അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സിദ്ധന്ത്യന്നാനി ചിംതയാ। സര്വകാമദുഘാ ഗാവഃ പുടകേ പുടകേ മധു
വളച്ചില്ലാതെയും ഭൂമി വിളവു കൊടുത്തു, ഭക്ഷണം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിച്ചു; പശുക്കൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, ഓരോ പാത്രത്തിലും തേൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ വൈ ജാതമാത്രസ്യ യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ। സൂതഃ സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌത്യേഽഹനി മഹാമതിഃ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ നടന്ന പിതൃയാഗത്തിൽ, സുതൻ എന്ന ബുദ്ധിമാൻ സുത്യാ എന്ന ദിവസം ജനിച്ചു.
തസ്മിന്നേവ മഹായജ്ഞേജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞേഽഥ മാഗധഃ। പ്രോക്തൌ തദാ മുനിവരൈസ്താവുഭൌ സൂതമാഗധൌ
അത് തന്നെയുള്ള മഹായാഗത്തിൽ, ഒരു പണ്ഡിതനായ മാഗധനും ജനിച്ചു; സുതനും മാഗധനും മഹർഷിമാർ അവിടെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സ്തൂയതാമേഷ നൃപതിഃ പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। കര്മൈതദനുരൂപം വാം പാത്രം സ്തോത്രസ്യ ചാപരമ്
വീര്യശാലിയായ വെണ്യന്റെ മകനായ രാജാവ് പൃഥുവിനെ നിങ്ങൾ പാടട്ടെ; നിങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികൾ അതിന് യോജിച്ചതാണ്, നിങ്ങൾക്ക് ഈ സ്തുതിക്ക് അർഹതയുണ്ട്.
തതസ്താവൂചതുര്വിപ്രാന്സര്വാനേവ കൃതാഞ്ജലീ। അദ്യ ജാതസ്യ നോ കര്മ ജ്ഞായതേസ്യ മഹീപതേഃ
അപ്പോൾ ഇരുവരും കയ്യുകൂപ്പി എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഈ പുതുതായി ജനിച്ച രാജാവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.'
ഗുണാ ന ചാസ്യ ജ്ഞായന്തേ ന ചാസ്യ പ്രഥിതം യശഃ। സ്തോത്രം കിമാശ്രയം ത്വസ്യ കാര്യമസ്മാഭിരുച്യതാമ്
അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല, അവന്റെ പ്രശസ്തിയും ഇപ്പോഴും പരന്നിട്ടില്ല; എതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഞങ്ങൾ സ്തുതി പാടണം, എന്താണ് പറയേണ്ടത്?
ഋഷയ ഊചുഃ। കരിഷ്യത്യേഷ യത്കര്മ ചക്രവര്തീ മഹാബലഃ। ഗുണാ ഭവിഷ്യാ യേ ചാസ്യ തൈരയം സ്തൂയതാം നൃപഃ
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: 'ഈ മഹാബലശാലിയായ ചക്രവർത്തി വലിയ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യും; അവനിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു തന്നെ രാജാവിനെ പാടട്ടെ.'
ശ്രീപരാശര ഉവാച തതഃ സ നൃപതിസ്തോഷം തച്ഛ്രത്വാ പരമം യയൌ। സദ്ഗുണൈഃ ശ്ലാഘ്യതാമേതി തസ്മാച്ഛ്ലാഘ്യാ ഗുണാ മമ
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ രാജാവ് ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; നല്ല ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഒരാളെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്, അതുകൊണ്ട് ഗുണങ്ങൾ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്.
തസ്മാദ്യദദ്യ സ്തോത്രേണ ഗുണനിര്വര്ണനം ത്വിമൌ। കരിഷ്യേതേ കരിഷ്യാമി തദേവാഹം സമാഹിതഃ
ഇന്ന് ഇവർ സ്തുതിയിൽ പറയുന്ന ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ നടപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കും.
യദിമൌ വര്ജനീയം ച കിംചിദത്ര വദിഷ്യതഃ। തദഹം വര്ജയിഷ്യാമീത്യേവം ചക്രേ മതിം നൃപഃ
ഇവർ പറയുന്നതിൽ ഒഴിവാക്കേണ്ടതെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ഞാൻ ഒഴിവാക്കും എന്ന് രാജാവ് മനസ്സിൽ ഉറപ്പു വെച്ചു.
അഥ തൌ ചക്രതുഃ സ്തോത്രം പൃഥോര്വൈന്യസ്യ ധീമതഃ। ഭവിഷ്യൈഃ കര്മഭിഃ സമ്യക്സുസ്വരൌ സൂതമാഗധൌ
അപ്പോൾ സുതനും മാഗധനും, നല്ല സ്വരത്തോടും കൌശലത്തോടും കൂടി, വെണ്യന്റെ മകനായ പൃഥുവിന്റെ ഭാവിയിലെ പ്രവർത്തികൾ പാടികൊണ്ടു സ്തുതി രചിച്ചു.
