മഥ്യമാനേ ച തത്രാഭൂത്പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। ദീപ്യമാനഃ സ്വവപുഷാ സാക്ഷാദഗ്നിരിവ ജ്വലന്। ൩൯ ആദ്യമാജഗവം നാമ ഖാത്പപാത തതോ ധനുഃ। ശരാശ്ച ദിവ്യാ നഭസഃ കവചം ച പപാത ഹ
ഉരുട്ടുമ്പോൾ, വേനന്റെ പുത്രനായ പ്രതാപശാലിയായ പൃഥു അവിടെ നിന്ന് ഉദിച്ചു; അവൻ തന്റെ തേജസ്സിൽ അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു. ആ സമയത്ത് ആദ്യമായുള്ള ആജഗവം എന്ന വില്ലും ദിവ്യമായ അമ്പുകളും കവർച്ചയും ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു.
തസ്മിന് ജാതേ തു ഭൂതാനി സംപ്രഹൃഷ്ടാനി സര്വശഃ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, സകലഭൂതങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു.
സത്പുത്രേണൈവ ജാതേന വേനോപി ത്രിദിവം യയൌ। പുന്നാമ്നോ നരകാത് ത്രാതഃ സുതേന സുമഹാത്മനാ
നല്ല പുത്രൻ ജനിച്ചതിനാൽ, വേനനും പുണ് എന്ന നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
തം സമുദ്രാ ശ്ച നദ്യശ്ച രത്നാന്യാദായ സര്വശഃ। തോയാനി ചാഭിഷേകാര്ഥം സര്വാണ്യേവോപതസ്ഥിരേ
അപ്പോൾ സമുദ്രങ്ങളും നദികളും, അഭിഷേകത്തിനായി എല്ലാ രത്നങ്ങളും വെള്ളവും കൊണ്ടു അവന്റെ സമീപത്ത് എത്തിച്ചു.
പിതാമഹശ്ച ഭഗവാന്ദേവൈരാങ്ഗിരസൈഃ സഹ। സ്ഥാവരാണി ച ഭൂതാനി ജങ്ഗമാനി ച സര്വശഃ। സമാഗമ്യ തദാ വൈന്യമഭ്യസിഞ്ചന്നരാധിപമ്
പിതാമഹനും ദേവന്മാരും ആംഗിരസരുടെ സന്തതികളും, നിലയ്ക്കുന്നവയും സഞ്ചരിക്കുന്നവയും എല്ലാം കൂടി, അന്ന് വെണ്യന്റെ മകനായ പൃഥുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ഹസ്തേ തു ദക്ഷിണേ ചക്രം ദൃഷ്ട്വാ തസ്യ പിതാമഹഃ। വിഷ്ണോരംശം പൃഥും മത്വാ പരിതോഷം പരം യയൌ
അവന്റെ വലതുകൈയിൽ ചക്രം കാണുമ്പോൾ, പിതാമഹൻ പൃഥുവിനെ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
വിഷ്ണുചക്ര കരേ ചിഹ്നം സര്വേഷാം ചക്രവര്തിനാമ്। ഭവത്യവ്യാഹതോ യസ്യ പ്രഭാവസ്ത്രിദശൈരപി
വലതുകൈയിൽ വിഷ്ണുചക്രത്തിന്റെ അടയാളം എല്ലാ ചക്രവർത്തിമാരിലും കാണാം; അവരുടെ ശക്തി ദേവന്മാരാലും തടയാൻ കഴിയില്ല.
മഹതാ രാജരാജ്യേന പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। സോഭിഷിക്തോ മഹാതേജാ വിധിവദ്ധര്മകോ വിദൈ
വലിയ രാജസാമ്രാജ്യവും ധാർമ്മികതയും ഉള്ള പൃഥു വെണ്യൻ, മഹത്തായ തേജസ്സും വീര്യവും കൊണ്ട്, വിധിപ്രകാരം രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
പിത്രാ പരാജിതാസ്തസ്യ പ്രജാസ്തേനാനുരഞ്ജിതാഃ। അനുരാഗാത്തതസ്തസ്യ നാമ രാജേത്യജായത
അവന്റെ അച്ഛനാൽ തോറ്റുപോയിരുന്ന പ്രജകൾ, പൃഥുവിനാൽ സ്നേഹത്തോടെ ജയിക്കപ്പെട്ടു; അവരുടെ സ്നേഹത്തിൽ നിന്നാണ് അവൻ 'രാജാവ്' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
ആപസ്തസ്തംഭിരേ ചാസ്യ സമുദ്ര മഭിയാസ്യതഃ। പര്വതാശ്ച ദദുര്മാര്ഗം ധ്വജഭങ്ഗശ്ച നാഭവത്
സമുദ്രത്തോട് സമീപിക്കുമ്പോൾ ജലങ്ങൾ അവന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുകയും, പർവതങ്ങൾ വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു; അവന്റെ പതാക എവിടെയും തകർന്നില്ല.
അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സിദ്ധന്ത്യന്നാനി ചിംതയാ। സര്വകാമദുഘാ ഗാവഃ പുടകേ പുടകേ മധു
വളച്ചില്ലാതെയും ഭൂമി വിളവു കൊടുത്തു, ഭക്ഷണം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിച്ചു; പശുക്കൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, ഓരോ പാത്രത്തിലും തേൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ വൈ ജാതമാത്രസ്യ യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ। സൂതഃ സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌത്യേഽഹനി മഹാമതിഃ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ നടന്ന പിതൃയാഗത്തിൽ, സുതൻ എന്ന ബുദ്ധിമാൻ സുത്യാ എന്ന ദിവസം ജനിച്ചു.
തസ്മിന്നേവ മഹായജ്ഞേജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞേഽഥ മാഗധഃ। പ്രോക്തൌ തദാ മുനിവരൈസ്താവുഭൌ സൂതമാഗധൌ
അത് തന്നെയുള്ള മഹായാഗത്തിൽ, ഒരു പണ്ഡിതനായ മാഗധനും ജനിച്ചു; സുതനും മാഗധനും മഹർഷിമാർ അവിടെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സ്തൂയതാമേഷ നൃപതിഃ പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। കര്മൈതദനുരൂപം വാം പാത്രം സ്തോത്രസ്യ ചാപരമ്
വീര്യശാലിയായ വെണ്യന്റെ മകനായ രാജാവ് പൃഥുവിനെ നിങ്ങൾ പാടട്ടെ; നിങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികൾ അതിന് യോജിച്ചതാണ്, നിങ്ങൾക്ക് ഈ സ്തുതിക്ക് അർഹതയുണ്ട്.
തതസ്താവൂചതുര്വിപ്രാന്സര്വാനേവ കൃതാഞ്ജലീ। അദ്യ ജാതസ്യ നോ കര്മ ജ്ഞായതേസ്യ മഹീപതേഃ
അപ്പോൾ ഇരുവരും കയ്യുകൂപ്പി എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഈ പുതുതായി ജനിച്ച രാജാവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.'
ഗുണാ ന ചാസ്യ ജ്ഞായന്തേ ന ചാസ്യ പ്രഥിതം യശഃ। സ്തോത്രം കിമാശ്രയം ത്വസ്യ കാര്യമസ്മാഭിരുച്യതാമ്
അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല, അവന്റെ പ്രശസ്തിയും ഇപ്പോഴും പരന്നിട്ടില്ല; എതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഞങ്ങൾ സ്തുതി പാടണം, എന്താണ് പറയേണ്ടത്?
ഋഷയ ഊചുഃ। കരിഷ്യത്യേഷ യത്കര്മ ചക്രവര്തീ മഹാബലഃ। ഗുണാ ഭവിഷ്യാ യേ ചാസ്യ തൈരയം സ്തൂയതാം നൃപഃ
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: 'ഈ മഹാബലശാലിയായ ചക്രവർത്തി വലിയ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യും; അവനിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു തന്നെ രാജാവിനെ പാടട്ടെ.'
ശ്രീപരാശര ഉവാച തതഃ സ നൃപതിസ്തോഷം തച്ഛ്രത്വാ പരമം യയൌ। സദ്ഗുണൈഃ ശ്ലാഘ്യതാമേതി തസ്മാച്ഛ്ലാഘ്യാ ഗുണാ മമ
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ രാജാവ് ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; നല്ല ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഒരാളെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്, അതുകൊണ്ട് ഗുണങ്ങൾ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്.
തസ്മാദ്യദദ്യ സ്തോത്രേണ ഗുണനിര്വര്ണനം ത്വിമൌ। കരിഷ്യേതേ കരിഷ്യാമി തദേവാഹം സമാഹിതഃ
ഇന്ന് ഇവർ സ്തുതിയിൽ പറയുന്ന ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ നടപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കും.
യദിമൌ വര്ജനീയം ച കിംചിദത്ര വദിഷ്യതഃ। തദഹം വര്ജയിഷ്യാമീത്യേവം ചക്രേ മതിം നൃപഃ
ഇവർ പറയുന്നതിൽ ഒഴിവാക്കേണ്ടതെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ഞാൻ ഒഴിവാക്കും എന്ന് രാജാവ് മനസ്സിൽ ഉറപ്പു വെച്ചു.
അഥ തൌ ചക്രതുഃ സ്തോത്രം പൃഥോര്വൈന്യസ്യ ധീമതഃ। ഭവിഷ്യൈഃ കര്മഭിഃ സമ്യക്സുസ്വരൌ സൂതമാഗധൌ
അപ്പോൾ സുതനും മാഗധനും, നല്ല സ്വരത്തോടും കൌശലത്തോടും കൂടി, വെണ്യന്റെ മകനായ പൃഥുവിന്റെ ഭാവിയിലെ പ്രവർത്തികൾ പാടികൊണ്ടു സ്തുതി രചിച്ചു.
