ಸಪ್ತ ದ್ರೀಪಾನಿ ಪಾತಾಲ-ವೀಥ್ಯಶ್ವ ಸುಮಹಾಮುನೇ । ಸಪ್ತ ಲೋಕಾ ಯೇಽನ್ತರಸ್ಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸರ್ವತಃ
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು, ಪಾತಾಳದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗೆ ಇರುವ ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಸ್ಥೂಲೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಸ್ತಥಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮತರೈಸ್ತಥಾ । ಸ್ಥೂಲೈಃ ಸ್ಥೂಲತರೈಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಭಿರಾವೃತಮ್
ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ—ದೃಢವಾದರೂ ಇರಬಹುದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ ಇರಬಹುದು, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ ಇರಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ಇರಬಹುದು.
ಅಙ್ಗು ಲಸ್ಯಾಷ್ಟಭಾಗೋಽಪಿ ನ ಸೋಽಸ್ತಿ ಮುನಿಸತ್ತಮ । ನ ಸಾನ್ತಿ ಪ್ರಾಣಿನೋ ಯತ್ರ ಕರ್ಮಬಾನ್ಧನಿಬನ್ಧನಾಃ
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಕರದ ಒಂದು ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಜಾಗದಲ್ಲೂ ಕೂಡ, ಕರ್ಮದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಇಲ್ಲದ ಜಾಗವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸರ್ವೇ ಚೈತ ವಶಂ ಯಾನ್ತಿ ಯಮಸ್ಯ ಭಗವನ್ । ಕಿಲ । ಆಯುಷೋಽನ್ತೇ ತಥಾ ಯಾನ್ತಿ ಯಾತನಾಸ್ತತ್ಪ್ರಚೋದಿತಾಃ
ಭಗವಂತನೇ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಯಮನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತಮಗೆ ತಕ್ಕ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಾತನಾಭ್ಯಃ ಪರಿಭ್ರಷ್ಟಾ ದೇವಾದ್ಯಾಸ್ವಥ ಯೋನಿಷು । ಜನ್ತವಃ ಪರಿವರ್ತನ್ತೇ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಮೇಷ ನಿರ್ಣಾಯಃ
ಯಾತನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದುವೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿರ್ಣಯ.
ಸೋಽಹಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತಚ್ಛ್ರೋತು ಯಮಸ್ಯ ವಶವರ್ತ್ತಿನಃ । ನ ಭವನ್ತಿ ನರಾ ಯನ ತತ್ ಕರ್ಮಂ ಕಥಯಾಮಲಮ್
ನಾನು ಯಮನ ವಶದಲ್ಲಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾನವರು ಅವನ ವಶಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಪರಾಶರ ಉವಾಚ । ಅಯಮೇವ ಮುನೇ ! ಪ್ರಶ್ರೋ ನಕುಲೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಪೃಷ್ಟಃ ಪಿತಾಮಹಃ ಪ್ರಾಹ ಭೀಷ್ಮೋ ಯತ್ ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ಮೇ
ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಯೇ, ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮಹಾತ್ಮನು ನಕುಲನು ಕೇಳಿದ್ದನು; ಆಗ ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಈಗ ನೀನು ಕೇಳು.
ಭೀಷ್ಮ ಉವಾಚ । ಪುರಾ ಸಮಾಗತೋ ವತ್ಸ ! ಸಖಾ ಕಾಲಿಙ್ಗಕೋ ದ್ರಿಜಃ । ಸಮಾಮು ಪೃಷ್ಟೋ ವೈ ಮಯಾ ಜಾತಿಸ್ಮರೋ ಮುನಿಃ
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಒಮ್ಮೆ, ಮಗನೇ, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಕಾಲಿಂಗಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದನು, ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೆ.
ತೇನಾಖ್ಯಾತಮಿದಞ್ಚ ದಮಿತ್ಥಞ್ಚೈತದೂ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ತಥಾ ಚ ತದಭೂದ್ ವತ್ಸ! ಯಥೋಕ್ತಂ ತೇನ ಧೀಮತಾ
ಆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಆಗಾಗ ನಡೆದದ್ದನ್ನು, ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ನಡೆಯಲಿರುವುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು. ಮಗನೇ, ಅವನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯಿತು.
