പരാശരമുനി മഹാത്മാവായ മൈത്രേയനോട് ജംബുദ്വീപത്തിലെ വിവിധ ജനതകളെയും പ്രദേശങ്ങളെയും വിവരിച്ചു. കരുഷർ, മലവർ, പരിപാത്രപർവതങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ, സൗവീര, സൈന്ദവ, ഹൂണ, ശാൽവ, കോസലത്തിലെ ജനങ്ങൾ—ഇവരൊക്കെയും പരസ്പരം ചേർന്ന് സന്തോഷത്തോടെ, സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കുന്നു. മദ്രക, രാമ, അംബസ്ഥ, പരസിക എന്നിവരും ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജലങ്ങൾ കുടിച്ച്, സന്തോഷകരമായ ജനതകളുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കുന്നു. ഭാരതഖണ്ഡത്തിൽ, മഹർഷേ, കൃത, ത്രേത, ദ്വാപര, കലി എന്നിങ്ങനെ നാലു യുഗങ്ങൾ ഉണ്ട്; മറ്റു ദ്വീപുകളിൽ ഈ യുഗങ്ങൾ ഇല്ല. ഇവിടെ തന്നെ തപസ്വികൾ തപസ്സും യജ്ഞകർ യജ്ഞവും നിർവഹിക്കുന്നു; ഇവിടെ തന്നെ ഭക്തിയോടെ ദാനങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു, പരലോകം ലക്ഷ്യമാക്കി. ജംബുദ്വീപത്തിൽ, യജ്ഞപുരുഷനായി വിഷ്ണുവിനെ മനുഷ്യർ യജ്ഞങ്ങൾ വഴി ആരാധിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റു ദ്വീപുകളിൽ, യജ്ഞവിഷ്ണുവിനെ വ്യത്യസ്തമായി ആരാധിക്കുന്നു. ഭാരതം ജംബുദ്വീപത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്, മഹർഷേ, കാരണം ഇത് കര്മ്മഭൂമിയാണ്; മറ്റു ദ്വീപുകൾ ഭോഗഭൂമികളാണ്. ഇവിടെ, മഹാത്മാവേ, അനേകം ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷമേ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കാറുള്ളൂ, മഹാപുണ്യഫലത്താൽ. ദേവതകൾ പാടുന്നു: “ഭാരതത്തിൽ ജനിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാർ; അവിടുത്തെ പുണ്യത്തിൽ, മനുഷ്യർ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും മോക്ഷത്തിലേക്കും പോകുന്ന വഴിയാണ് ഭാരതം.” വിഷ്ണുവിന്, പരമാത്മാവിന്, ക്രിയകളും ഫലങ്ങളും സമർപ്പിച്ച്, കര്മ്മശ്രേഷ്ഠതയോടെ അവനിൽ ലയിക്കുന്നവർ—അവരാണ് ശുദ്ധന്മാർ, അവരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നവർ. സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള കര്മ്മം അവസാനിച്ച ശേഷം, ശരീരം വീണാൽ, നമ്മൾ എവിടേക്ക് പോകും എന്ന് അറിയില്ല; ഭാരതത്തിൽ ജനിച്ച, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടാത്ത മനുഷ്യർ ഭാഗ്യവാന്മാർ. മൈത്രേയാ, ഞാൻ നിനക്ക് ഈ ജംബുദ്വീപം, അതിലെ ഒമ്പത് പ്രദേശങ്ങൾ, ഒരു ലക്ഷം യോജന വീതിയുള്ളതെന്ന് സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു. ഈ ജംബുദ്വീപത്തെ വളയാകാരത്തിൽ, ഒരു ലക്ഷം യോജന വീതിയുള്ള ഉപ്പ് സമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു, മൈത്രേയാ. ശ്രീപരാശരൻ പറയുന്നു: ജംബുദ്വീപം ഉപ്പ് സമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഉപ്പ് സമുദ്രത്തെ ചുറ്റി പ്ലക്ഷദ്വീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ജംബുദ്വീപം ഒരു ലക്ഷം യോജന വീതിയാണെന്ന് പറയുന്നു; പ്ലക്ഷദ്വീപം അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണ്, ബ്രഹ്മനേ. മേധാതിഥി എന്ന പ്ലക്ഷദ്വീപാധിപതിയുടെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ: ഏറ്റവും മുതിർന്നവൻ ശാന്തഹയ, പിന്നെ ശിശിര, സുഖോദയ, ആനന്ദ, ശിവ, ക്ഷേമക, ധ്രുവ—ഇവരാണ് പ്ലക്ഷദ്വീപത്തിലെ ഭരണാധികാരികൾ. അവരുടെ പ്രദേശങ്ങൾ പർവതങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർദ്ദിഷ്ടമാണ്; അവിടുത്തെ ഏഴ് പ്രധാന പർവതങ്ങൾ: ഗോമദ, ചന്ദ്ര, നാരദ, ദുന്ദുഭി, സോമക, മുമനാ, വൈഭ്രാജ. ഈ മനോഹരമായ പർവതപ്രദേശങ്ങളിലും, പാപരഹിതരായ ജനങ്ങൾ ദേവതകളുടെയും ഗാന്ധർവരുടെയും കൂടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കുന്നു; ദു:ഖവും രോഗവും ഇല്ല, എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷം നിറയുന്നു. അവിടുത്തെ ഏഴ് നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; അവയുടെ പേരുകൾ: അനുതപ്താ, ശിഖി, വിപാശാ, ത്രിദിവാക്ലമ, അമൃതാ, സുകൃതാ, ഏഴാമത്തേത് അവിടെ—ഇവയൊക്കെയാണ് പാപം നീക്കം ചെയ്യുന്ന നദികൾ. ഈ പ്രധാന പർവതങ്ങളും നദികളും ഞാൻ നിനക്ക് വിവരിച്ചു; അവിടുത്തെ അനേകം ചെറിയ പർവതങ്ങളും നദികളും ഉണ്ട്, അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ആ നദികൾക്ക് സമീപം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. അവിടെ അപസർപ്പിണിയും ഉത്സർപ്പിണിയും ഇല്ല, ബ്രഹ്മനേ; ആ ഏഴ് പ്രദേശങ്ങളിൽ യുഗഭേദം ഇല്ല. അവിടെയുള്ള കാലം എപ്പോഴും ത്രേതായുഗത്തിന്റെ പോലെ, പ്ലക്ഷദ്വീപിലും മറ്റുള്ള ദ്വീപുകളിലും, ശാകദ്വീപം സംയുക്തമായ സ്ഥലങ്ങളിലും. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ അഞ്ചായിരം വർഷം രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു; ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം പ്രകാരം ധർമ്മം പാലിക്കുന്നു. അവിടെ നാലു വർണ്ണങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ പേരുകൾ: ആര്യക, കുരാര, വിദിഷ്യ, ഭാവിന—ഇവയാണ് ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര വർണ്ണങ്ങൾ. ആ ദ്വീപിന്റെ നടുവിൽ, ഭൂമിയിലെ വൃക്ഷങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിയാൽ വളരെ വലിപ്പമുള്ള ഒരു വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു; അതാണ് പ്ലക്ഷവൃക്ഷം, അതിന്റെ പേരിൽ ദ്വീപിന് പ്ലക്ഷദ്വീപം എന്ന് പേര്. അവിടെ, ആ വർണ്ണങ്ങൾ, ആര്യക മുതലായവർ, ലോകസ്രഷ്ടാവായ ഹരിയെന്ന രൂപത്തിൽ, സീമ എന്ന ദൈവരൂപത്തിൽ, ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു. പ്ലക്ഷദ്വീപം, അതിന്റെ അതേ വലിപ്പത്തിൽ, ചുറ്റും ഉരുണ്ടുകിടക്കുന്ന ഉരുള് ശർക്കരജ്യൂസിന്റെ പ്രദേശം കൊണ്ട് വളയുന്നു. മൈത്രേയാ, പ്ലക്ഷദ്വീപത്തെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദമാക്കി; ഇനി ശാല്മലിദ്വീപത്തെ ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു. ശാല്മലിദ്വീപയുടെ അധിപൻ വീരൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ; അവന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ, അതിലെ ഏഴ് പ്രദേശങ്ങളുടെ പേരുകൾ: ശ്വേത, ഹരിത, ജീമൂത, രോഹിത, വൈദ്യുത, മാനസ, സുപ്രഭ. ശാല്മലിദ്വീപത്തെ ചുറ്റിയുള്ള സമുദ്രം സുറോദ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതിലെ വെള്ളം ശർക്കരയിലുപോലും മധുരം, ദ്വീപിന്റെ ഇരട്ട വീതിയുള്ളത്. അവിടുത്തെ ഏഴ് പർവതങ്ങളും, രത്നങ്ങളുടെ ഉറവിടങ്ങളായവയും, ഏഴ് വലിയ നദികളും പ്രദേശങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. കുമുദ, നത, ബാലാഹക, ദ്രോണ (വൈദ്യസസ്യങ്ങൾ വളരുന്ന വലിയ പർവതം), കങ്ക, മഹിഷ, കകുദ്മത്—ഇവയാണ് അവിടുത്തെ ഏഴ് പർവതങ്ങൾ. നദികളുടെ പേരുകൾ: യോനി, തോയ, വിതൃഷ്ണാ, ചന്ദ്ര, മുക്താ, വിമോചനി, നിവൃത്തി—ഇവയെ പാപനാശിനികളായി ഓർക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പരാശരമുനി, മൈത്രേയനോട് ജംബുദ്വീപം, പ്ലക്ഷദ്വീപം, ശാല്മലിദ്വീപം എന്നിവയുടെ വിശേഷങ്ങൾ, അവിടുത്തെ ജനത, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ധർമ്മം, കാലഭേദം എന്നിവയെല്ലാം സസ്നേഹവും ഭക്തിയോടും കൂടിയുള്ള ശാസ്ത്രീയ വിവരണമായി വിശദീകരിച്ചു.