ശൂദ്രനും ദാനം നൽകാനും ഗൃഹ്യയാഗങ്ങൾ നടത്താനും, പിതൃകർമ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നിർവഹിക്കാനും അവനു അവകാശമുണ്ട്. ദാസന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ഉപജീവനത്തിനായി എല്ലാവർക്കും സ്വത്തുക്കൾ സ്വീകരിക്കാം; കൂടാതെ, വിധിപ്രകാരം, ഭാര്യയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ജീവിക്കാനുമാണ് അനുമതി. സകല ജീവികളോടും കാരുണ്യം, ക്ഷമ, അഹങ്കാരമില്ലായ്മ, സത്യവാദിത്വം, ശുദ്ധി, ചിന്തയില്ലായ്മ, ശുഭത്വം, മൃദുലമായ സംസാരശൈലി—ഇവയെല്ലാം മഹത്തായ ഗുണങ്ങളാണ്. സൗഹൃദം, അസൂയയില്ലായ്മ, ദാനശീലത, ലോഭമില്ലായ്മ—ഇവയും സമാനമായി എല്ലാവർക്കും അനുയോജ്യമായ ഗുണങ്ങളാണ്. ഇവ എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും സാധാരണ ഗുണങ്ങളാണ്; അശ്രമങ്ങൾക്കും ഇവയൊക്കെ ബാധകമാണ്. ഇനി ബ്രാഹ്മണനും മറ്റുള്ളവരും അനുസരിക്കേണ്ട പ്രത്യേക ധർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. ക്ഷത്രിയന്റെ കര്മ്മം ദ്വിജന്മാർക്ക് നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; വൈശ്യനും അതേപോലെ ദുരിതത്തിൽ ആകുമ്പോൾ നിർദ്ദിഷ്ട കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാം. പക്ഷേ, ശൂദ്രന്റെ കര്മ്മം ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും ചെയ്യരുത്. അവർക്കു കഴിവുണ്ടെങ്കിൽ, ദുരിതത്തിൽ പോലും ഈ കര്മ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാം; അത്യാവശ്യത്തിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ. വർണ്ണധർമ്മങ്ങൾ തമ്മിൽ കലരാൻ പാടില്ല. ഇങ്ങനെ വർണ്ണങ്ങളുടെ കര്മ്മങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു; ഇപ്പോൾ അശ്രമധർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. ഔർവൻ പറഞ്ഞു: ഒരു ബാലൻ ഉപനയനം കഴിഞ്ഞ്, വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ഗുരുവിന്റെ അടുക്കൽ വസിക്കണം. അവിടെ, ശുദ്ധിയും, നല്ല ആചാരവും, വ്രതങ്ങളും പാലിക്കണം; ഗുരുവിനെ സേവിച്ചുകൊണ്ട്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ വേദം പഠിക്കണം. പ്രഭാതസന്ധ്യയിലും സായംസന്ധ്യയിലും സൂര്യനും അഗ്നിക്കും ഭക്തിപൂർവ്വം അർപ്പണം നടത്തണം; പിന്നീട് ഗുരുവിനെ വന്ദിക്കണം. ഗുരു നില്ക്കുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥിയും നില്ക്കണം; ഗുരു പോകുമ്പോൾ പിന്നെ പിന്തുടരണം; ഗുരു ഇരിക്കുമ്പോൾ താഴെ ഇരിക്കണം; ഗുരുവിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കു വിരുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യരുത്. ഗുരു പഠിപ്പിക്കുന്നപോലെ മാത്രം വേദം ഉച്ചരിക്കണം; മനസ്സു ചിതറാതെ, ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മാത്രം പഠിക്കണം. ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ മാത്രമേ ഭിക്ഷയെടുത്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കാവൂ. ഗുരു ആദ്യം കുളിച്ചശേഷം മാത്രമേ വിദ്യാർത്ഥി കുളിക്കാവൂ; നേരത്തെ വെള്ളവും ഇന്ധനവും മറ്റും ഗുരുവിന് വേണ്ടി കൊണ്ടുവരണം. വേദം പഠിച്ചു സമ്പൂർണ്ണമാക്കിയ ശേഷം, ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ, ഗുരുദക്ഷിണ നൽകി, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാം. വിധിപ്രകാരം ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച്, സ്വന്തം പരിശ്രമംകൊണ്ട് ധനം സമ്പാദിച്ച്, കഴിവിനനുസരിച്ച് ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം. പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം, ദേവതകൾക്കും അതിഥികൾക്കും യാഗങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം, ഋഷികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകണം, വേദം വായിക്കണം, സന്താനത്തിലൂടെ സൃഷ്ടാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം. എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഹിതം ചെയ്യണം, ലോകത്തെ സ്നേഹത്തോടെ പോഷിപ്പിക്കണം; മനുഷ്യൻ തന്റെ കര്മ്മഫലം അനുസരിച്ച് ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും. ഭിക്ഷയിലൂടെയോ, വാനപ്രസ്ഥരായോ, ബ്രഹ്മചാരികളായോ ജീവിക്കുന്നവരും ഗൃഹസ്ഥന്റെ സഹായത്താൽ നിലനിൽക്കുന്നവരാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം