മൈത്രേയ മഹർഷേ, ജംബൂദ്വീപത്തിലെ അത്ഭുതമായ ഭൗതിക ഘടനയെ കുറിച്ച് ഞാൻ നിർവൃത്തമായി വിവരിക്കുന്നു. ജംബൂദ്വീപയുടെ മധ്യഭാഗത്ത് രണ്ടു പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവയുടെ വിസ്തീർണ്ണം ഒരു ലക്ഷം യോജനമാണ്; മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾ ഓരോന്നും പത്തായിരം യോജന കുറവാണ്. ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ഓരോന്നും മൂന്ന് ആയിരം യോജന ഉയരവും, അതിന്റെ വീതിയോളം ദൂരത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാരതം ആദ്യ പ്രദേശമാണ്, അതിനു ശേഷം കിംപുരുഷം എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശം വരുന്നു; ഹരിവർഷം മറ്റൊരു പ്രദേശമാണ്, മേരുവിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. റാമ്യകം വടക്കുഭാഗത്താണ്, അതിന്റെ അടുത്ത് ഹിരണ്മയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഉത്തരകുരുക്കളും അവിടെയുണ്ട്, ഭാരതം പോലെ തന്നെ. ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ഓരോന്നും ഒമ്പത് ആയിരം യോജന വീതിയുള്ളവയാണ്; അവയുടെ മധ്യത്തിൽ ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ സ്വർണാഭമായ മേരു പർവതം ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നു. മഹർഷേ, മേരുവിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, അതിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം ഒമ്പത് ആയിരം യോജനമാണ്; അവിടെയുണ്ട് നാലു വലിയ പർവതങ്ങൾ. മേരുവിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ട ഈ പർവതങ്ങൾ, പത്ത് ആയിരം യോജന ഉയരത്തിൽ അയഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നു. കിഴക്കുഭാഗത്ത് മന്ദര പർവതം, തെക്കുഭാഗത്ത് ഗന്ധമാദന, പടിഞ്ഞാറ് വിപുല, വടക്കുഭാഗത്ത് സുപാർശ്വ എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം. ഈ പർവതങ്ങളിൽ കടമ്പ, ജംബു, പിപ്പല, വടം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങൾ വളരുന്നു; ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ ഓരോന്നും പർവതശിഖരങ്ങൾ പോലെ, പതിനൊന്ന് നൂറ് യോജന ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. മഹർഷേ, അവിടെയുള്ള ജംബു വൃക്ഷം ജംബൂദ്വീപിന്റെ പേരിന് കാരണമാണ്; അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ വലിയ ആനകളുടെ വലിപ്പത്തിലാണ്. ഈ ഫലങ്ങൾ പർവതശിഖരങ്ങളിൽ പതിച്ചുവീണു പൊട്ടുമ്പോൾ, അതിന്റെ രസം എല്ലാ ഭാഗത്തും ഒഴുകുന്നു; ആ രസത്തിൽ നിന്നാണ് ജംബു നദി എന്നറിയപ്പെടുന്ന നദി രൂപപ്പെടുന്നത്. ആ നദി അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ കുടിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവർക്കു വിയർപ്പ്, ദുർഗന്ധം, വയസ്സാകൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു ക്ഷയം എന്നിവയൊന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ആ നദി കുടിച്ചാൽ, ശുദ്ധമനസ്സുള്ളവർ അവിടെ ജനിക്കുന്നു; നദിയുടെ അഗ്നി, സാവധാനം കാറ്റിൽ ഉണങ്ങിയപ്പോൾ തീരങ്ങളിൽ എത്തുമ്പോൾ, അതു ജാംബൂനദ എന്ന സ്വർണമായി മാറുന്നു, സിദ്ധന്മാരുടെ ആഭരണങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായത്. മേരുവിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രാശ്വം, പടിഞ്ഞാറ് കെതുമാലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; മഹർഷേ, ഇലാവൃതം ഈ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കിഴക്കുഭാഗത്ത് ചൈത്രരഥം എന്ന കാടും, തെക്കുഭാഗത്ത് ഗന്ധമാദന കാടും, പടിഞ്ഞാറ് വൈഭ്രാജം, വടക്കുഭാഗത്ത് പ്രശസ്തമായ നന്ദന കാടും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അരുണോദ, മഹാഭദ്ര, അസിതോദ, ശമാന എന്നിങ്ങനെ നാലു തടാകങ്ങൾ ദേവന്മാർ എപ്പോഴും ആസ്വദിക്കുന്നു. കിഴക്കുഭാഗത്ത്, ശീതാന്ത, ശ്വക്രമുഞ്ച, കുറരി, മാല്യവാൻ, വൈകങ്ക തുടങ്ങിയ കെസരാചല പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതുപോലെ, ത്രികൂത, ശിശിര, പതംഗ, രുചക തുടങ്ങിയവയും അവിടെയുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്ത്, നിഷധം മുതൽ, ശിഖിവാസ, സവൈദൂര്യ, കപില, ഗന്ധമാദന തുടങ്ങിയ കെസരാചല പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; പടിഞ്ഞാറ്, ജാരുധി മുതൽ, കെസരാചല പർവതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മേരുവിന്റെ സമീപം, ജഠര തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ, ശംഖകൂത, ഋഷഭ, ഹംസ, നാഗ മുതലായ പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; വടക്കുഭാഗത്ത്, കാലഞ്ജര മുതൽ, കെസരാചല പർവതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മൈത്രേയ, മേരുവിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മഹാനഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ആകാശത്തിൽ പ്രശസ്തമായത്, പതിനാലായിരം യോജന വീതിയുള്ളത്. അതിന്റെ ചുറ്റും, എട്ടു ദിശകളിലും ഇടക്കിടയിലും, ഇന്ദ്രനും ലോകപാലന്മാരും ഉള്ള പ്രശസ്തമായ നഗരങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നും, ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ ഒഴുകി, ഗംഗാ ബ്രഹ്മാനഗരത്തിന്റെ ചുറ്റും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നു. അവിടെ വീണു, ഗംഗാ നാലു ദിശകളിലായി നാലു നദികളായി വിഭജിക്കുന്നു: ശീതാ, അലകനന്ദാ, ചക്ഷുഭദാ എന്നിങ്ങനെ. കിഴക്കൻ പർവതത്തിൽ നിന്നു ശീതാ ആകാശത്തിലൂടെ മറ്റൊരു പർവതത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; പിന്നെ, കിഴക്കൻ ദിശയിലൂടെ, ഭദ്രാശ്വം സമുദ്രത്തിൽ എത്തുന്നു. അതുപോലെ, അലകനന്ദാ തെക്കോട്ടു ഭാരതത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു, ഏഴ് ശാഖകളായി വിഭജിച്ചു, സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ചക്ഷു പടിഞ്ഞാറൻ പർവതങ്ങൾ കടന്ന്, പടിഞ്ഞാറൻ കെതുമാലാ പ്രദേശത്തിലേക്ക് ഒഴുകി, സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ഭദ്രാ വടക്കൻ പർവതങ്ങൾ, വടക്കൻ കുറുക്കളെ കടന്ന്, വടക്കൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ആനീലയും നിഷധയും രണ്ട് പർവതങ്ങൾ; മാല്യവതും ഗന്ധമാദനവും കൂടെ. ഇവയുടെ മധ്യത്തിൽ, കമലത്തിന്റെ കുരുവിനോട് സമാനമായ രൂപത്തിൽ, മേരു നിലകൊള്ളുന്നു. ഭാരത, കെതുമാല, ഭദ്രാശ്വ, കുറു—ഇവ ലോകകമലത്തിന്റെ ദളങ്ങളായി, പർവതങ്ങൾക്കു അതിരുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ജഠരയും ദേവകൂതയും അതിരുപർവതങ്ങളാണ്; ഇവ തെക്കും വടക്കും, ആനീലയും നിഷധയും തമ്മിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഗന്ധമാദനയും കൈലാസയും കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും, എൺപത് യോജന ദൈർഘ്യമുള്ളവ, ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നിഷധയും പാർിശാത്രയും അതിരുപർവതങ്ങളാണ്; ഇവ മേരുവിന്റെ ഇരുപുറത്തും, കിഴക്കൻ പർവതങ്ങൾ പോലെ, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ത്രിശൃംഗയും ജാരുധിയും വടക്കൻ അതിരുപർവതങ്ങൾ; ഇവ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും, ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മഹർഷേ, ജഠരത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന ഈ അതിരുപർവതങ്ങൾ, മേരുവിന്റെ ചുറ്റും നാലു ദിശകളിലായി സ്ഥാപിതമാണ്. ശീതാന്തം മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന, മേരുവിന്റെ നാലു ദിശകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കെസര പർവതങ്ങൾ, അതീവ മനോഹരമാണ്, മഹർഷേ. ഈ പർവതങ്ങൾക്കിടയിലെ താഴ്വാരങ്ങളിൽ, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സഞ്ചരിക്കുന്ന, ആനന്ദകരമായ, പുരാതന കാടുകൾ ഉണ്ട്. മഹർഷേ, അവിടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ലക്ഷ്മി, വിഷ്ണു, അഗ്നി, സൂര്യ, മറ്റ് ദേവന്മാരുടെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്, കിന്നരന്മാർ ആസ്വദിക്കുന്നവ. ഗന്ധർവ, യക്ഷ, രാക്ഷസ, ദൈത്യ, ദാനവ മുതലായവർ, ഈ മനോഹരമായ പർവത താഴ്വാരങ്ങളിൽ, പകലും രാത്രിയും ആനന്ദത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. മഹർഷേ, ഇവ ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്, ധർമ്മാത്മാക്കളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ; ദുഷ്കർമം ചെയ്യുന്നവർ, നൂറു ജന്മങ്ങൾക്കും, അവിടേക്ക് എത്തുവാൻ കഴിയില്ല. ഭദ്രാശ്വത്തിൽ, അനുഗ്രഹീതനായ വിഷ്ണു ഹയഗ്രീവ രൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു, മഹർഷേ; കെതുമാലയിൽ വരാഹരൂപത്തിൽ, ഭാരതത്തിൽ കൂർമരൂപത്തിൽ. കുറുവിൽ ഗോവിന്ദൻ മീനരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു, ജനാർദന; ഹരി, വിശ്വരൂപത്തിൽ, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും, എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, മഹർഷേ, ജംബൂദ്വീപത്തിലെ മേരുവിനും അതിന്റെ ചുറ്റും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശങ്ങളും പർവതങ്ങളും, നദികളും, ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും, ആനന്ദകരമായ കാടുകളും, ദിവ്യജീവികളും, വിശ്വരൂപമായ ഹരിയും, എല്ലാം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.