ಸ ಪೃಷ್ಟಶ್ವ ಮಯಾ ಭೂಯಃ ಶ್ರದೃಧಾನವತಾ ದ್ರಿಜಃ । ಯದೂ ಯದಾಹ ನ ತದೂ ದೃಮನ್ಯಥಾ ಹಿ ಮಯಾ ಕ್ವಚಿತ್
ಆ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೆ. ಅವನು ಹೇಳಿದ ಯಾವ ಮಾತು ಕೂಡ ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಏಕದಾ ತು ಮಯಾ ಪೃಷ್ಟಂ ಯದೇತದ್ ಭವತೋದಿತಮ್ । ಪ್ರಾಹ ಕಾಲಿಙ್ಗಕೋ ವಿಪ್ರಃ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ತಸ್ಯ ಮುನೇರ್ವಚಃ
ಒಂದು ಬಾರಿ, ನಾನು ಈಗ ನೀನು ಕೇಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಆಗ ಕಾಲಿಂಗಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಜಾತಿಸ್ಮರೇಣ ಕಥಿತೋ ರಹಸ್ಯಃ ಪರಮೋ ಮಮ । ಯಮ-ಕಿಙ್ಗರಯೋರ್ಯೋಽಭೂತ್ ಸಂವಾದಸ್ತಂ ಬ್ರವೀಮಿ ತೇ
ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟಿದ್ದ ಅವನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ಒಮ್ಮೆ ಯಮ ಮತ್ತು ಅವನ ದೂತರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸ್ವಪುರುಷಮಭಿವೀಕ್ಷ್ಯ ಪಾಶಹ್ಸತಂ ವದತಿ ಯಮಃ ಕಿಲ ತಸ್ಯ ಕರ್ಣಾಮೂಲೇ । ಪರಿಹರ ಮಧುಸೂದನಪ್ರಪನ್ನಾನ್ ಪ್ರಭುರಹಮನ್ಯನೃಣಾಂ ನ ವೈಷ್ಣವಾನಾಮ್
ಯಮನು ತನ್ನ ಪಾಶ ಹಿಡಿದ ಸೇವಕನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಕಿವಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: 'ಮಧುಸೂದನನ ಶರಣಾದವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ನಾನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ.'
ಅಹಮಮರಘಣರ್ಚಿತೇನ ಧಾತ್ರಾ ಯಮ ಇತಿ ಲೋಕಹಿತಾಹಿತೇ ನಿಯುಕ್ತಃ । ಹರಿಗುರುವಶಗೋಽಸ್ಮಿ ನ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ಪ್ರಭವತಿ ಸಂಯಮನೇ ಮಮಾಪಿ ವಿಷ್ಣುಃ
'ಅಮರರು ಪೂಜಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನನ್ನನ್ನು ಲೋಕದ ಹಿತ-ಅಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯಮನೆಂದು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಹರಿಯವರಿಗೂ, ಅವನ ಗುರುಗಳಿಗೂ ವಶನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ. ವಿಷ್ಣುವೇ ನನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಪ್ರಭು.'
ಕಟಕಮುಕುಟಕರ್ಣಿಕಾದಿಬೇದೈಃ ಕನಕಮಭೇದಮಪೀಷ್ಯತೇ ಯಥೈಕಮ । ಸುರಪಶುಮನುಜಾದಿಕಲ್ಪನಾಭಿ ಹರಿರಖಿಲಾಭಿರುದೀರ್ಯ್ಯತೇ ತಥೈಕಃ
ಕಡಗ, ಮುಕುಟ, ಕಿವೊಲಗೆ ಮೊದಲಾದ ಆಭರಣಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಂಗಾರದ ರೂಪಗಳಾದರೂ, ಅವು ಒಂದೇ ಬಂಗಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆ, ಪ್ರಾಣಿ, ಮಾನವ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹರಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಬ್ಬನೇ.
ಕ್ಷಿತಿಜಲಪರಮಾಣಾವೋಽನಿಲಾನ್ತೇ ಪುನರಪಿ ಯಾನ್ತಿ ಯಥೈಕತಾಂ ಧರಿವ್ಯಾಃ । ಸುರಪಶುಮನುಜಾದಯಸ್ತಥಾನ್ತೇ ಗುಣಕಲುಷೇಣ ಸನಾತನೇನ ತೇನ
ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ಪರಮಾಣುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವರು ಮುಂತಾದವರೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಗುಣ-ಕಳಂಕದಿಂದ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಹರಿಮಮರಗಣರ್ಚಿತಾಞಘ್ರಿಪಹ್ಮಂ ಪ್ರಣಮತಿ ಯಃ ಪರಮಾರ್ಥತೋ ಹಿ ಮರ್ತ್ತ್ಯಃ । ತಮಪಗತಸಮಸ್ತಪಾಪಬನ್ಧಂ ವ್ರಜ ಪರಿಹ್ಟತ್ಯ ಯಥಾಗ್ರಿಗಾಜ್ಯಸಿಕ್ತಮ್
ಅಮರರು ಪೂಜಿಸುವ ಹರಿಯವರ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಯಾರು ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಬಂಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಹವನದ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದಂತೆ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ಯಮವಚನಂ ನಿಶಮ್ಯ ಪಾಶೀ ಕಥಯ ಮಮ ವಿಭೋ ! ಸಮಸ್ತಧಾತು ಯಮಪುರುಷಸ್ತಮುವಾಚ ಧರ್ಮರಾಜಮ್ । ರ್ಭವತಿ ಹರೇಃ ಖಲು ಯಾದೃಶೋಽಸ್ಯ ಭಕ್ತಃ
ಯಮನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪಾಶಧಾರಿ ಯಮದೂತನು, 'ಪ್ರಭುವೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು!' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ಯಮನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಹರಿಯ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅವನು ಎಷ್ಟು ಭಕ್ತನೋ, ಅಷ್ಟು ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.'
