താമസ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ ആയിരുന്ന നര, ഖ്യാതി, കെതുരൂപ, ജാനുജംഘ എന്നിവരും മറ്റു ശക്തശാലികളുമാണ്. ഇവർ എല്ലാവരും അതീവ ശക്തിയുള്ളവരാണ്. അഞ്ചാമത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ, മൈത്രേയ, മനുവിന് റൈവത എന്നായിരുന്നു പേരും, ഇന്ദ്രനായി വിവ്ഭു ഭരിച്ചിരുന്നതും ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം. ആ സമയത്ത് അമിതാഭാ, ഭൂതരയാ, വൈകുണ്ഠ, സുശമേധ എന്നീ പതിനാലു ദേവകുലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. റൈവത മന്വന്തരത്തിൽ ഹിരണ്യരോമ, വേദാശ്രി, ഊർധ്വബാഹു, വേദബാഹു, സുധാമ, പർജന്യ, അവ്യയ എന്നിങ്ങനെ ഏഴു മഹർഷികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ബലബന്ധു, സംഭാവ്യ, സത്യകാ എന്നിവരും മറ്റു പുത്രന്മാരും മഹാബലശാലികളായി രാജാക്കന്മാരായി ഭരിച്ചിരുന്നതും കാണാം. സ്വാരോചിഷ, ഉത്തമ, തമസ, റൈവത എന്നിങ്ങനെ നാലു മനുവുകൾ പ്രിയവ്രതന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. മഹാരാജൻ പ്രിയവ്രതൻ, വിഷ്ണുവിനെ തപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ സന്തതികളെ മന്വന്തരങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരികളായി ലഭിച്ചു. അറയാം, ആറാമത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ മനുവിന് ചാക്ഷുഷ എന്നായിരുന്നു പേരും, മനോജവ ഇന്ദ്രനായി ഭരിച്ചിരുന്നതും ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം. ആപ്യാ, പ്രസൂത, ഭവ്യാ, പൃഥുകാ, ലേഖാ എന്നിവയും മറ്റു മൂന്നു ദേവകുലങ്ങളും ചേർന്ന് എട്ട് ദേവകുലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. സുമേധാ, വിരജാ, ഹവിഷ്മാൻ, ഉത്തമ, മധു, അതിനാമാ, സഹിഷ്ണു എന്നിങ്ങനെ ഏഴു മഹർഷികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഊരു, പൂരു, ശതദ്യുമ്ന എന്നിവരാണ് ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ; ഇവർ ശക്തിയിലും ശ്രേഷ്ഠതയിലും മുന്നിലായിരുന്നു, ഭൂമിയിൽ രാജാക്കന്മാരായി ഭരിച്ചിരുന്നതും. ഇപ്പോൾ, ഏഴാമത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ ഭരിക്കുന്ന പ്രശസ്തനും ജ്ഞാനവാനുമായ മനു ശ്രാദ്ധദേവയാണ്, വിവസ്വതിന്റെ പുത്രൻ. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ആദിത്യർ, വസുർ, രുദ്രർ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരും, മൈത്രേയ, പുരന്ദരൻ എന്ന 30 ദേവന്മാരുടെ നാഥനും ഇവിടെ നിലവിലുണ്ട്. വസിഷ്ഠ, കാശ്യപ, അത്രി, ജമദഗ്നി, ഗൗതമ, വിശ്വാമിത്ര, ഭരദ്വാജ എന്നീ ഏഴു മഹർഷികൾ ഈ മന്വന്തരത്തിൽ മഹർഷികൾ ആയി. ഇക്ഷ്വാകു, നൃഗ, ധൃഷ്ട, ശര്യാതി, നരിഷ്യന്ത, പ്രശസ്തനായ നാഭാഗ, ഇഷ്ട എന്നിവരും, കരൂഷ, പൃഷധ്ര, സുമഹാൻ എന്നിങ്ങനെ ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരായ ഒമ്പത് ധർമ്മപുത്രന്മാർ മനു വൈവസ്വതയുടെ പുത്രന്മാരാണ്. വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തി, താരതമ്യശൂന്യവും ശുദ്ധിയിലും സമൃദ്ധിയിലും നിറഞ്ഞതുമായത്, സൃഷ്ടിയിൽ സ്ഥിരമായും നിലനിൽക്കുന്നു; ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ദേവതാരൂപത്തിൽ അതു നിലനിൽക്കുന്നു. സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ, ആ ശക്തിയുടെ ഒരു ഭാഗം യജ്ഞ എന്ന ദേവരൂപത്തിൽ ആകൂതിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്. ആദ്യ മന്വന്തരത്തിൽ, മനസ്സിൽ ജനിച്ച ദേവൻ ആകൂതിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അടുത്തതായി, സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ, ആ ദേവൻ തുഷിതയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; അജിത എന്ന പേരിൽ തുഷിതദേവന്മാരോടൊപ്പം. മൂന്നാമത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ, ഉത്തമ എന്ന പേരിൽ, വീണ്ടും തുഷിതദേവൻ ആയി; സത്യാ മന്വന്തരത്തിൽ, സത്യദേവൻ ആയി, ശ്രേഷ്ഠ സത്യദേവന്മാരോടൊപ്പം. അതുപോലെ, തമസ മന്വന്തരത്തിൽ, ഹര്യയിൽ നിന്ന് ഹരിദേവന്മാരോടൊപ്പം ഹരി ജനിച്ചു. റൈവത മന്വന്തരത്തിൽ, സംഭൂതിയിൽ നിന്ന് ഹരി ജനിച്ചു, റൈവതദേവന്മാരോടൊപ്പം ശ്രേഷ്ഠനായ്. ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ, വികുണ്ഠയിൽ നിന്ന് വൈകുണ്ഠദേവന്മാരോടൊപ്പം പരമദേവൻ വൈകുണ്ഠ ജനിച്ചു. വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ, ദ്വിജന്മാരേ, വിഷ്ണു വാമനരൂപത്തിൽ, ആദിതി-കശ്യപയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. മൂന്ന് പടികളിൽ, ആ മഹാത്മാവ് ഈ ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചു, മൂന്ന് ലോകങ്ങളും പുരന്ദരന് നൽകുകയും ചെയ്തു. ഏഴു മന്വന്തരങ്ങളിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ, മഹർഷേ, ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശക്തിയാൽ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ 'വിഷ്ണു' എന്ന പേരിൽ, 'വിശ്' എന്ന വേരിൽ നിന്ന്, 'പ്രവേശനം' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ, അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാർ, മനുവുകൾ, ഏഴു മഹർഷികൾ, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, 30 ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ഇന്ദ്രൻ—ഇവരൊക്കെ വിഷ്ണുവിന്റെ അനന്തമായ ശക്തികളുടെ പ്രകടനങ്ങളാണ്. മൈത്രേയൻ ചോദിച്ചു: മഹർഷേ, നിങ്ങൾ ഈ ഏഴു മന്വന്തരങ്ങൾ വിവരിച്ചു; ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന മന്വന്തരങ്ങൾക്കുറിച്ച് കൂടി പറയണം. ശ്രീ പരാശരൻ പറഞ്ഞു: വിശ്വകർമയുടെ പുത്രിയായ സംജ്ഞ, സൂര്യന്റെ ഭാര്യയായി. മനു, യമ, യമി ഇവർ സംജ്ഞയുടെ മക്കളാണ്. ഭർത്താവിന്റെ പ്രകാശം സഹിക്കാനാകാതെ, സംജ്ഞ തന്റെ ഛായയെ സൂര്യന്റെ പക്കൽ വിടുകയും, താനേ വനത്തിൽ austerity ചെയ്യാൻ പോകുകയും ചെയ്തു. സൂര്യൻ, സംജ്ഞയാണെന്ന് കരുതി, ഛായയോടൊപ്പം മൂന്നു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: ശനൈശ്ചരൻ, മറ്റൊരു മനു, തപതി. ഛായ, കോപത്തോടെ, യമനെ ശപിച്ചപ്പോൾ, യമനും സൂര്യനും തമ്മിൽ, അതു യഥാർത്ഥ അമ്മയല്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു. വിവസ്വാൻ, ദീർഘധ്യാനം ചെയ്ത്, വനത്തിൽ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ austerity ചെയ്യുന്ന സംജ്ഞയെ കണ്ടു. സൂര്യൻ, കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, അവളിൽ അശ്വിനീദേവന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; അതിന്റെ അവസാനം, രേവന്തനെയും ജനിപ്പിച്ചു. പുണ്യവാനായ സൂര്യൻ, സംജ്ഞയെ തിരിച്ചെത്തിച്ചു, വിശ്വകർമൻ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം കുറച്ചു. സൂര്യനെ ഒരു യന്ത്രത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വിശ്വകർമൻ അതിന്റെ അതികമമായ പ്രകാശത്തിന്റെ എട്ടാം ഭാഗം വെട്ടി മാറ്റി, ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം കുറയാതെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയുടെ ആ ഭാഗം, വിശ്വകർമൻ വെട്ടി മാറ്റിയതും, അതിശയമായ പ്രകാശത്തോടെ ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു. അതിൽ നിന്ന്, ത്വഷ്ട്ര് വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രം, ശിവന്റെ ത്രിശൂലം, ധനത്തിന്റെ ദേവന്റെ പല്ലകി, മറ്റ് ദൈവായുധങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിച്ചു. ഗുഹയുടെ വാളും മറ്റു ദേവന്മാരുടെ ആയുധങ്ങളും അതേ ശക്തിയിൽ വിശ്വകർമൻ ശക്തിപ്പെടുത്തി. ഈ വിധത്തിൽ, മന്വന്തരങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, ദൈവശക്തികൾ—ഇവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ അദ്വിതീയ ശക്തിയുടെ പ്രകടനങ്ങളാണ്.