സത്യവാഗ്ദാനശീലോയം സത്യസന്ധോ നരേശ്വരഃ। ഹ്രീമാന്മൈത്രഃ ക്ഷമാശീലോ വിക്രാന്തോ ദുഷ്ടശാസനഃ
ഈ രാജാവ് സത്യവാദിയും, ദാനശീലനും, വാഗ്ദാനത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും, ലജ്ജാശീലനും, സൗഹൃദപരനും, ക്ഷമയുള്ളവനും, ധൈര്യശാലിയും, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.
ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച ദയാവാന് പ്രിയഭാഷകഃ। മാന്യാന്മാനയിതാ യജ്വാ ബ്രഹ്മണ്യഃ സാധുസമ്മതഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവനും, കരുണയുള്ളവനും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനും, ആദരിക്കേണ്ടവരെ ആദരിക്കുന്നവനും, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നതും, ബ്രാഹ്മണരെ മാനിക്കുന്നവനും, സത്പുരുഷന്മാരുടെ സ്നേഹവും മാന്യതയും ലഭിച്ചവനും ആണവൻ.
സമഃ ശത്രൌ ച മിത്രേ ച വ്യവഹാരസ്ഥിതൌ നൃപഃ। ൬൩ സൂതേനോക്താന് ഗുണാനിത്ഥം സ തദാ മാഗധേന ച। ചകാര ഹൃദി താദൃക് ച കര്മണാ കൃതവാനസൌ
രാജാവ്, ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ ശത്രുവിനോടും സുഹൃത്തിനോടും ഒരുപോലെ നീതിയോടെ പെരുമാറി, സാരഥിയും മാഗധനും പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു, അവയെ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു, അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.
തതസ്തു പൃഥിവീപാലഃ പാലയന്പൃഥിവീമിമാമ്। ഇയാജ വിവിധൈര്യജ്ഞൈര്മഹദ്ഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ
അതിനുശേഷം ഭൂമിയുടെ രക്ഷകൻ ഈ ലോകത്തെ സംരക്ഷിച്ചു, വിവിധ മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
തം പ്രജാഃ പൃഥിവീനാഥമുപതസ്ഥുഃ ക്ഷുധാര്ദിതാഃ। ഓഷധീഷു പ്രണഷ്ടാസു തസ്മിന്കാലേ ഹ്യരാജകേ। തമൂചുസ്തേ നതാഃ പൃഷ്ടാസ്തത്രാഗമനകാരണമ്
ഭക്ഷ്യത്തിനായി വല്ലാതെ വലഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, ഔഷധികൾ നശിച്ചിരിക്കുകയും രാജാവ് ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്ത സമയത്ത്, ഭൂമിയുടെ അധിപനോടു സമീപിച്ചു. അവർ നമസ്കരിച്ച്, എന്തിനാണ് വന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ കാരണം പറഞ്ഞു.
പ്രജാ ഊചുഃ അരാജകേ നൃപശ്രേഷ്ഠ ധരിത്ര്! യാ സകലൌഷധീഃ। ഗ്രസ്താസ്തതഃ ക്ഷയം യാന്തി പ്രജാഃ സര്വാഃ പ്രജേശ്വര
ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു: രാജാവില്ലാത്തപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഭൂമിയേ, എല്ലാ ഔഷധികളും നശിച്ചുപോയി. അതുകൊണ്ട്, ജനങ്ങളുടെ അധിപനേ, എല്ലാവരും നശിക്കുകയാണ്.
ത്വന്നോ വൃത്തിപ്രദോ ധാത്രാ പ്രജാപാലോ നിരൂപിതഃ। ദേഹി നഃ ക്ഷുത്പരീതാനാം പ്രജാനാം ജീവനൌഷധീഃ
നിനക്കാണ് സ്രഷ്ടാവു ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി, ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗം നൽകുന്നവനായി ചുമതല നൽകിയിരിക്കുന്നത്. വിശപ്പാൽ വലഞ്ഞ ഞങ്ങൾക്കു ജീവൻ നൽകുന്ന ഔഷധികൾ ദയവായി നൽകണമേ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച തതസ്തു നപതിര്ദിവ്യമാദായജഗവം ധനുഃ। ശരാംശ്ച ദിവ്യാന്കുപിതഃ സോന്വധാവദ്വസുന്ധരാമ്
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ രാജകുമാരൻ ദിവ്യമായ വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്തു, കോപത്തോടെ ഭൂമിയെ പിന്തുടർന്നു.
തതോ നനാശ ത്വരിതാ ഗൌര്ഭൂത്വാ ച വസുന്ധരാ। സാ ലോകാന്ബ്രഹ്മലോകാദീന്സംത്രാസാദഗമന്മഹീ
അപ്പോൾ ഭൂമി വേഗത്തിൽ ഒരു പശുവായി മാറി, ഭയത്താൽ ബ്രഹ്മലോകം ഉൾപ്പെടെ വിവിധ ലോകങ്ങളിലേക്കു ഓടി.
യത്ര യത്ര യയൌ ദേവീ സാ തദാ ഭൂതധാരിണീ। തത്ര തത്ര തു സാ വൈന്യം ദദൃശോ!ഽഭ്യുദ്യതായുധമ്
ഭൂതങ്ങളെ ധരിക്കുന്ന ദേവി എവിടെയെല്ലാം പോയാലും, അവിടെവിടെയെല്ലാം ആയുധം ഉയർത്തിയ വെണ്യനെ അവൾ കണ്ടു.