ನ ಚಲತಿ ನಿಜವರ್ಣಾಧರ್ಮತೋ ಯಃ ಸಮಮತಿರಾತ್ಮಸುಹ್ಟದವಿಪಕ್ಷಪಕ್ಷೇ ನ ಹರತಿ ನ ಚ ಹನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿದುಚ್ಚೈಃ ಸಿತಮನಸಂ ತಮವೈಹಿ ವಿಷ್ಣಭಕ್ತಮ್
ಯಾರು ತಮ್ಮ ವರ್ಣದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ ಸಮಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಏನನ್ನೂ ಕದಿಯದೆ, ಯಾರನ್ನೂ ಹತ್ಯೆಮಾಡದೆ, ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವರೋ, ಅವರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಕಲಿಕಲೂಷಮಲೇನ ಯಸ್ಯ ನಾತ್ಮಾ ವಿಮಲಮತೇರ್ಮಲಿನೀಕೃತೋಽಸ್ತಮೋಹೇ । ಮನಸಿ ಕೃತಜನಾರ್ದನಂ ಮನುಷ್ಯಂ ಸತತಮವೇಹಿ ಹರರತೀವ ಭಕ್ತಮ್
ಯಾರ ಆತ್ಮ ಕಲಿಯುಗದ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಕಳಂಕಗೊಳ್ಳದೆ, whose mind is pure and free from delusion, and who has ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವನೋ, ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಹರಿಯ ಭಕ್ತನೆಂದು ತಿಳಿ.
ಕನಕಮಪಿ ರಹಸ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ಬುದ್ಧಯಾ ತೃರ್ಣಾಮಿವ ಯಃ ಸಮವೈತಿ ವೈ ಪರಸ್ವಮ । ಭವತಿ ಚ ಭಗವತ್ಯನನ್ಯಚೇತಾಃ ಪುರುಷವರಂ ತಮವೇಹಿ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಮ್
ಯಾರು ಪರರ ಧನವನ್ನು—even if it is gold—ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಅಲ್ಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೋ, ಮತ್ತು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟಿರುವರೋ, ಆ ಮಹಾಪುರುಷರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಸ್ಫಟಿಕಗಿರಿಶಿಲಾಮಲಃ ಕ್ವ ಬಿಷ್ಣುರ್ಮನಸಿ ನೃಣಾಂ ಕ್ವ ಚ ಮತ್ಸರಾದಿದೋಷಃ । ನ ಹಿ ತುಹಿನಮಯೂಖರಶ್ಮಿಪುಞ್ಜ ಭವತಿ ಹುತಾಶನದೀಪ್ತಿಜಃ ಪ್ರತಾಪಃ
ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಪರ್ವತ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈರ್ಷೆ ಮೊದಲಾದ ದೋಷಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಹೇಗೆಂದರೆ, ಚಂದ್ರನ ಶೀತಕಿರಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಗ್ನಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
ವಿಮಲಮತಿವಿಮತ್ಸರಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಃ ಶುಚಿಚರಿತೋಽಖಿಲಸತ್ವಮಿತ್ರಬೂತಃ । ಪ್ರಿಯಹಿತವಚನೋಽಸ್ತಮಾನಮಾಯೋ ವಸತಿ ಸದಾ ಹ್ಟದಿ ತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಃ
ಯಾರು ಶುದ್ಧ, ಈರ್ಷೆ ಇಲ್ಲದ, ಶಾಂತ, ಶುದ್ಧವಾದ ನಡೆ ಹೊಂದಿರುವ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಹಾಗೂ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವ, ಅಹಂಕಾರವೂ ಮೋಸವೂ ಇಲ್ಲದವರೋ, ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಸತಿ ಹ್ಟದಿ ಸನಾತನೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಭವತಿ ಪುಮಾನ್ ಜಗತೋಽಸ್ಯ ಸೌಮ್ಯರೂಪಃ । ಕ್ಷಿತಿರಸಮತಿರಮ್ಯಮಾತ್ಮನೋಽನ್ತಃ ಕಥಯತಿ ಚಾರುತಯೈವ ಶಾಲಪೋತಃ
ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತೃ, ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಮೃದು ರೂಪದ ದೇವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿ ಆತನೊಳಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಒಳಗಿನಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ.
