മൈത്രേയ മഹർഷേ, പാരാശരർ തന്റെ വിവരണത്തിൽ ദ്വീപങ്ങളെയും അവയുടെ പ്രത്യേകതകളെയും വിശദീകരിക്കുന്നു. വംഗ, മാഗധ, മാനസ, മന്ദഗ എന്നീ ജനങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്; വംഗജനങ്ങൾ പ്രധാനമായും ബ്രാഹ്മണർ, മാഗധർ ക്ഷത്രിയർ, മാനസർ വൈശ്യർ, മന്ദഗർ ശൂദ്രർ എന്നിങ്ങനെ അവിടെയുള്ളവർ വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളിലാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ശാകദ്വീപത്തിൽ, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചുള്ളവർ, നിശ്ചിത ചടങ്ങുകൾ അനുസരിച്ച്, വിഷ്ണുവിനെ സൂര്യനെന്ന രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ശാകദ്വീപം, മഹർഷേ, പാലിന്റെ സമുദ്രം കൊണ്ട് വളഞ്ഞു, വലയാകൃതിയിൽ, അതിന്റെ തന്നെ അളവിൽ സമമാണ്. ഈ പാലിന്റെ സമുദ്രം മുഴുവൻ, പുഷ്കര എന്ന ദ്വീപ് ചുറ്റി, ശാകദ്വീപത്തിന്റെ ഇരട്ട അളവിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പുഷ്കര ദ്വീപിൽ, സവനാ എന്നവനു മഹാവീര എന്ന ശക്തനായ പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെയായി മഹാവീരയും ധാതുകീ (അഥവാ ധാതുകീഖണ്ഡം) എന്ന രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾ പ്രത്യേകം തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെയുണ്ട് ഒരു പ്രശസ്തമായ മല, മാനസ എന്ന പേരിൽ, വലയാകൃതിയിൽ നടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ മല അമ്പത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ ഉയരവും അതേ അളവിൽ വീതിയും വലയാകൃതിയിൽ പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ മല, ദ്വീപിനെ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു. പ്രത്യേകമായി, ഓരോ പ്രദേശവും വലയാകൃതിയിലുള്ള ഒരു മലകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള മനുഷ്യർ പത്ത് ആയിരം വർഷം ജീവിക്കുന്നു; രോഗം, ദുഃഖം, ആസക്തിയും ദ്വേഷവും ഇല്ല. അവിടെയുള്ളവർക്ക് താഴ്ന്നവരും ഉയർന്നവരുമില്ല; കൊല്ലുന്നവരും കൊല്ലപ്പെടുന്നവരുമില്ല, മഹർഷേ; അസൂയ, വൈരാഗ്യം, ഭയം, ദ്വേഷം, തെറ്റ്, ലോഭം എന്നിവയൊന്നും അവിടെയില്ല. മാനസ തടാകത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, ധാതകീഖണ്ഡം എന്ന വലിയ പ്രദേശം, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മറ്റു ജാതികളും ആദരിക്കുന്ന സ്ഥലം, പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ അതിരുകളിലുണ്ട്. പുഷ്കരദ്വീപിൽ സത്യവും അസത്യംവുമാണ് ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നത്; അവിടെയായി നദികളും മലകളും ഇല്ല. അവിടെയുള്ള മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും ഒരേ രൂപത്തിലാണ്. അവിടെയുള്ളവർക്ക് വർഗ്ഗവും ആശ്രമവും സംബന്ധിച്ച ആചാരങ്ങൾ ഇല്ല; ധർമ്മവും, മൂന്ന് വേദങ്ങളും, ശാസ്ത്രദണ്ഡവും, സേവയും ഇല്ല. മൈത്രേയ, ഈ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾ ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ഉന്നത സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ ആണ്; എല്ലാ കാലത്തും സുഖകരം, വാർദ്ധക്യവും രോഗവും ഇല്ല; ഇവ ധാതകീഖണ്ഡവും മഹാവീരവും എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപിൽ മഹാ ന്യഗ്രോധവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമാവസസ്ഥാനം; അവിടെയായി ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപ് മധുരജലത്തിന്റെ സമുദ്രം കൊണ്ട് വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ അളവ് ദ്വീപിന്റെ അളവിന് സമമാണ്. ഈ ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഏഴായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഓരോ ദ്വീപും സമുദ്രവും അളവിൽ സമമാണ്, ഓരോ അടുത്ത ദ്വീപ്-സമുദ്രം കൂട്ടിൽ മുൻവതിൽ ഇരട്ട അളവിലാണ്. എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലെയും ജലങ്ങൾ ഒരേ അളവിലാണ്; കുറവോ കൂടിയതോ ഇല്ല. പാത്രത്തിൽ തീയിടുമ്പോൾ ജലത്തിന്റെ അളവ് കൂടുന്നതുപോലെ, ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയോടൊപ്പം സമുദ്രത്തിലെ ജലവും കൂടുന്നു, മഹർഷേ. ജലങ്ങൾ കുറയുകയോ അധികമാകുകയോ ഇല്ല; ചന്ദ്രന്റെ ഉദയ-അസ്തമയത്തിനും, പക്ഷങ്ങളിലെയും മാറ്റത്തിനും അനുസരിച്ച് അവ കൂടുകയും കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. സമുദ്രജലത്തിന്റെ വർദ്ധനവ് അഞ്ച് നൂറ് പത്ത് വിരൽനിലവിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപിൽ, ഭക്ഷണം സ്വയം ഉദിക്കുന്നത്; അവിടെയുള്ളവർ എല്ലായ്പ്പോഴും ആറു രുചികളോടുകൂടിയ ഭക്ഷണം ആസ്വദിക്കുന്നു. മധുരജലത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിന് അപ്പുറം, ലോകസംസ്ഥിതി എന്ന പ്രദേശം, ഇരട്ട അളവിൽ, സ്വർണ്ണം നിറഞ്ഞതും, ജീവജാലങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനപ്പുറം, ലോകാലോക എന്ന മല, പത്ത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ വീതിയും അതേ അളവിൽ ഉയരവും ഉള്ളത് നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനുശേഷം, ആ വട്ടം മുഴുവൻ ഇരുണ്ടതിൽ മൂടപ്പെട്ടു; ആ ഇരുണ്ടതിനെ ചുറ്റി, ഭയാനകമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വട്ടം നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ ഭൂമി, മഹർഷേ, ബ്രഹ്മാണ്ഡവും, ഭൂഖണ്ഡങ്ങളും, സമുദ്രങ്ങളും, വലിയ മലകളും ചേർന്ന്, അഞ്ച് നൂറ് ദശലക്ഷം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും നിലനില്പിലാക്കുന്ന, ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ, ലോകങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായത്, മൈത്രേയ. ഇനി, പാരാശരർ പറയുന്നു: ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ, ജലത്തിനകത്തും, പാപികൾ വീഴുന്ന നരകങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു. രൗരവ, സൂകര, രോധ, താല, വിശസന, മഹാജ്വാല, തപ്തകുംബ, ലവണ, വിലോഹിത— ഇവയും, രുധിരാംഭ, വൈതരണി, കൃമിശ, കൃമിഭോജന, അസിപത്രവന, കൃഷ്ണ, ഭയാനകമായ ലാലാഭക്ഷ— ഇവയും, പൂയവഹ, പാപ, വഹ്നിജ്വാല, അധ:ശിരാ, സംദംശ, കാലസൂത്ര, തമ: , അവീചി— ഇവയും, ശ്വഭോജന, അതാപ്രതിഷ്ഠ, ആപ്രചി എന്നിങ്ങനെ അനേകം ഭയാനക നരകങ്ങൾ. യമന്റെ ഭവനത്തിൽ, ഈ ഭയാനക സ്ഥലങ്ങൾ ആയുധങ്ങളുടെയും, അഗ്നിയുടെയും ഭയത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പാപത്തിൽ അർപ്പിതരായവർ അവിടെയിലേക്ക് വീഴുന്നു. തെറ്റായ സാക്ഷ്യം നൽകുന്നവൻ, ഭാഗപാതം പറയുന്നവൻ, മറ്റു കള്ളവാക്കുകൾ പറയുന്നവൻ, രൗരവ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ഗർഭം കൊല്ലുന്നവൻ, നഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, പശുക്കളുടെ കൂട്ടം കൊല്ലുന്നവൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്വാസം തടയുന്നവൻ, രോധ എന്ന നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. മദ്യപാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുന്നവൻ, പൊൻ കവർച്ച ചെയ്യുന്നവൻ, അത്തരം ആളുകളുമായി ചേർന്നു ജീവിക്കുന്നവൻ, സൂകരനരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ക്ഷത്രിയയോ വൈശ്യയോ കൊല്ലുന്നവൻ, ഗുരുവിന്റെ കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നവൻ, ചൂട് കലശങ്ങളിൽ രക്തം ചൊരിയുന്നവൻ, രാജകീയരക്ഷകരെ കൊല്ലുന്നവൻ, നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ധാർമ്മിക ഭാര്യയെ വിൽക്കുന്നവൻ, തടവറക്കാരൻ, സിംഹമുടി വിൽക്കുന്നവൻ, ഭക്തനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ— ഇവർ ചൂടുള്ള ഇരുമ്പിൽ വീഴുന്നു. ഇങ്ങനെ, മഹർഷേ, ദ്വീപങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, മലകൾ, സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ, നരകങ്ങൾ, ഭൂമിയുടെ ഘടനയും, അവിടെയുള്ള ജീവജാലങ്ങളുടെ വിധിയും പാരാശരർ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.