വിഷ്ണു, സകല സൃഷ്ടിയുടെ സ്രഷ്ടാവും സംരക്ഷകനും സംരക്ഷിതനും, നാശകനും—ബ്രഹ്മാദികളെയും ഉൾപ്പെടുന്ന എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ള പരമോന്നത, വരു ദാനദായിയായ പരമപുരുഷനാണ്. ഈ മഹത്തായ സത്യം ശ്രി മൈത്രേയൻ ശ്രി പരാശരർക്കു ചോദിച്ചു: "ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത, അളവറ്റ, വിശുദ്ധ, പുണ്യാത്മാവായ ബ്രഹ്മണിൽ സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, നാശം എന്നിവ എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു?" ശ്രി പരാശരൻ മറുപടി നൽകി: "എല്ലാവരും ഉള്ള ശക്തികൾ മനസ്സിലാക്കാനോ അറിയാനോ കഴിയാത്തതാണ്. അങ്ങനെ തന്നെ ബ്രഹ്മണിൽ നിന്നുള്ള സൃഷ്ടി മുതലായ ശക്തികളും അവനിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്, തീയിൽ നിന്നു ചൂട് ഉദയിക്കുന്നതുപോലെ." "നാരയണൻ, ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹൻ, സൃഷ്ടിയിൽ എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു എന്ന് ഞാൻ പറയാം. ബുദ്ധിമാനേ, അവൻ എപ്പോഴും ജനിച്ചെന്ന് പറയുന്നു, പക്ഷേ അതു രൂപകമായി മാത്രമാണ്. അവന്റെ ജീവിതകാലം നൂറു വർഷങ്ങൾ എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്; അതാണ് 'പരാ', അതിന്റെ പകുതി 'പരാർധ' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിശ്ണുവിന്റെ കാലത്തെ ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, അവന്റെ അളവ് എങ്ങനെ കണക്കാക്കാം എന്നത് മനസ്സിലാക്കണം. അതുപോലെ, ഭൂമി, പർവതങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, എല്ലാ ജലചര-സ്ഥലചര ജീവികളും ഉൾപ്പെടെ, എല്ലാ സൃഷ്ടികളിലും ഈ അളവുകൾ ബാധകമാണ്." "ശ്രേഷ്ഠനായ സന്യാസീ, 'കഷ്ടാ' എന്നത് പതിനഞ്ച് 'നിമേഷ'കളാണ്; മുപ്പത് 'കഷ്ടാ'കൾ ഒരു 'കല'യാകുന്നു, മുപ്പത് 'കല'കൾ ഒരു 'മuhurta'യാകുന്നു. ഈ 'മuhurta'കളുടെ എണ്ണത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ ഒരു ദിവസം-രാത്രി കണക്കാക്കുന്നു. അങ്ങനെ അളവിൽ, രണ്ട് പക്ഷങ്ങൾ ചേർത്ത് ഒരു മാസം, ആറ് മാസങ്ങൾ ചേർത്ത് ഒരു വർഷം, അതിൽ ദക്ഷിണായനയും ഉത്തരായനയും ഉണ്ട്; ദക്ഷിണായനം ദേവന്മാർക്കു രാത്രി, ഉത്തരായനം അവർക്കു പകൽ." "ആയിരം ദൈവീയ വർഷങ്ങൾ 'കൃത', 'ത്രേത', മുതലായ യുഗങ്ങളാണ്; ഈ നാലു യുഗങ്ങൾ പതിനിരു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. 'കൃത', 'ത്രേത', 'ദ്വാപര', 'കലി'—നാലു യുഗങ്ങൾ; ഓരോ യുഗത്തിനും നാലു, മൂന്ന്, രണ്ട്, ഒന്ന് എന്ന ക്രമത്തിൽ ദൈവീയ വർഷങ്ങൾ. ഓരോ യുഗത്തിനും മുമ്പും ശേഷവും 'സന്ധ്യ' എന്ന twilight ഭാഗം ഉണ്ട്, അതും സമനിലയിൽ. സന്ധ്യയും അതിന്റെ ഭാഗവും തമ്മിലുള്ള ഇടവേളയാണ് യുഗം." "ഒരു ബ്രഹ്മയുടെ ദിവസം ആയിരം യുഗങ്ങൾ; അതിൽ പതിനാലു മനുക്കൾ ഉണ്ട്. അവരുടെ കാലം കണക്കാക്കാം: സപ്തർഷികൾ, ദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ, മനു, അവന്റെ പുത്രന്മാരായ രാജാക്കന്മാർ—all ഒരുമിച്ച് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു, ഒരുമിച്ച് ലയിക്കുന്നു. എഴുപത്തൊന്ന് യുഗങ്ങൾ, നാല് മടങ്ങ്, മനുവിന്റെ കാലം—മന്വന്തരം—ആകുന്നു. ദൈവീയ കണക്കിൽ എൺപത്തിരണ്ടു ലക്ഷത്തോളം വർഷങ്ങൾ, മറ്റു ആയിരങ്ങൾ, ഇരട്ടിയിലും കൂടുതലും ഉണ്ട്. മൂന്നു കോടി, അതിൽ അമ്പത്തിയേഴു 'നിയുത'കൂടി, അതിൽ ഇരുപതു ആയിരം കൂടി, മനുഷ്യ വർഷത്തിൽ മന്വന്തരത്തിന്റെ അളവാണ്." "പതിനാലു മന്വന്തരങ്ങൾ ചേർത്ത് ബ്രഹ്മയുടെ ഒരു ദിവസം; അതിന്റെ അവസാനം 'നൈമിത്തിക പ്രളയം' വരുന്നു. ആ സമയത്ത് ഭൂ, ഭുവ, തുടങ്ങിയ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ലയിക്കുന്നു; മഹർലോകത്തിൽ കഴിയുന്നവർ ജനലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ. മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ഒരു