തതസ്തം പ്രാഹ വസുധാ പൃഥും രാജപരാക്രമമ്। പ്രവേപമാനാ തദ്ബാണപരിത്രാണപരായണാ
അപ്പോൾ, വെടിയ്ക്ക് ഭയന്ന് വിറയച്ച ഭാവത്തിൽ, രക്ഷ തേടി, ഭൂമി മഹാശക്തനായ പൃഥുവിനോട് പറഞ്ഞു.
പൃഥിവ്യുവാച സ്ത്രീവധേ ത്വം മഹാപാപം കിം നരേന്ദ്ര। ന പശ്യസി। യേന മാം ഹംതുമത്യര്ഥം പ്രകരോഷി നൃപോദ്യമമ്
ഭൂമി പറഞ്ഞു: സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത് വലിയ പാപമാണ്, രാജാവേ, നീ കാണുന്നില്ലേ? എന്നെ കൊല്ലാൻ ഇങ്ങനെ ശ്രമിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്?
പൃഥുരുവാച ഏകസ്മിന് യത്ര നിധനം പ്രാപിതേ ദുഷ്ടകാരിണി। ബഹൂനാം ഭവതി ക്ഷേമം തസ്യ പുണ്യപ്രദോ വധഃ। ൭൪ പൃഥിവ്യുവാച പ്രജാനാമുപകാരായ യദി മാം ത്വം ഹനിഷ്യസി ആധാരഃ കഃ പ്രജാനാം തേ നൃപശ്രേഷ്ഠ ഭവിഷ്യതി
പൃഥു പറഞ്ഞു: ദുഷ്ടനെ കൊല്ലുമ്പോൾ അനേകരുടെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു; അത്തരം വധം പുണ്യം നൽകുന്നു. ഭൂമി പറഞ്ഞു: ജനങ്ങളുടെ ഉത്തമനേ, ജനങ്ങളുടെ ഭാവി നന്മയ്ക്കായി എന്നെ കൊല്ലുന്നുവെങ്കിൽ, അവർക്കു ആശ്രയം ആരാകും?
പൃഥുരുവാച ത്വാം ഹത്വാ വസുധേ ബാണൈര്മച്ഛാസനപരാങ്മുഖീമ്। ആത്മയോഗബലേനേമാ ധാരയിഷ്യാമ്യഹം പ്രജാഃ
പൃഥു പറഞ്ഞു: എന്റെ ആജ്ഞയെ അനുസരിക്കാതെ നീ മാറിയാൽ, ഞാൻ നിന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലും; പിന്നെ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ ജനങ്ങളെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കും.
ശ്രീപരാശര ഉവാച തതഃ പ്രണമ്യ വസുധാ തം ഭൂയഃ പ്രാഹ പാര്ഥിവമ്। പ്രവേപിതാങ്ഗീ പരമം സാധ്വസം സമുപാഗതാ
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ഭൂമി ഭയത്താൽ വിറയുന്ന ശരീരത്തോടെ വീണ്ടും രാജാവിനോട് നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു.
പൃഥിവ്യുവാച ഉപായതഃ സമാരബ്ധാഃ സര്വേ സിദ്ധ്യന്ത്യുപക്രമാഃ। തസ്മാദ്വദാമ്യുപായം തേ തം കുരുഷ്വ യദീച്ഛസി
ഭൂമി പറഞ്ഞു: ശരിയായ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചാൽ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും വിജയിക്കും. അതിനാൽ, ഞാൻ ഒരു മാർഗ്ഗം പറയുന്നു; നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ അതു ചെയ്യുക.
സമസ്താ യാ മയാ ജീര്ണാ നരനാഥ മഹൌഷധീഃ। യദീച്ഛസി പ്രദാസ്യാമി താഃ ക്ഷീരപരിണാമിനീഃ
ജനങ്ങളുടെ അധിപനേ, ഞാൻ കഴിച്ചുകളഞ്ഞ എല്ലാ മഹൗഷധികളും, നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, പാൽ ആയി ഞാൻ നൽകാം.
തസ്മാത്പ്രജാഹിതാര്ഥായ മമ ധര്മഭൃതാം വര। തം തു വത്സം കുരുഷ്വ ത്വം ക്ഷരേയം യേന വത്സലാ
ജനങ്ങളുടെ നന്മക്കായി, ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഒരു കിടാവിനെ ഒരുക്കണം; അതിലൂടെ ഞാൻ പാൽ നൽകാം.
സമാം ച കുരു സര്വത്ര യേന ക്ഷീരം സമംതതഃ। വരൌഷധീബീജഭൂതം ബീജം സര്വത്ര ഭാവയേ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും പാൽ ഒരുപോലെ ലഭിക്കണം; അതിനാൽ നീ അതിനെ സമമാക്കണം. അതിലൂടെ മികച്ച ഔഷധികളുടെ വിത്ത് എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടാകട്ടെ.