ಯಮನಿಯಮವಿದೂತಕಲ್ಮಷಾಣಾ ಮನುದಿನಮಚ್ಯುತಸಕ್ತಮಾನಸಾನಾಮ್ । ಅಪಗತಮದ-ಮಾನ-ಮತ್ಸರಾಣಂ ತ್ಯಜ ಭಟ!ದೂರತರೇಣ ಮಾನವಾನಾಮ
ಯಮ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ, ಮನಸ್ಸು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡು, ಅಚ್ಯುತನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟಿಲ್ಲದ, ಅಹಂಕಾರ, ಗರ್ವ, ಈರ್ಷೆ ತುಂಬಿರುವಂತಹ ಜನರನ್ನು, ನೀನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತೊರೆ.
ಹ್ಟದಿ ಯದಿ ಭಗವಾನನಾದಿರರಾಸ್ತೇ ಹರಿರಸಿಶಙ್ಖಗದಾಧರೋಽವ್ಯಯಾತ್ಮಾ । ತದಘಮಘವಿಘಾತಕರ್ತೃಭಿನ್ನಂ ಭವತಿ ಕಥಂ ಸತಿ ಚಾನ್ಧಕಾರಮರ್ಕೇ
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಹರಿಯು, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಅವಿನಾಶಿ ದೇವರು ವಾಸಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು? ಸೂರ್ಯನಿದ್ದಾಗ ಅಂಧಕಾರ ಉಳಿಯದಂತೆ.
ಹರತಿ ಪರಧನಂ ನಿಹನ್ತಿ ಜನ್ತೂನ್ ವದತಿ ತಥಾನೃತನಿಷ್ಠು ರಾಣಿ ಯಶ್ವ । ಅಸುಭಜನಿತದುರ್ಮದಸ್ಯ ಪು ಸಃ ಕಲುಷಮತೇಹ್ಟ ದಿ ತಸ್ಯ ನಾಸ್ತ್ಯನನ್ತಃ
ಯಾರು ಪರರ ಧನವನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾರೆ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಸುಳ್ಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅಂತಹ ದುಷ್ಟ ಸಂಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡವರು, ಅವರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ನ ಸಹತಿ ಪರಸಮ್ಪದಂ ವಿನಿನ್ದಾಂ ಕಲುಷಮತಿಃ ಕುರುತೇ ಸತಾಮಸಾಧುಃ । ನ ಯಜತಿ ನ ದದಾತಿ ಯಶ್ವ ಸನ್ತಂ ಮನಸಿ ನ ತಸ್ ಜನಾರ್ದನೋಽಧಮಸ್ಯ
ಯಾರು ಪರರ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು, ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮನಸ್ಸು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡಿದೆ, ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯಜ್ಞವನ್ನೂ ದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ—ಅಂತಹ ನೀಚನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪರಮಸುದ್ಟದಿ ಬಾನ್ಧವೇ ಕಲತ್ರೇ ಸುತತನಯಾಪಿತೃಮಾತೃಭೃತ್ಯವರ್ಗೇ। ಶಠಮತಿರುಪಯಾತಿ ಯೋಽರ್ಥತೃಷ್ಣಾಂ ತಮಧಮಚೇಷ್ಟಮವೈಹಿ ನಾಸ್ಯ ಭಕ್ತಮ್
ಯಾರು ಬಂಧು, ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮನಸ್ಸು ಮೋಸದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಧನದ ಹವಳಿದೆ—ಅಂತಹ ಕುಸಿದವರನ್ನು ಭಕ್ತರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ.
ಅಶುಭಮತಿರಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಸಕ್ತಃ ಸತತಮನಾರ್ಯ್ಯವಿಶಾಲಸಙ್ಗಮತ್ತಃ । ಅನುದಿನಕೃತಪಾಪಬನ್ಧಯತ್ನಃ ಪುರುಷಪಶುರ್ನಹಿ ವಾಸುದೇವಭಕ್ತಃ
ಯಾರು ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸು, ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು, ಸದಾ ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಮದುಮತ್ತರಾಗಿರುವವರು, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪಾಪದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು—ಅವರು ಮಾನವನ ರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ವಾಸುದೇವನ ಭಕ್ತರಲ್ಲ.