സമുദ്രമായി മാറുമ്പോൾ, നാരായണസ്വരൂപനായ ബ്രഹ്മാ, സർപ്പശയനത്തിൽ, ലോകങ്ങൾ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ മഹത്വത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു." "ജനലോകത്തിലെ ദേവന്മാരും യോഗികളും, പദ്മജനനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; സമാന അളവിൽ ഒരു രാത്രി, അതിന്റെ അവസാനം വീണ്ടും സൃഷ്ടി ആരംഭിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മയുടെ ഒരു വർഷം അങ്ങനെ, നൂറു വർഷം അവന്റെ ആയുസ്സ്; അതാണ് ഈ മഹത്തായ സത്വത്തിന്റെ പരമമായ ആയുസ്സ്." "പുണ്യവാനേ, ബ്രഹ്മയുടെ ഒരു പരാർധം കഴിഞ്ഞു; അതിന്റെ അവസാനം 'പാദ്യ' എന്ന മഹാ കല്പം സംഭവിച്ചു. ഇപ്പോഴുള്ള രണ്ടാം പരാർധത്തിൽ, ആദ്യ കല്പം 'വാരാഹ കല്പം' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്." ശ്രി മൈത്രേയൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: "ആ ദിവ്യപുരുഷൻ ദേവന്മാരെ, സപ്തർഷികളെ, പിതൃകളെ, ദാനവന്മാരെ, മനുഷ്യരെ, മൃഗങ്ങളെ, വൃക്ഷങ്ങളെ, ഭൂമിയിൽ, ആകാശത്തിൽ, ജലത്തിൽ കഴിയുന്ന എല്ലാ ജീവികളെ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു? ബ്രഹ്മാ സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ഏതു ഗുണങ്ങൾ, സ്വഭാവങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് മുഴുവൻ പറയൂ." ശ്രി പരാശരൻ പറഞ്ഞു: "മൈത്രേയ, ഞാൻ ഇതിന് വിശദമായി പറയുന്നു; ദേവന്മാരെയും മറ്റെല്ലാവരെയും ദിവ്യപുരുഷൻ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. കല്പങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ, സൃഷ്ടിയെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, ആദ്യം ഒരു അവബോധമില്ലാത്ത സൃഷ്ടി ഉദയിച്ചു—അന്ധകാരത്തിൽ. ഈ അന്ധകാരമാണ് മായ, മഹാമായ, 'താമിസ്ര', 'അന്ധസ' എന്നും പറയുന്നു; ഈ അജ്ഞാനം, അഞ്ചു രൂപത്തിൽ, മഹാത്മാവിൽ നിന്ന് ഉദയിച്ചു." "അഞ്ചു രൂപത്തിലുള്ള സൃഷ്ടി, അവൻ ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്, പക്ഷേ അവബോധമില്ലാതെ; അകത്തും പുറത്തും വെളിച്ചമില്ലാതെ, സ്വഭാവത്തിൽ മറഞ്ഞ്, വൃക്ഷരൂപത്തിൽ. പ്രധാന വൃക്ഷങ്ങൾ പ്രധാന സൃഷ്ടി എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, ഇത് 'പ്രാഥമിക സൃഷ്ടി' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. ഈ സൃഷ്ടി ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, വീണ്ടും മറ്റൊരു സൃഷ്ടി സൃഷ്ടിച്ചു." "ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ, 'തിര്യക്സ്രോതസ്' എന്ന തരം സൃഷ്ടി ഉദയിച്ചു; ഇവയുടെ പ്രവൃത്തി കിടപ്പിലാണ്, അതിനാൽ 'തിര്യക്സ്രോതസ്' സൃഷ്ടി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കാളകൾ മുതലായ ഇവർ, അജ്ഞാനത്തിൽ ആഴമുള്ളവരും, തെറ്റായ വഴികളിൽ പോകുന്നവരും, അജ്ഞാനികൾ ആയിട്ടും തങ്ങൾ ജ്ഞാനികൾ എന്ന് കരുതുന്നവരും, അഹങ്കാരവും അഭിമാനവും ഉള്ള ഇരുപതിയെട്ട് തരം ജീവികൾ. അവരൊക്കെ പ്രകടമാണ്, പക്ഷേ പരസ്പരം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു." "ഈ സൃഷ്ടിയും ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, വീണ്ടും ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, മൂന്നാമത്തെ സൃഷ്ടി—'സാത്വിക' സൃഷ്ടി—മുകളിലേക്ക്, 'ഊർദ്ധ്വസ്രോതസ്' എന്ന രൂപത്തിൽ ഉദയിച്ചു." ഇങ്ങനെ, പരമ്പരാഗതമായി, സൃഷ്ടിയുടെ ഘട്ടങ്ങൾ, കാലത്തിന്റെ അളവുകൾ, ബ്രഹ്മയുടെ കാലം, കല്പങ്ങൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ, പ്രളയങ്ങൾ, സൃഷ്ടിയുടെ രൂപങ്ങൾ, ദേവന്മാരുടെ, മനുഷ്യരുടെ, മൃഗങ്ങളുടെ, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി—എല്ലാം ശ്രി പരാശരൻ ശ്രി മൈത്രേയനോട് വിശദമായി ബോധ്യപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.