കുന്ദിനയിൽ നടന്ന ആ ഭംഗിയുള്ള വിവാഹത്തിൽ, ഹരിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ രുക്മിണിയെ പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി. ഇതോടെ രാമനും മറ്റ് ബന്ധുക്കളും കഠിനമായ എതിര്പ്പിന്റെ ഭാരമേറ്റു. അപ്പോൾ പൗണ്ട്രക, ദന്തവക്ര, വിദൂരഥ, ശിശുപാല, ജരാസന്ധ, ശാൽവ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ അവിടെ ഒന്നിച്ചു. അവരെല്ലാവരും ഉഗ്രകോപത്തോടെ ഹരിയെ കൊല്ലാൻ ഉത്തമമായ യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി. എന്നാൽ, അവർ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ രാമനും പ്രധാന യാദവരുമായി ചേരേണ്ടിവന്നു. അപ്പോൾ രുക്മി ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു: "യുദ്ധത്തിൽ കേശവനെ കൊല്ലാതെ ഞാൻ കുന്ദിനയിലേക്ക് തിരിച്ചുകയറില്ല," എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ കൊല്ലാൻ ഓടിയെത്തി. രുക്മിയുടെ സൈന്യം ആനകളും കുതിരകളും കാലാളുകളും രഥങ്ങളുമൊക്കെ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ അതിനെ എളുപ്പത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചു, രുക്മിയെ നിലത്തേക്ക് തള്ളിയിട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ അഹങ്കാരത്തോടെ നിൽക്കുന്ന രുക്മിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, രുക്മിണി ഭയത്തോടെ കൃഷ്ണനോട് അപേക്ഷിച്ചു: "എനിക്ക് ഒരു സഹോദരൻ മാത്രമാണ്. ദേവാദിദേവനായ സ്വാമീ, ദയവായി എന്റെ സഹോദരന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കൂ. നിങ്ങളുടെ കോപം നിയന്ത്രിക്കൂ." രുക്മിണിയുടെ ഈ അപേക്ഷ കേട്ട് കൃഷ്ണൻ രുക്മിയെ വിട്ടയച്ചു. പിന്നീട് രുക്മി ഭോജകട്ട എന്ന നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു. രുക്മിയെ പൂർണ്ണമായി തോൽപ്പിച്ചശേഷം, മധുസൂദനനായ കൃഷ്ണൻ രാക്ഷസവിവാഹ രീതിയിൽ രുക്മിണിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. രുക്മിണിയിൽ നിന്ന് പ്രദ്യുമ്നൻ ജനിച്ചു; അവൻ മന്മഥന്റെ ഭാഗമായ ധീരനായ ധൈര്യശാലിയായിരുന്നു. പ്രദ്യുമ്നനെ ശംബരൻ കൊണ്ടുപോയി, പിന്നീട് അവൻ തന്നെ ശംബരനെ സംഹരിച്ചു. മഹർഷേ, പ്രദ്യുമ്നൻ എങ്ങനെ ശംബരനാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു? പിന്നെ അവൻ എങ്ങനെ ശംബരനെ സംഹരിച്ചു? ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പരാശരമുനി പറഞ്ഞു: പ്രദ്യുമ്നൻ ജനിച്ച ആറാം ദിവസം തന്നെ ശംബരൻ അവനെ പ്രസവമുറിയിൽ നിന്ന് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. "ഈ കുട്ടിയെ ഞാൻ കൊല്ലണം," എന്നാശയത്തോടെ അവൻ പ്രദ്യുമ്നനെ കടുത്ത ഉപ്പുവെള്ളക്കടലിൽ, ഭയാനകമായ ജലജീവികൾ നിറഞ്ഞ ഭീകരമായ തിരകളിലേക്കു എറിഞ്ഞു. അവിടെ ഒരു വലിയ മീൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വിഴുങ്ങി. എന്നാൽ അതിന്റെ വയറിനകത്തും, ദഹനാഗ്നിയിൽ കത്തുമ്പോഴും, ആ ബാലൻ മരിച്ചില്ല. ആ മീൻ മറ്റു മീനുകളോടൊപ്പം മീനവന്മാർ പിടിച്ചു, കൊന്നു, ശംബരൻ്റെ അടുക്കളയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ശംബരന്റെ വീട്ടിൽ മായാവതി എന്ന സ്ത്രീയുണ്ടായിരുന്നു; അവൾ എല്ലാ പാചകശാലകളുടെയും മേൽനോട്ടക്കാരി, നിർമലയും കഴിവുള്ളവളുമായിരുന്നു. മീന്റെ വയറ് കീറുമ്പോൾ അവൾ അതിനകത്ത് അപൂർവസൗന്ദര്യമുള്ള ഒരു ബാലനെ കണ്ടു—മന്മഥന്റെ ആദ്യകുരുത്തായി പിറന്നവൻ. അതിനെ കണ്ടു അവൾ അത്ഭുതത്തോടെ ചിന്തിച്ചു: "ഇവൻ ആരാണ്? എങ്ങനെ മീന്റെ വയറിലേക്കെത്തി?" അപ്പോൾ തന്നെ നാരദൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "ഇവൻ കൃഷ്ണന്റെ മകനാണ്. ശംബരൻ ലോകങ്ങളിലുടനീളമുള്ള സന്തതിനാശകനാണ്. അവനെ കടലിലേക്കെറിഞ്ഞു, മീൻ വിഴുങ്ങി, പിന്നെ നീ കണ്ടു. ഭയമില്ലാതെ ഈ ബാലനെ സംരക്ഷിക്കൂ." നാരദന്റെ ഉപദേശമനുസരിച്ച്, മായാവതി ആ കുഞ്ഞിനെ വളർത്തി. