യജ്ഞൈര്യജ്ഞേശ്വരോ യേഷാം രാഷ്ട്രേ സംപൂജ്യതേ ഹരിഃ। തേഷാം സര്വേപ്സിതാവാപ്തിം ദദാതി നൃപ ഭൂഭൃതാമ്
രാജാവേ, യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ യജ്ഞപതിയായ ഹരിയെ രാജ്യം പൂജിക്കുമ്പോൾ, ആ ഭൂപാലന്മാർക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അവൻ നൽകുന്നു.
വേന ഉവാച മത്തഃ കോഽഭ്യധികോന്യോസ്തി കശ്ചാരാധ്യോ മമാപരഃ। കോയം ഹരിരിതി ഖ്യാതോ യോ വോ യജ്ഞേശ്വരോ മതഃ
വേന പറഞ്ഞു: 'എന്നേക്കാൾ വലിയവൻ ആരാണ്, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെക്കാൾ ആരാധ്യൻ ആരാണ്? നിങ്ങൾ യജ്ഞപതിയെന്ന് പറയുന്ന ഹരി ആരാണ്?'
ബ്രഹ്മാ ജനാര്ദനഃ ശമ്ഭുരിന്ദ്രോ। വായുര്യമോ രവിഃ। ഹുതഭുഗ്വരുണോ ധാതാ പൂഷാ ഭൂമിര്നിംശാകരഃ
ബ്രഹ്മാ, ജനാർദ്ദനൻ, ശംഭു, ഇന്ദ്രൻ, വായു, യമൻ, രവി, അഗ്നി, വരുണൻ, ധാതാവ്, പൂഷൻ, ഭൂമി, ചന്ദ്രൻ—
ഏതേ ചാന്യേ ച യേ ദേവാഃ ശാപാനുഗ്രഹകാരിണഃ। നൃപസ്യൈതേ ശരീരസ്ഥാഃ സര്വദേവമയോ നൃപഃ
ഇവരും മറ്റു ദേവന്മാരും ശാപവും അനുഗ്രഹവും നൽകുന്നവരുമായ ദേവന്മാർ രാജാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നു; രാജാവ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും രൂപമാണ്.
ഏവം ജ്ഞാസ്വാ മയാജ്ഞപ്തം യദ്യഥാ ക്രിയതാം തഥാ। ന ദാതവ്യം ന യഷ്ടവ്യം ന ഹോതവ്യം ച ഭോ ദ്വിജാഃ
ഇത് എന്റെ ആജ്ഞയാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾവിൻ; ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ ചെയ്യണം. ദാനം ചെയ്യരുത്, യജ്ഞം നടത്തരുത്, ഹോമം ചെയ്യരുത്, ദ്വിജന്മാരേ.
ഭര്തൃശുശ്രൂഷണം ധര്മോ യഥാ സ്ത്രീണാം പരോ മതഃ മമാജ്ഞാപാലനം ധര്മോ ഭവതാം ച തഥാ ദ്വിജാഃ
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നത് സ്ത്രീകൾക്ക് പരമധർമ്മം എന്നപോലെ, എന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുക എന്നതാണ് നിങ്ങൾക്കുള്ള ധർമ്മം, ദ്വിജന്മാരേ.
ഋഷയ ഊചുഃ ദേഹ്യനുജ്ഞാം മഹാരാജ മാ ധര്മോ യാതു സംക്ഷയമ്। ഹവിഷാം പരിണാമോഽയം യദേതദഖിലം ജഗത്
മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങൾ അനുമതി ചോദിക്കുന്നു; ധർമ്മം നശിക്കാതിരിക്കാൻ ദയവായി അനുമതി നൽകണം. ഈ ഹോമങ്ങൾക്കുള്ള മാറ്റം തന്നെയാണ് ഈ ലോകം നിലനിൽക്കാൻ കാരണം.
ശ്രീപരാശര ഉവാച ഇതി വിജ്ഞാപ്യമാനോഽപി സ വേനഃ പരമര്ഷിഭിഃ। യദാ ദദാതി നാനുജ്ഞാം പ്രോക്തഃ പ്രോക്തഃ പുനഃ പുനഃ
ശ്രീപരാശരൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിമാർ വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചിട്ടും വേനൻ അനുമതി നൽകാൻ തയ്യാറായില്ല.
തതസ്തേ മുനയഃ സര്വേ കോപാമര്ഷസമന്വിതാഃ। ഹന്യതാം ഹന്യതാം പാപ ഇത്യൂചുസ്തേ പരസ്പരമ്
അപ്പോൾ ആ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും കോപത്തിലും ക്ഷോഭത്തിലും നിറഞ്ഞ് പരസ്പരം പറഞ്ഞു: 'ഈ പാപിയെ കൊല്ലണം, കൊല്ലണം'.
യോ യജ്ഞപുരുഷം വിഷ്ണുമനാദിനിധനം പ്രഭുമ്। വിനിന്ദത്യധമാചാരോ ന സ യോഗ്യോ ഭുവഃ പതിഃ
യജ്ഞസ్వరൂപനായ ആദിമൂലനായ വിഷ്ണുവിനെ ദുഷ്ടമായ പ്രവൃത്തികളോടെ അപമാനിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയുടെ രാജാവാകാൻ യോഗ്യനല്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ മംത്രപൂതൈസ്തൈഃ കുശൈര്മുനിഗണാനൃപമ്। നിജഘ്നുര്നിഹതം പുര്വം ഭഗവന്നിന്ദനാദിനാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മന്ത്രശുദ്ധിയുള്ള കുശത്തണ്ടുകൾ കൊണ്ട് മഹർഷിമാർ ആ രാജാവിനെ, ഭഗവാനെ അപമാനിച്ചതിനാൽ, സംഹരിച്ചു.
തതശ്ച മുനയോ രേണും ദദൃശുഃ സര്വതോ ദ്വിജ। കിമേതദിതി ചാസന്നാത്പപ്രച്ഛുസ്തേ ജനാസ്തദാ
അപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, മഹർഷിമാർ എല്ലായിടത്തും പൊടി ഉയരുന്നത് കണ്ടു; അടുത്തെത്തിയ ജനങ്ങൾ ചോദിച്ചു: 'ഇത് എന്താണ്?'
ആഖ്യാതം ച ജനൈസ്തേഷാം ചോരീഭൂതൈരരാജകേ। രാഷ്ട്രേ തു ലോകൈരാരബ്ധം പരസ്വാദാനമാതുരൈഃ
രാജാവില്ലാത്തതിനാൽ രാജ്യത്ത് കള്ളന്മാർ വളർന്നു, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് തട്ടിയെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയെന്ന് ജനങ്ങൾ മഹർഷിമാരോട് പറഞ്ഞു.
തേഷാമുദീര്ണവേഗാനാം ചോരാണാം മുനിസത്തമാഃ। സുമഹദ്ദൃശ്യതേ രേണുഃ പരവിത്താപഹാരിണാമ്
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ കള്ളന്മാരുടെ അതിക്രമം മൂലം, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് കവർന്നവരുടെ വലിയ പൊടിക്കാറ്റ് അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
തതഃ സംമംത്ര്! യ തേ സര്വേ സുനയസ്തസ്യ ഭൂഭൃതഃ। മമന്ഥുരൂരും പുത്രാര്ഥമനപത്യസ്യ യത്നതഃ
അതിനുശേഷം, ആ ജ്ഞാനികൾ എല്ലാവരും ആ രാജാവിന്റെ പുത്രനായി ഒരു സന്താനത്തെ നേടാൻ, അവന്റെ ഉരുവ് ഉത്സാഹപൂർവ്വം ഉരുട്ടി.
മഥ്യമാനാത്സമുത്തസ്ഥൌ തസ്യോരോഃ പുരുഷഃ കില। ദഗ്ധസ്ഥൂണാപ്രതീകാശഃ ഖല്വാടാസ്യോതിഹ്രസ്വകഃ
ഉരുവ് ഉരുട്ടിയപ്പോൾ, അവിടെ നിന്ന് ഒരു മനുഷ്യൻ പുറത്ത് വന്നു; അവൻ കത്തിയ തൂണിനെപ്പോലെ, തലമുടിയില്ലാത്തവനും വളരെ ചെറുതുമായവനും ആയിരുന്നു.
കിം കരോമീതി താന്സര്വാന്സ വിപ്രാനാഹ ചാതുരഃ। നിഷീദേതി തമൂചുസ്തേ നിഷാദസ്തേന സോഽഭവത്
അവൻ ബുദ്ധിമാനായി മഹർഷിമാരോട് ചോദിച്ചു: 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?' അവർ പറഞ്ഞു: 'ഇറിക്ക', അങ്ങനെ അവൻ നിഷാദൻ എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
തതസ്തത്സംഭവാ ജാതാ വിന്ധ്യശൈലനിവാസിനഃ। നിഷാദാ മുനിശാര്ദൂല പാപകര്മോപലക്ഷണാഃ
അവനിൽ നിന്ന് നിഷാദർ ജനിച്ചു; അവർ വിന്ധ്യപർവതങ്ങളിൽ താമസിക്കുകയും പാപകരമായ പ്രവൃത്തികളാൽ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
തേന ദ്വാരേണ തത്പാപം നിഷ്ക്രാന്തം തസ്യ ഭൂപതേഃ। നിഷാദാസ്തേ തതോ ജാതാ വേനകല്മഷനാശനാഃ
ആ വഴി, രാജാവിന്റെ പാപം പുറത്തു പോയി; അങ്ങനെ വേനന്റെ പാപം നശിപ്പിച്ചവരായി നിഷാദർ ജനിച്ചു.
തസ്യൈവ ദക്ഷിണം ഹസ്തം മമന്ഥുസ്തേ തതോ ദ്വിജാഃ
അതിനുശേഷം, ദ്വിജന്മാർ അവന്റെ വലതുകൈ ഉത്സാഹപൂർവ്വം ഉരുട്ടി.
