മഹാമുനിയേ, ദേവതകളും ഗന്ധർവന്മാരും ഇടയ്ക്കിടെ സന്ദർശിക്കുന്ന മനോഹരമായ പർവതനിരകൾ അവിടെയുണ്ട്. അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം: ക്രൗഞ്ച, വാമന, അന്ധകാരക എന്ന മൂന്നാമത്തേത്, രത്നശൈല എന്ന നാലാമത്തേത്, സ്വാഹിനി, ഹയസന്നിഭ—ഇവയാണ് അവിടെയുള്ള പർവതങ്ങൾ. ഇവയിൽ ദിവാവൃതാണ് അഞ്ചാമത്തേത്; പിന്നെ പുണ്ഡരീകവാൻ, മഹത്തായ ദുന്ദുഭി—ഇവയൊക്കെ മുൻപത്തെതിനെക്കാൾ ഇരട്ടി വലിപ്പമുള്ളവയാണ്, ദ്വീപുകൾ തമ്മിലുള്ള ക്രമം പോലെ. ഈ മനോഹര പ്രദേശങ്ങളിലും ഉത്തമ പർവതങ്ങളിലും ജനങ്ങൾ ദേവതാസമൂഹങ്ങളോടൊപ്പം ഭയമില്ലാതെ വസിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വർണ്ണങ്ങളുടെ പേരുകൾ: പുഷ്കരാഃ, പുഷ്കലാ, ധന്യാ, തിഷ്യാ—ഈ ക്രമത്തിലാണ്. അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ കുടിക്കുന്ന നദികളുടെ പേരുകളും ഞാൻ പറയാം, മഹാമുനിയേ: അവിടെ ഏഴു പ്രധാന നദികൾ ഉണ്ട്, കൂടാതെ നൂറുകണക്കിന് ചെറുനദികളും ഉണ്ട്. ഗോരി, കുമുദ്വതി, സന്ധ്യാ, രാത്രി, മനോജവാ, ക്ഷാന്തി, പുണ്ഡരീകാ—ഇവയാണ് അവിടെയുള്ള ഏഴു പ്രധാന നദികൾ. അവിടെയും, പുഷ്കരാദ്യനും ജനാർദ്ദനനുമായ ശ്രീവിഷ്ണു, യാഗങ്ങളിൽ രുദ്രസ്വരൂപത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ക്രൗഞ്ചദ്വീപം മുഴുവനും തൈറിന്റെ സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വ്യാപ്തി ക്രൗഞ്ചദ്വീപിനോട് തുല്യമാണ്. ഈ തൈറിന്റെ സമുദ്രത്തെ ശാകദ്വീപം വലയം പോലെ ഇരട്ടവ്യാപ്തിയോടെ ചുറ്റുന്നു, മഹാമുനിയേ. ശാകദ്വീപത്തിന്റെ അധിപതിയായ ഭവ്യ എന്ന മഹാത്മാവിന് ഏഴു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഓരോരുത്തർക്കും അവൻ ഏഴു പ്രദേശങ്ങൾ നൽകി. ജലദ, കുമാര, മുകുമാര, മരീചക, കുസുമോദ, മൗദാകി, മഹാദ്രുമ—ഇവയാണ് അവരുടെ പേരുകൾ. അവിടെയുള്ള ഏഴു പ്രദേശങ്ങൾ അവരുടെ പേരുകൾ പ്രകാരം അറിയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഏഴു പർവതങ്ങൾ ആ പ്രദേശങ്ങളെ വിഭജിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള കിഴക്കൻ പർവതം ഉദയ; ജലാധാര എന്ന മറ്റൊന്ന്; അതുപോലെ രൈവതക, ശ്യാമ, അസ്തഗിരി, ആംബികേയ, മനോഹരമായ കേസരി—ഇവയാണ് അവിടെയുള്ള പ്രധാന പർവതങ്ങൾ. അവിടെയുള്ള ശാകമരം മഹത്തായത്; സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും അതിനെ സേവിക്കുന്നു; അതിന്റെ കാറ്റിന്റെ സ്പർശനത്തിൽ അത്യന്തം ആനന്ദം ഉളവാകുന്നു. അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ധർമ്മപരായണരും നാലു വർണ്ണങ്ങളോടും സമ്പന്നരാണ്; പാപഭയമില്ലാത്തതിനുള്ള പരിശുദ്ധ നദികളും അവിടെയുണ്ട്. സുകുമാരി, കുമാരി, നളിനി, ധേനുകാ, ഇക്ഷു, വേണുകാ, ഗഭസ്തി—ഇവയാണ് അവിടെയുള്ള ഏഴു പ്രധാന നദികൾ. ശതകണക്കിന് ചെറുനദികളും, നൂറുകണക്കിന് പർവതങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. ജലദ മുതലായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവർ ആനന്ദത്തോടെ ഈ നദികളിൽ നിന്നു കുടിക്കുന്നു; സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വന്നവരാണ് ഇവർ. അവിടെയുള്ള ഏഴു ദേശങ്ങളിൽ ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല, പരസ്പരം കലഹമില്ല, അതിരുകൾ ലംഘിക്കുന്നതുമില്ല. വംഗ, മാഗധ, മാനസ, മന്ദഗ—ഇവിടെയുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾ; ഇവരിൽ വംഗർ കൂടുതലും ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ്, മാഗധർ ക്ഷത്രിയർ, മാനസർ വൈശ്യർ, മന്ദഗർ ശൂദ്രർ. ശാകദ്വീപത്തിൽ, മഹാമുനിയേ, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ നിർദ്ദിഷ്ടമായ രീതിയിൽ സൂര്യസ്വരൂപിയായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. ശാകദ്വീപം പാൽക്കടലാൽ വലയം പോലെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വ്യാപ്തി ശാകദ്വീപിനോട് തുല്യമാണ്. ഈ പാൽക്കടൽ മുഴുവനും പുഷ്കര എന്ന ദ്വീപ് വലയം പോലെ ഇരട്ടവ്യാപ്തിയോടെ ചുറ്റുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപത്തിൽ സവനാ എന്നവനു മഹാവീര എന്ന വീര്യശാലിയായ പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ മഹാവീരയും ധാതുകിഖണ്ഡം എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ധാതുകി എന്നുമുള്ള രണ്ടു പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ വിഭജിക്കുന്ന ഒരൊറ്റ പ്രശസ്തമായ പർവതം—മാനസപർവതം—മധ്യത്തിൽ വട്ടമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന്റെ ഉയരവും പരപ്പും അമ്പതിനായിരം യോജനമാണ്; പൂർണ്ണ വട്ടാകാരത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് പുഷ്കരദ്വീപത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്നു അതിനെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു; ഓരോ ഭാഗവും വലയംപോലെയുള്ള പർവതം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള മനുഷ്യർ പത്തായിരം വർഷം ആയുസ്സോടെ, രോഗവുമില്ലാതെ, ദുഃഖവുമില്ലാതെ, മോഹമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ളവരിൽ ആരും താഴ്ന്നവയോ ഉന്നതവയോ അല്ല; കൊല്ലുന്നവരും കൊല്ലപ്പെടുന്നവരും ഇല്ല, മഹാമുനിയേ; അസൂയ, ദ്വേഷം, ഭയം, വൈരം, ദോഷം, ലാലസ, മുതലായവ ഒന്നുമില്ല. അതിന്റെ പുറത്തുള്ള ഭാഗം ധാതകിഖണ്ഡം എന്ന മഹത്തായ പ്രദേശമാണ്; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മറ്റും ആദരിക്കുന്ന, മാനസസരസ്സിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഭൂമി. പുഷ്കരദ്വീപത്തിൽ സത്യം-അസത്യം ഒരുമിച്ചുള്ളവയാണ്; അവിടുത്തെ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങളിൽ നദികളും പർവതങ്ങളും ഇല്ല. അവിടെയുള്ള മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും ഒരേ രൂപത്തിലുള്ളവരാണ്. അവിടെയുള്ളവർക്ക് വർണ്ണവ്യവസ്ഥയോ ആശ്രമവ്യവസ്ഥയോ ഇല്ല; അവർ ധാർമ്മികചടങ്ങുകളും, ത്രയീവേദവും, ശിക്ഷയും സേവനവും ഒന്നും പാലിക്കുന്നില്ല. മഹാമുനിയേ, ഈ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങൾ ഭൂമിയിലെ പരമസ്വർഗങ്ങൾ തന്നെയാണ്; എല്ലാ കാലാവസ്ഥകളിലും മനോഹരവും, വാർദ്ധക്യവും രോഗവും മുതലായവയില്ലാത്തതും—ധാതകിഖണ്ഡവും മഹാവീരവും എന്നിങ്ങനെയാണ് അവ അറിയപ്പെടുന്നത്. പുഷ്കരദ്വീപത്തിൽ മഹത്തായ ന്യഗ്രോധവൃക്ഷം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമനിവാസം. അവിടെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപം മധുരജലസമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വ്യാപ്തി പുഷ്കരദ്വീപിനോട് തുല്യമായ വട്ടം. ഇങ്ങനെ ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഏഴായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഓരോ ദ്വീപും സമുദ്രവും തുല്യവ്യാപ്തിയുള്ളവ, ഓരോ അടുത്തതും മുൻപത്തേതിന്റെ ഇരട്ടവ്യാപ്തിയുള്ളവയാണ്. എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലെയും ജലം എപ്പോഴും തുല്യമായിരിക്കും; അവയിൽ ഒരിക്കലും കുറവോ അധികമോ ഉണ്ടാകില്ല.