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ അവന്റെ അപൂർവസൗന്ദര്യം അവളെ ആകർഷിച്ചു. അവൻ യൗവനത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, ആനനടയുള്ള മായാവതി പ്രദ്യുമ്നനോടുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. ആ പ്രണയാന്ധതയിൽ, അവൾ തന്റെ എല്ലാ മായാവിദ്യകളും പ്രദ്യുമ്നനിൽ ഏല്പിച്ചു. അവളുടെ ഈ സമീപനം ശ്രദ്ധിച്ച പ്രദ്യുമ്നൻ ചോദിച്ചു: "നീ അമ്മയായുള്ള ഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇങ്ങനെ പെരുമാറുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?" അതിന് മായാവതി മറുപടി പറഞ്ഞു: "നീ എന്റെ മകനല്ല; നീ വിഷ്ണുവിന്റെ മകനാണ്. ഈ ശംബരൻ നിന്റെ ശത്രുവാണ്. നിന്നെ കടലിലേക്കെറിഞ്ഞപ്പോൾ മീൻ വിഴുങ്ങി, പിന്നെ ഞാൻ കണ്ടു. എന്നാൽ നിന്റെ മാതാവ് ഇന്നും ദുഃഖത്തോടെ നിന്നെ ഓർത്തു കരയുന്നു." ഇത് കേട്ട പ്രദ്യുമ്നൻ, കോപത്തോടെ ശംബരനെ യുദ്ധത്തിന് ആഹ്വാനിച്ചു. ശക്തിയോടെ യുദ്ധം നടത്തി, ശംബരന്റെ സൈന്യത്തെ മുഴുവനും സംഹരിച്ചു. ശംബരൻ ഏഴു വിധ മായാവിദ്യകൾ പ്രയോഗിച്ചെങ്കിലും, പ്രദ്യുമ്നൻ എട്ടാമത്തെ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് ശംബരനെ കൊല്ലുകയും, മായാവതിയോടൊപ്പം അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്കു തിരികെ പോവുകയും ചെയ്തു. പ്രദ്യുമ്നനും മായാവതിയും അകത്തുള്ള അങ്കണത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാർ അതിനെ കണ്ടു, കൃഷ്ണന്റെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞ സന്തോഷം അവരിൽ പ്രകടമായി. രുക്മിണി, നിർമലയും പാപരഹിതയുമായ അവൾ, സ്നേഹവും കണ്ണീരുമായി പറഞ്ഞു: "എന്റെ മകൻ, ഭാഗ്യവാൻ, യൗവനപുഷ്പത്തിൽ നിന്നു നിന്നു. എന്റെ മകൻ പ്രദ്യുമ്നൻ ഈ പ്രായത്തിൽ ജീവനോടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ ഭാഗ്യശാലിനിയാണ്, നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളാണ്." "അല്ലെങ്കിൽ, എന്റെ സ്നേഹം എത്ര ആഴമാണെങ്കിലും, നിന്റെ രൂപം എനിക്ക് അത്രമേൽ സാമ്യമാണെങ്കിലും, നീ ഹരിയുടെ മകനാണെന്നു വ്യക്തമാണ്." അപ്പോൾ നാരദൻ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി. രുക്മിണി അകത്തുള്ള അങ്കണത്തിൽ നടക്കുമ്പോൾ നാരദൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: "നീലലതാവല്ലഭേ, ഇതാണ് നിന്റെ മകൻ. ശംബരനെ സംഹരിച്ചശേഷം തിരികെ വന്നവൻ. ബാല്യത്തിൽ പ്രസവമുറിയിൽ നിന്ന് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയവൻ. ഈ മായാവതി നിന്റെ മകന്റെ ധർമ്മപത്നിയാണ്; ശംബരന്റെ ഭാര്യയല്ല. കാരണം ഞാൻ പറയാം." "മന്മഥൻ നശിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ പുനർജനനത്തിനായി മായാവതി മായാവീ രൂപം ധരിച്ച് ശംബരനെ ഭ്രമിപ്പിച്ചു. ഭോഗങ്ങളിലും ആനന്ദങ്ങളിലും അവൾ തന്റെ മനോഹരമായ രൂപം ശംബരനോട് വെളിപ്പെടുത്തി. ഈ കാമാക്ഷിയായ സ്ത്രീ തന്നെയാണ് അവൾ. നിന്റെ മകൻ കാമദേവന്റെ അംശാവതാരമാണ്, ഈ പ്രിയപ്പെട്ട മായാവതി രതിയാണ്. സംശയിക്കേണ്ട, ഈ മഹാഭാഗ്യവതിയാണ് നിന്റെ മരുമകൾ." ഇത് കേട്ട് രുക്മിണിയും കേശവനും അത്യന്തം സന്തോഷവാന്മാരായി. പൂർണ്ണ നഗരവും "ശ്രേഷ്ഠം! ശ്രേഷ്ഠം!" എന്ന് ഉല്ലസിച്ചു.