ದ್ವೇ ರೂಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತಂ ಚಾಮೂರ್ತಮೇವ ಚ । ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಾಸ್ವರೂಪೇ ತೇ ಸರ್ವಭೂತೇಷ್ವವಸ್ಥಿತೇ ॥ ೧,೨೨.
ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ: ರೂಪವಂತೂ ಮತ್ತು ರೂಪರಹಿತವೂ. ಅವು ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಅಕ್ಷರಂ ತತ್ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷರಂ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಏಕದೇಶಸ್ಥಿತಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಜ್ಯೋತ್ಸ್ತ್ರಾ ವಿಸ್ತಾರಿಣಿ ಯಥಾ । ಪರಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಶಕ್ತಿಸ್ತಥೋದಮಖಿಲಂ ಜಗತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಅಕ್ಷರವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತು. ಅಗ್ನಿಯು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದರ ಕಿರಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವಂತೆ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಹರಡಿದೆ.
ತತ್ರಾಪ್ಯಾಸನ್ನದೂರತ್ವಾದ್ಬಹುತ್ವಸ್ವಲ್ಪತಾಮಯಃ । ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಭೇದೋಸ್ತಿ ತಚ್ಛಕ್ತೇಸ್ತದ್ವನ್ಮೈತ್ರೇಯ ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨.
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತಿರ ಮತ್ತು ದೂರ ಎಂಬ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಭೇದವಿದೆ. ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೇದದಂತೆ, ಆ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದವಿದೆ, ಮೈತ್ರೇಯ.
ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಶಿವಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಪ್ರಧಾನಾ ಬ್ರಹ್ಮಶಕ್ತಯಃ । ತತಶ್ಚ ದೇವಾ ಮೈತ್ರೇಯ ನ್ಯೂನಾ ದಕ್ಷಾದಯಸ್ತತಃ ॥ ೧,೨೨.
ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಅವರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಅವರಿಂದ ದಕ್ಷನಂತಹ ಇತರರು, ಮೈತ್ರೇಯ.
ತತೋ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಶವೌ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಸರೀಸೃಪಾಃ । ನ್ಯೂನಾನ್ಯೂನತರಾಶ್ಚೈವ ವೃಕ್ಷಗುಲ್ಮಾದಯಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೨೨.
ಆಮೇಲೆ ಮಾನವರು, ಹಸುಗಳು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಿಸೃಪಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮರಗಳು, ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಇನ್ನಿತರೆ ಜೀವಿಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಕಡಿಮೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ತದೇತದಕ್ಷರಂ ನಿತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮುನಿವರಾಖಿತಮ್ । ಆವಿರ್ಭಾವತಿರೋಭಾವಜನ್ಮನಾಶವಿಕಲ್ಪವತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಈ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ನಾಶವಾಗದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವಶಕ್ತಿ ಮಯೋ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮ್ । ಮೂರ್ತಂ ಯದ್ಯೋಗಿಭಿಃ ಪೂರ್ವಂ ಯೋಗಾರಮ್ಭೇಷು ಚಿನ್ತ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨.
ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ರೂಪ. ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹಧಾರಿ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಲಮ್ಬನೋ ಮಹಾಯೋಗಃ ಸಬೀಜೋ ಯತ್ರಸಂಸ್ಥಿತಃ । ಮನಸ್ಯವ್ಯಾಹತೇ ಸಮ್ಯಗ್ಯುಞ್ಜತಾಂ ಜಾಯತೇ ಮುನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಮಹಾಯೋಗವು ಆಧಾರವಿರುವದು, ಬೀಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಸರಿಯಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರವಾದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮಹರ್ಷೇ.
ಸ ಪರಃ ಪರಶಕ್ತೀನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಮನನ್ತರಮ್ । ಮೂರ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಮಹಾಭಾಗ ಸರ್ವಬ್ರಹ್ಮಮಯೋ ಹರಿಃ ॥ ೧,೨೨.
ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಶಕ್ತಿಗಳ ನಂತರದ ಪರಮಾತ್ಮನು. ಅವನೇ ದೇಹಧಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಹಾಭಾಗ, ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪಿ ಹರಿಯೇ.
ಯತ್ರ ಸರ್ವಮಿದಂ ಪ್ರೋತಮೋತಂ ಚೈವಾಖಿತಂ ಜಗತ್ । ತತೋ ಜಗಜ್ಜಗತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಸ ಜಗಚ್ಚಖಿಲಂ ಮುನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಈ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತು ಅವನಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಹರ್ಷೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನೇ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತು, ಅವನೇ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವ.
ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಮಯೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಬಿಭರ್ತ್ಯಖಿಲಮೀಶ್ವರಃ । ಪುರುಷಾವ್ಯಾಕೃತಮಯಂ ಭೂಷಣಾಸ್ತ್ರಸ್ವರೂಪವತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈಶ್ವರನಾದ ವಿಷ್ಣುವು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರಿಸಿ ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವ್ಯಕ್ತ ಪುರುಷನಾಗಿ, ಆಭರಣಗಳೂ ಆಯುಧಗಳೂ ಆಗಿ ತೋರುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ರೀಮೈತ್ರೇಯ ಉವಾಚ ಭೂಷಣಾಸ್ತ್ರಸ್ವರೂಪಸ್ಥಂ ಯಚ್ಚೈತದಖಿಲಂ ಜಗತ್ । ಬಿಭರ್ತಿ ಭಗವಾನ್ವಿಷ್ಣುಸ್ತನ್ಮಮಾಖ್ಯಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ ೧,೨೨.
