ഇന്ദ്രന് പറഞ്ഞു: "സൃഷ്ടാവ്, സംഹാരകന്, സംരക്ഷകന് എന്നിങ്ങനെയുള്ള എല്ലാ രൂപങ്ങളും ഉള്ളവനാണ് അവന്. അവനാല് ഞാന് പരാജയപ്പെട്ടതില് എനിക്ക് ലജ്ജയില്ല." "ആദി, മദ്ധ്യ, അന്തമില്ലാത്ത ഈ ലോകം അവനില് നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്; അവനില് നിന്ന് വേറെയായി അതിന്റെ അസ്തിത്വം ഇല്ല. സൃഷ്ടി, സംഹാരം, സംരക്ഷണം എന്നിവയുടെ കാരണമാവുന്ന ആ മഹാദേവനാല് ഞാന് ജയിക്കപ്പെട്ടതില് എങ്ങനെ ലജ്ജിക്കണം?" "ലോകങ്ങളുടെ മൂലരൂപം അവനാണ്; സൂക്ഷ്മവും, അജ്ഞാതവുമാണ് അവന്റെ സ്വരൂപം. ആരും അവനെ അറിയുന്നില്ല; അവന് അജനായും, അജാതനായും, ശാശ്വതനായും നിലകൊള്ളുന്നു. തന്റെ ഇച്ഛയാല് ലോകത്തിന് ഉപകാരമുണ്ടാക്കുന്ന ആ മഹാപ്രഭുവിനെ മനുഷ്യരില് ആര് ജയിക്കും?" ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രന് മഹത്വപൂര്വം കേശവനെ പ്രശംസിച്ചു. അപ്പോള് കേശവന് (കൃഷ്ണന്), ഹൃദയത്തില് ആനന്ദം നിറച്ച്, സ്മിതം ചിരിച്ച്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ മൈത്രേയനോടു പറഞ്ഞു: "ദേവേന്ദ്രാ, നീ ദേവന്മാരുടെ രാജാവാണ്; ഞങ്ങള് മരിക്കേണ്ടവരാണ്, ലോകനാഥാ! ഞാന് ചെയ്ത തെറ്റുകള് നീ ക്ഷമിക്കണം." "ഈ പാര്ജാതവൃക്ഷം അതിന്റെ യോജ്യമായ സ്ഥലത്ത് കൊണ്ടുപോകുക. ഞാന് ഈ വൃക്ഷം എടുത്തത്, ശക്രാ, എന്റെ വാക്ക് പാലിക്കാനാണ്." "നീ എനിക്കു നേരെ എറിഞ്ഞ വജ്രായുധം തിരികെ എടുക്കുക; അത് ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാനുള്ള നിന്റെ ആയുധമാണ്, ഇന്ദ്രാ." ഇന്ദ്രന് മറുപടി പറഞ്ഞു: "നീ 'ഞാന് മനുഷ്യന്' എന്ന് പറഞ്ഞ് എന്നെ മായയ്ക്കുന്നുവോ? ഞങ്ങള് നിന്നെ ദൈവസ്വരൂപനായാണ് അറിയുന്നത്, എങ്കിലും നിന്റെ സൂക്ഷ്മസ്വഭാവം ഞങ്ങള്ക്ക് ഗ്രഹിക്കാനാവുന്നില്ല." "ലോകസംരക്ഷകനായ നീ ആരാണോ, ആദിയില് സ്ഥാപിതനായ പ്രഭുവായ നീ ആ same മഹാപ്രഭുവാണ്; നീ ഭൂമിയിലെ ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനാണ്." "ഈ പാര്ജാതവൃക്ഷം ദ്വാരകയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകട്ടെ, കൃഷ്ണാ; നീ ഭൂമിയില് നിന്ന് മാറിയശേഷം ഈ വൃക്ഷം ഇവിടെ നിലനില്ക്കില്ല." ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രന് സമ്മതം പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ഹരി ഭൂമിയില് ഇറങ്ങി. സിദ്ധന്മാര്, ഗന്ധര്വന്മാര്, സിംഹങ്ങള് ഇവര് അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു. ദ്വാരകയിലെ മേല്ഭാഗത്ത് നിന്ന് കൃഷ്ണന് തന്റെ ശംഖം മുഴക്കി, ദ്വാരകവാസികള് അതു കേട്ട് സന്തോഷിച്ചു. ഗരുഡനില് നിന്ന് ഇറങ്ങി, സത്യഭാമയോടൊപ്പം കൃഷ്ണന് മഹാ പാര്ജാതവൃക്ഷം അങ്കണത്തില് സ്ഥാപിച്ചു. ആ വൃക്ഷത്തിനടുത്തേക്ക് വന്ന എല്ലാവര്ക്കും അവരുടെ മുമ്പത്തെ ജന്മം ഓര്മ്മയായി. മനുഷ്യശരീരത്തില് ജനിച്ചവര് എല്ലാവരും ആദരപൂര്വം ആ വൃക്ഷത്തെ നോക്കി സന്തോഷിച്ചു. അവിടെ സമ്പത്തുകളായ ആനകളും കുതിരകളും ദാസന്മാര് കൊണ്ടുവന്നു. നരകാസുരനില് നിന്നുള്ള സ്ത്രീകളും ധനസമ്പത്തും കൃഷ്ണന് ഏറ്റെടുത്തു. ശുഭകരമായ ഒരു സമയത്ത്, നരകാസുരന് ലോകമാകെ കൂട്ടിച്ചേര്ത്ത സ്ത്രീകളെ ജനാര്ദ്ദനന് വിവാഹം ചെയ്തു. ഏകകാലത്ത്, ഗోవിന്ദന് ഓരോ വീട്ടിലും, ധര്മാനുസൃതമായി, ഓരോ സ്ത്രീയുടെയും കൈ പിടിച്ചു വിവാഹം ചെയ്തു. പതിനാറായിരത്തി ഒന്ന് സ്ത്രീകള്—അവളവളുടെ മുന്നില് മധുസൂദനന് വ്യത്യസ്തരൂപങ്ങളില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഓരോ സ്ത്രീക്കും മധുസൂദനന് തനിക്കു മാത്രം കൈ പിടിച്ചു വിവാഹം ചെയ്തുവെന്നു തോന്നി. രാത്രിയില്, ലോകസ്രഷ്ടാവായ കേശവന് അവരുടെ ഗൃഹങ്ങള്ക്കൊന്നിലുമൊന്ന് വിശാലരൂപത്തില് വസിച്ചു. പറാശരന് പറഞ്ഞു: "രുക്മിണിയില് നിന്ന് ഹരിക്ക് പ്രദ്യുമ്നനും മറ്റും പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു; സത്യഭാമയില് നിന്ന് ഭാനുവും ഭൈമരികനും ജനിച്ചു. രോഹിണിയില് നിന്ന് ദീപ്തി, താമ്രപക്ഷന് എന്നിവരും; ജാംബവതിയില് നിന്ന് സാംബനും ശക്തരായ മറ്റ് പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു. നാഗജിതിയില് നിന്ന് ഭദ്രവിന്ദനും മറ്റും; ശൈവ്യയില് നിന്ന് സംഘ്രാമജിത് മുതലായവരും; മാദ്രിയില് നിന്ന് ഗാത്രവാന് മുതലായവരും; ലക്ഷ്മണയില് നിന്ന് പുത്രന്മാരും; കാലിന്ദിയില് നിന്ന് ശ്രുതനും മറ്റും ജനിച്ചു. മറ്റു ഭാര്യമാരില് നിന്ന് ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണന് എണ്പതിനായിരത്തി ഒന്ന് പുത്രന്മാരെ ലഭിച്ചു. അവരില് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവന് പ്രദ്യുമ്നനാണ്; പ്രദ്യുമ്നനില് നിന്ന് അനിരുദ്ധനും, അവനില് നിന്ന് വജ്രനും ജനിച്ചു. യുദ്ധശൂരനായ അനിരുദ്ധന് ബാണന്റെ മകളായ ഉഷയെ വിവാഹം ചെയ്തു." "അവിടെ ഹരിയും ശങ്കരനും തമ്മില് മഹാനായ യുദ്ധം നടന്നു; ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണന് ബാണന്റെ ആയിരം കൈകള് വെട്ടി വീഴ്ത്തി." മൈത്രേയന് ചോദിച്ചു: "ബ്രാഹ്മണാ, സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് എങ്ങനെ ഹരനും കൃഷ്ണനും തമ്മില് യുദ്ധം ഉണ്ടായി? ഹരിയും ബാണന്റെ കൈകള് എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു?" "ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയണം; ഹരിയുടെ ഈ കഥ കേള്ക്കാന് വലിയ ആസക്തിയുണ്ട്." പറാശരന് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണാ, ബാണന്റെ മകളായ ഉഷ ശംഭുവിനോടൊപ്പം പാര്വ്വതിയെ കളിക്കുന്നതു കണ്ടു, അത്തരം ഒരു ഭര്ത്താവിനായുള്ള ആഗ്രഹം അവളില് ജനിച്ചു. അവളുടെ മനസ്സറിഞ്ഞ ഗൗരി അവളോട് പറഞ്ഞു: 'ഇത്ര ആഗ്രഹം മതിയാകട്ടെ; നിനക്കും ഭര്ത്താവിനെ അനുഭവിക്കാം.' ഇത് കേട്ട ഉഷ 'എപ്പോഴാണ് അത് സംഭവിക്കുക? ആര് ആ ഭര്ത്താവ്?' എന്നിങ്ങനെ വിചാരിച്ചു. വീണ്ടും പാര്വ്വതി അവളോട് പറഞ്ഞു: 'വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസത്തില് നിന്റെ സ്വപ്നത്തില് വരുന്നവനാണ് നിന്റെ ഭര്ത്താവ്.' അന്നേ ദിവസം, ദേവിയുടെ വാക്കനുസരിച്ച്, ഒരു പുരുഷന് അവളുടെ സ്വപ്നത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവളെ പ്രണയഭാവം നിറച്ചു. ഉണര്ന്നതിനു ശേഷം ആ മനുഷ്യനെ കാണാനാവാതെ, ഉഷ അത്യാഗ്രഹത്തോടെയും ലജ്ജയില്ലാതെയും തന്റെ സുഹൃത്തിനോട് ചോദിച്ചു: 'അവന് എവിടെ പോയി?' ബാണന്റെ മന്ത്രിയായ കുംബാണ്ഡന്റെ മകളായ ചിത്രലേശയാണ് അവളുടെ സുഹൃതി. അവള് ചോദിച്ചു: 'നീ പറയുന്നത് ആര്?' ഉഷ ലജ്ജയോടെ ഒന്നും പറയാതെ ഇരുന്നതോടെ, ചിത്രലേശ അവളെ വിശ്വസിപ്പിച്ച് സത്യം അറിഞ്ഞു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം, ഉഷ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ ചിത്രലേശയോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവി പറഞ്ഞതുപോലെ അവന് എങ്ങനെ എനിക്കു ലഭിക്കും എന്നതിനു വേണ്ടിയുള്ള ഉപായങ്ങള് ചെയ്യൂ.