സത്യവാഗ്ദാനശീലോയം സത്യസന്ധോ നരേശ്വരഃ। ഹ്രീമാന്മൈത്രഃ ക്ഷമാശീലോ വിക്രാന്തോ ദുഷ്ടശാസനഃ
ഈ രാജാവ് സത്യവാദിയും, ദാനശീലനും, വാഗ്ദാനത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും, ലജ്ജാശീലനും, സൗഹൃദപരനും, ക്ഷമയുള്ളവനും, ധൈര്യശാലിയും, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.
ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച ദയാവാന് പ്രിയഭാഷകഃ। മാന്യാന്മാനയിതാ യജ്വാ ബ്രഹ്മണ്യഃ സാധുസമ്മതഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവനും, കരുണയുള്ളവനും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനും, ആദരിക്കേണ്ടവരെ ആദരിക്കുന്നവനും, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നതും, ബ്രാഹ്മണരെ മാനിക്കുന്നവനും, സത്പുരുഷന്മാരുടെ സ്നേഹവും മാന്യതയും ലഭിച്ചവനും ആണവൻ.
സമഃ ശത്രൌ ച മിത്രേ ച വ്യവഹാരസ്ഥിതൌ നൃപഃ। ൬൩ സൂതേനോക്താന് ഗുണാനിത്ഥം സ തദാ മാഗധേന ച। ചകാര ഹൃദി താദൃക് ച കര്മണാ കൃതവാനസൌ
രാജാവ്, ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ ശത്രുവിനോടും സുഹൃത്തിനോടും ഒരുപോലെ നീതിയോടെ പെരുമാറി, സാരഥിയും മാഗധനും പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു, അവയെ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു, അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.
തതസ്തു പൃഥിവീപാലഃ പാലയന്പൃഥിവീമിമാമ്। ഇയാജ വിവിധൈര്യജ്ഞൈര്മഹദ്ഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ
അതിനുശേഷം ഭൂമിയുടെ രക്ഷകൻ ഈ ലോകത്തെ സംരക്ഷിച്ചു, വിവിധ മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
തം പ്രജാഃ പൃഥിവീനാഥമുപതസ്ഥുഃ ക്ഷുധാര്ദിതാഃ। ഓഷധീഷു പ്രണഷ്ടാസു തസ്മിന്കാലേ ഹ്യരാജകേ। തമൂചുസ്തേ നതാഃ പൃഷ്ടാസ്തത്രാഗമനകാരണമ്
ഭക്ഷ്യത്തിനായി വല്ലാതെ വലഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, ഔഷധികൾ നശിച്ചിരിക്കുകയും രാജാവ് ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്ത സമയത്ത്, ഭൂമിയുടെ അധിപനോടു സമീപിച്ചു. അവർ നമസ്കരിച്ച്, എന്തിനാണ് വന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ കാരണം പറഞ്ഞു.
പ്രജാ ഊചുഃ അരാജകേ നൃപശ്രേഷ്ഠ ധരിത്ര്! യാ സകലൌഷധീഃ। ഗ്രസ്താസ്തതഃ ക്ഷയം യാന്തി പ്രജാഃ സര്വാഃ പ്രജേശ്വര
ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു: രാജാവില്ലാത്തപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഭൂമിയേ, എല്ലാ ഔഷധികളും നശിച്ചുപോയി. അതുകൊണ്ട്, ജനങ്ങളുടെ അധിപനേ, എല്ലാവരും നശിക്കുകയാണ്.
ത്വന്നോ വൃത്തിപ്രദോ ധാത്രാ പ്രജാപാലോ നിരൂപിതഃ। ദേഹി നഃ ക്ഷുത്പരീതാനാം പ്രജാനാം ജീവനൌഷധീഃ
നിനക്കാണ് സ്രഷ്ടാവു ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി, ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗം നൽകുന്നവനായി ചുമതല നൽകിയിരിക്കുന്നത്. വിശപ്പാൽ വലഞ്ഞ ഞങ്ങൾക്കു ജീവൻ നൽകുന്ന ഔഷധികൾ ദയവായി നൽകണമേ.
ശ്രീപരാശര ഉവാച തതസ്തു നപതിര്ദിവ്യമാദായജഗവം ധനുഃ। ശരാംശ്ച ദിവ്യാന്കുപിതഃ സോന്വധാവദ്വസുന്ധരാമ്
ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ രാജകുമാരൻ ദിവ്യമായ വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്തു, കോപത്തോടെ ഭൂമിയെ പിന്തുടർന്നു.
തതോ നനാശ ത്വരിതാ ഗൌര്ഭൂത്വാ ച വസുന്ധരാ। സാ ലോകാന്ബ്രഹ്മലോകാദീന്സംത്രാസാദഗമന്മഹീ
അപ്പോൾ ഭൂമി വേഗത്തിൽ ഒരു പശുവായി മാറി, ഭയത്താൽ ബ്രഹ്മലോകം ഉൾപ്പെടെ വിവിധ ലോകങ്ങളിലേക്കു ഓടി.