ശ്രേഷ്ഠമെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. വേദപാരായണത്തിനും തീർത്ഥസ്നാനത്തിനും ബ്രാഹ്മണർ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ലോകം കാണാനുമാണ് അവർ യാത്ര ചെയ്യുന്നത്. സ്ഥിരവാസമില്ലാത്തവർ, സ്ഥിരമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കാത്തവർ, സന്ധ്യാകാലത്ത് എവിടെയാണോ അവിടെയാകുന്നവർ—ഇവർക്കെല്ലാം ആധാരവും ഉദ്ഭവവും ഗൃഹസ്ഥനാണ്. അത്തരം അതിഥികൾക്ക് സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിക്കണം, സ്വീകരണം നൽകണം, ദാനം നൽകണം; വീട്ടിലെത്തുന്നവർക്കു കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും നൽകണം. ഒരു അതിഥി പ്രതീക്ഷയോടെ വന്ന് നിരാശരായി മടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ പാപം അതിഥിക്ക് നൽകുകയും അതിഥിയുടെ പുണ്യം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്യും. ഗൃഹസ്ഥനു അവജ്ഞ, അഹങ്കാരം, കപടത്വം, വിഷാദം, ഹാനികരമായ പ്രവൃത്തികൾ, കഠിനത്വം എന്നിവ അനുമതിക്കാവുന്നതല്ല. എന്നാൽ, ഈ മഹാനിയമം യഥാവിധി പാലിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി പരമലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും. വയസ്സായപ്പോൾ, ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം, ഭാര്യയെ പുത്രന്മാർക്കു ഏല്പിച്ച്, ഒറ്റയ്ക്കോ ഭാര്യയോടൊപ്പംചേർന്നോ വനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ ഇല, കിഴങ്ങ്, പഴങ്ങൾ എന്നിവ ഭക്ഷണം ആയി സ്വീകരിച്ച്, ജടയും ദീർഘമൂച്ചയും ധരിച്ച്, നിലത്തു കിടന്നുറങ്ങി, അതിഥികളെ ആദരിച്ച് സന്യാസിയായി ജീവിക്കണം. അവന് വസ്ത്രങ്ങൾ ചർമ്മം, തൊലി, ദർഭ, കഷായം മുതലായവയിൽനിന്നും തയ്യാറാക്കാം; ദിവസത്തിൽ മൂന്ന് പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യണം. ദേവാരാധന, ഹോമം, അതിഥികൾക്ക് ആദരം, ദാനം എന്നിവയൊക്കെ നിർവഹിക്കണം. കാട്ടിലെ എണ്ണകൾ ഉപയോഗിച്ച് ശരീരം അഭ്യംഗം ചെയ്യാം; തപസ്സും ഉഷ്ണം-ശീതം മുതലായ വേദനകളും സഹിക്കാനും പഠിക്കണം. ഇങ്ങനെ നിയമാനുസൃതമായി ജീവിക്കുന്ന വനവാസി തന്റെ പാപങ്ങൾ അഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിച്ച് ശാശ്വതലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും. നാലാമത്തെ അശ്രമമായ സന്യാസിയെ ജ്ഞാനികൾ വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ സ്വഭാവം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. പുത്രന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും ഭാര്യയോടുമുള്ള മമതയും അസൂയയും ഉപേക്ഷിച്ച്, സന്യാസാശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണം. അർത്ഥ, കാമ, ധർമം എന്നീ ത്രിവർഗ്ഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, സൗഹൃദം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളോടും സമത്വം പുലർത്തണം. വാക്കിലും മനസ്സിലും ശരീരത്തിലും എല്ലാ ജീവികളോടും അഹിംസയും സദാചാരവും പാലിച്ച്, യോനി, അണ്ഡം മുതലായവയിൽ ജനിച്ചവരെയൊക്കെ ഹാനികരമായ ഒന്നും ചെയ്യരുത്; എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം. ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു രാത്രി മാത്രം, നഗരത്തിൽ അഞ്ചു രാത്രികൾ മാത്രം താമസിക്കണം; എവിടെയും ആസ്വാദ്യവും ദ്വേഷവും തോന്നാതെ ജീവിക്കണം. ജീവിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ഭക്ഷണം, യാചിച്ച് അല്ലാതെ, നല്ലവരുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന്, ശരിയായ സമയത്ത്, ഭിക്ഷയായി സ്വീകരിക്കാം. ആസക്തി, ക്രോധം, അഹങ്കാരം, മോഹം, ലോഭം എന്നിവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, സന്യാസി സ്വാമിത്വം ഇല്ലാതാകണം. ഏതൊരു ജീവിക്കും ഭയം ഇല്ലാത്തതുപോലെ ജീവിക്കുന്ന സന്യാസിക്ക്, ലോകത്തിൽ ഒരിടത്തും ഒരുവനിൽ നിന്നും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. തന്റെ ശരീരം തന്നെ ഹവികുണ്ഡമാക്കി, അതിൽ ഭിക്ഷയാൽ ലഭിച്ച അഹാരമർപ്പണം ചെയ്യുമ്പോൾ, അത്തരം ബ്രാഹ്മണൻ അഗ്നിഹോത്രി പ്രാപിക്കുന്ന ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും. ഇങ്ങനെ വർണ്ണങ്ങൾക്കും അശ്രമങ്ങൾക്കും യഥാക്രമം നിർദ്ദിഷ്ടമായ കര്മ്മങ്ങളും ഗുണങ്ങളും മഹർഷികൾ വിശദീകരിച്ചു.