മഥ്യമാനേ ച തത്രാഭൂത്പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। ദീപ്യമാനഃ സ്വവപുഷാ സാക്ഷാദഗ്നിരിവ ജ്വലന്। ൩൯ ആദ്യമാജഗവം നാമ ഖാത്പപാത തതോ ധനുഃ। ശരാശ്ച ദിവ്യാ നഭസഃ കവചം ച പപാത ഹ
ഉരുട്ടുമ്പോൾ, വേനന്റെ പുത്രനായ പ്രതാപശാലിയായ പൃഥു അവിടെ നിന്ന് ഉദിച്ചു; അവൻ തന്റെ തേജസ്സിൽ അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു. ആ സമയത്ത് ആദ്യമായുള്ള ആജഗവം എന്ന വില്ലും ദിവ്യമായ അമ്പുകളും കവർച്ചയും ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു.
തസ്മിന് ജാതേ തു ഭൂതാനി സംപ്രഹൃഷ്ടാനി സര്വശഃ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, സകലഭൂതങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു.
സത്പുത്രേണൈവ ജാതേന വേനോപി ത്രിദിവം യയൌ। പുന്നാമ്നോ നരകാത് ത്രാതഃ സുതേന സുമഹാത്മനാ
നല്ല പുത്രൻ ജനിച്ചതിനാൽ, വേനനും പുണ് എന്ന നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
തം സമുദ്രാ ശ്ച നദ്യശ്ച രത്നാന്യാദായ സര്വശഃ। തോയാനി ചാഭിഷേകാര്ഥം സര്വാണ്യേവോപതസ്ഥിരേ
അപ്പോൾ സമുദ്രങ്ങളും നദികളും, അഭിഷേകത്തിനായി എല്ലാ രത്നങ്ങളും വെള്ളവും കൊണ്ടു അവന്റെ സമീപത്ത് എത്തിച്ചു.
പിതാമഹശ്ച ഭഗവാന്ദേവൈരാങ്ഗിരസൈഃ സഹ। സ്ഥാവരാണി ച ഭൂതാനി ജങ്ഗമാനി ച സര്വശഃ। സമാഗമ്യ തദാ വൈന്യമഭ്യസിഞ്ചന്നരാധിപമ്
പിതാമഹനും ദേവന്മാരും ആംഗിരസരുടെ സന്തതികളും, നിലയ്ക്കുന്നവയും സഞ്ചരിക്കുന്നവയും എല്ലാം കൂടി, അന്ന് വെണ്യന്റെ മകനായ പൃഥുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ഹസ്തേ തു ദക്ഷിണേ ചക്രം ദൃഷ്ട്വാ തസ്യ പിതാമഹഃ। വിഷ്ണോരംശം പൃഥും മത്വാ പരിതോഷം പരം യയൌ
അവന്റെ വലതുകൈയിൽ ചക്രം കാണുമ്പോൾ, പിതാമഹൻ പൃഥുവിനെ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
വിഷ്ണുചക്ര കരേ ചിഹ്നം സര്വേഷാം ചക്രവര്തിനാമ്। ഭവത്യവ്യാഹതോ യസ്യ പ്രഭാവസ്ത്രിദശൈരപി
വലതുകൈയിൽ വിഷ്ണുചക്രത്തിന്റെ അടയാളം എല്ലാ ചക്രവർത്തിമാരിലും കാണാം; അവരുടെ ശക്തി ദേവന്മാരാലും തടയാൻ കഴിയില്ല.
മഹതാ രാജരാജ്യേന പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। സോഭിഷിക്തോ മഹാതേജാ വിധിവദ്ധര്മകോ വിദൈ
വലിയ രാജസാമ്രാജ്യവും ധാർമ്മികതയും ഉള്ള പൃഥു വെണ്യൻ, മഹത്തായ തേജസ്സും വീര്യവും കൊണ്ട്, വിധിപ്രകാരം രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
പിത്രാ പരാജിതാസ്തസ്യ പ്രജാസ്തേനാനുരഞ്ജിതാഃ। അനുരാഗാത്തതസ്തസ്യ നാമ രാജേത്യജായത
അവന്റെ അച്ഛനാൽ തോറ്റുപോയിരുന്ന പ്രജകൾ, പൃഥുവിനാൽ സ്നേഹത്തോടെ ജയിക്കപ്പെട്ടു; അവരുടെ സ്നേഹത്തിൽ നിന്നാണ് അവൻ 'രാജാവ്' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
ആപസ്തസ്തംഭിരേ ചാസ്യ സമുദ്ര മഭിയാസ്യതഃ। പര്വതാശ്ച ദദുര്മാര്ഗം ധ്വജഭങ്ഗശ്ച നാഭവത്
സമുദ്രത്തോട് സമീപിക്കുമ്പോൾ ജലങ്ങൾ അവന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുകയും, പർവതങ്ങൾ വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു; അവന്റെ പതാക എവിടെയും തകർന്നില്ല.