ಶ್ರೀಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಹೇಗೆ ಆಭರಣಗಳೂ ಆಯುಧಗಳೂ ಆಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ಶ್ರೀಪರಾಶರ ಉವಾಚ ನಮಸ್ಕೃತ್ವಾಪ್ರಮೇಯಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣವೇ । ಕಥಯಾಮಿ ಯಥಾಖ್ಯಾತಂ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಮಮಾ ಭವತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಶ್ರೀಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು: ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನನಗೆ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾಭಾಗ.
ಆತ್ಮಾನಮಸ್ಯ ಜಗತೋ ನಿರ್ಲೇಪಮಗುಣಾಮಲಮ್ । ಬಿಭರ್ತಿ ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಸ್ವರೂಪಂ ಭಗವಾನ್ಹರಿಃ ॥ ೧,೨೨.
ಭಗವಂತನಾದ ಹರಿಯು, ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮನನ್ನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ, ಗುಣರಹಿತವಾಗಿ, ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ರೀವತ್ಸಸಂಸ್ಥಾನಧರಮನನ್ತೇನ ಸಮಾಶ್ರಿತಮ್ । ಪ್ರಧಾನಂ ಬುದ್ಧಿರಪ್ಯಾಸ್ತೇ ಗದಾರೂಪೇಣ ಮಾಧವೇ ॥ ೧,೨೨.
ಶ್ರೀವತ್ಸದ ಗುರುತು ಹೊಂದಿರುವ, ಅನಂತನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವ, ಗದಾಧಾರಿಯಾದ ಮಾಧವನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಗದೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಭೂತಾದಿಮಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಂ ಚ ದ್ವಿಧಾಹಙ್ಕಾರಮೀಶ್ವರಃ । ಬಿಭರ್ತಿ ಶಂಖರೂಪೇಣ ಶಾರ್ಙ್ಗರೂಪೇಣ ಚ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಈಶ್ವರನು ಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಧದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಶಂಖದ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾರ್ಙ್ಗ ಬಾಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಚಲತ್ಸ್ವರೂಪಮತ್ಯನ್ತಂ ಜವೇನಾನ್ತಾರಿತಾನಿಲಮ್ । ಚಕ್ರಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಮನೋ ಧತ್ತೇ ವಿಷ್ಣುಕರೇ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಎಂದೂ ಚಂಚಲವಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು, ಗಾಳಿಯಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಚಕ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ.
ಪಞ್ಚರೂಪಾ ತು ಯಾ ಮಾಲಾ ವೈಜಯನ್ತೀ ಗದಾಭೃತಃ । ಸಾ ಭೂತಹೇತುಸಂಘಾತಾ ಭೂತಮಾಲಾ ಚ ವೈ ದ್ವಿಜ ॥ ೧,೨೨.
ಗದಾಧಾರಿಯು ಧರಿಸುವ, ಐದು ರೂಪಗಳಿರುವ ವೈಜಯಂತೀ ಮಾಲೆಯೇ, ಭೂತಗಳ ಕಾರಣಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಭೂತಮಾಲೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ದ್ವಿಜ.
ಯಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಶೇಷಾಣಿ ಬುದ್ಧಿಕರ್ಮಾತ್ಮಕಾನಿ ವೈ । ಶರರೂಪಾಣ್ಯಶೇಷಾಣಿ ತಾನಿ ಧತ್ತೇ ಜನಾರ್ದನಃ ॥ ೧,೨೨.
ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಬಾಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಜನಾರ್ದನನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಬಿಭರ್ತಿ ಯಚ್ಚಾಸಿರತ್ನಮಚ್ಯುತೋತ್ಯನ್ತನಿರ್ಮಲಮ್ । ವಿದ್ಯಾಮಯ ತು ತಜ್ಜ್ಞಾನಮವಿದ್ಯಾಕೋಶಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಅಚ್ಯುತನು ಧರಿಸುವ ಆ ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾದ ಖಡ್ಗವೇ ಜ್ಞಾನ, ಅದು ಅವಿದ್ಯೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
ಇತ್ಥಂ ಪುಮಾನ್ಪ್ರಧಾನಂ ಚ ಬುದ್ಧ್ಯಹಙ್ಕಾರಮೇವ ಚ । ಭೂತಾನಿ ಚ ಹೃಷೀಕೇಶೇ ಮನಃ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ । ವಿದ್ಯಾವಿದ್ಯೇ ಚ ಮೈತ್ರೇಯ ಸರ್ವಮೇತತ್ಸಮಾಶ್ರಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಹೀಗಾಗಿ, ಮೈತ್ರೇಯ, ಹೃಷೀಕೇಶನೊಳಗೆ ಪ್ರಧಾನದೂ, ಬುದ್ಧಿಯೂ, ಅಹಂಕಾರವೂ, ಭೂತಗಳೂ, ಮನಸ್ಸೂ, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ, ಜ್ಞಾನವೂ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ.
ಅಸ್ತ್ರಭೂಷಣಸಂಸ್ಥಾನಸ್ವರೂಪಂ ರೂಪವರ್ಜಿತಃ । ಬಿಭಾರ್ತಿ ಮಾಯಾರೂಪೋಸೌ ಶ್ರೇಯಸೇ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಹರಿಃ ॥ ೧,೨೨.
ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಹರಿಯು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆಯುಧಗಳೂ ಆಭರಣಗಳೂ ಆಗಿ, ಮಾಯೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸವಿಕಾರಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಚ ಪುಮಾಂಶ್ಚೈವಾಖಿಲಂ ಜಗತ್ । ಬಿಭರ್ತಿ ಪುಣ್ಡಹೀಕಾಕ್ಷಸ್ತದೇವಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ॥ ೧,೨೨.
ಪದ್ಮನಯನನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಯಾ ವಿದ್ಯಾ ಯಾ ತಥಾವಿದ್ಯಾ ಯತ್ಸದ್ಯಚ್ಚಾಸದವ್ಯಯಮ್ । ತತ್ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಭೂತೇಶೇ ಮೈತ್ರೇಯ ಮಧುಸೂದನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಮೈತ್ರೇಯ, ಯಾವುದು ಜ್ಞಾನವೋ, ಯಾವುದು ಅಜ್ಞಾನವೋ, ಯಾವುದು ನಿಜವೋ, ಯಾವುದು ಅಸತ್ತೋ, ಯಾವುದು ನಾಶವಾಗದದೋ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಾದ ಮಧುಸೂದನನಲ್ಲೇ ಇದೆ.
ಕಲಾಕಾಷ್ಠಾನಿಮೇಷಾದಿದಿನರ್ತ್ವಯನಹಾಯನೈಃ । ಕಾಲಸ್ವರೂಪೋ ಭಗವಾನಪಾಪೋ ಹರಿರವ್ಯಯಃ ॥ ೧,೨೨.
ಕಾಲ, ಕ್ಷಣ, ನೋಟ, ದಿನ, ಋತು, ವರ್ಷ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಕಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರುವ ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪಾಪರಹಿತ ಹರಿಯೇ.
ಭೂರ್ಲೋಕೋಥ ಭುವರ್ಲೋಕಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕೋ ಮುನಿಸತ್ತಮ । ಮಹರ್ಜನಸ್ತಪಃ ಸತ್ಯಂ ಸಪ್ತ ಲೋಕಾ ಇಮೇ ವಿಭುಃ ॥ ೧,೨೨.
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭೂಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ, ಮಹರ್ಲೋಕ, ಜನಲೋಕ, ತಪೋಲೋಕ, ಸತ್ಯಲೋಕ—ಈ ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಪರಮಾತ್ಮನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಲೋಕಾತ್ಮಮೂರ್ತಿಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪೂರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಪೂರ್ವಜಃ । ಆಧಾರಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ ಸ್ವಯಮೇವ ಹರಿಃ ಸ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೨೨.
ಹರಿಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮರೂಪವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಪ್ರಾಚೀನರಿಗೂ ಮೂಲವಾದವನು; ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನಗಳ ಆಧಾರವೂ ಅವನೇ.
ದೇವಮಾನುಷಪಶ್ವಾದಿಶ್ವರೂಪೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಸ್ಥಿತಃ । ತತಃ ಸರ್ವೇಶ್ವರೋಽನನ್ತೋ ಭೂತಮೂರ್ತಿರಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ॥ ೧,೨೨.
ದೇವತೆ, ಮಾನವ, ಪ್ರಾಣಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನಂತನಾದ ಸರ್ವೇಶ್ವರನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲರೂಪ, ರೂಪವೂ ಇರುವವನು, ರೂಪರಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಋಚೋ ಯಜೂಂಷಿ ಸಾಮಾನಿ ತಥೈವಾಥರ್ವಾಣಾನಿ ವೈ । ಇತಿಹಾಸೋಪವೇದಾಶ್ಚ ವೇದಾನ್ತೇಷು ತಥೋಕ್ತಯಃ ॥ ೧,೨೨.
ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವಣವೇದ, ಇತಿಹಾಸಗಳು, ಉಪವೇದಗಳು, ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಉಪದೇಶಗಳು—
ವೇದಾಙ್ಗಾನಿ ಸಮಸ್ತಾನಿ ಮನ್ವಾದಿಗದಿತಾನಿ ಚ । ಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಶೇಷಾಣ್ಯಾಖ್ಯಾನಾನ್ಯನುವಾಕಾಶ್ಚ ಯೇ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಎಲ್ಲ ವೇದಾಂಗಗಳು, ಮನುವು ಮತ್ತಿತರರು ಹೇಳಿರುವ ಮಾತುಗಳು, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಥೆಗಳು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಪಾಠಗಳು—