ಬ್ರಹ್ಮ ಸೃಜತ್ಯಾದಿಕಾಲೇ ಮರೀಚಿಪ್ರಮುಖಾಸ್ತತಃ । ಉತ್ಪಾದಯನ್ತ್ಯಪತ್ಯಾನಿ ಜನ್ತವಶ್ಚ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಮರೀಚಿ ಮುಂತಾದವರು ಸಂತಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲೇನ ನ ವಿನಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿನಿಷ್ಪಾದಕೋ ದ್ವಿಜ । ನ ಪ್ರಜಾಪತಯಃ ಸರ್ವೇ ನ ಚೈವಾಖಿಲಜನ್ತವಃ ॥ ೧,೨೨.
ಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ, ದ್ವಿಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದು; ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಏವಮೇವ ವಿಭಾಗೋಯಂ ಸ್ತಿತಾವಪ್ಯುಪದಿಶ್ಯತಿ । ಚತುರ್ದಾ ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಮೈತ್ರೇಯ ಪ್ರಲಯೇ ತಥಾ ॥ ೧,೨೨.
ಇದೇ ರೀತಿ ಉಳಿವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೈತ್ರೇಯ, ಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ದೇವರ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳ ವಿಭಾಗವಿದೆ.
ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸೃಜ್ಯತೇ ಯೇನ ಸತ್ತ್ವಜಾತೇನ ವೈ ದ್ವಿಜ । ತಸ್ಯ ಸೃಜ್ಯಸ್ಯ ಸಮ್ಭೂತೋ ತತ್ಸರ್ವಂ ವೈ ಹರೇಸ್ತನುಃ ॥ ೧,೨೨.
ಯಾವುದೇ ಸತ್ವಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಯು ಏನನ್ನಾದರೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ದ್ವಿಜನೇ, ಆ ಎಲ್ಲವೂ ಹರಿಯ ದೇಹವೇ ಆಗಿದೆ.
ಹನ್ತಿ ಯಾವಚ್ಚ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ । ಜನಾರ್ದನಸ್ಯ ತದ್ರೌದ್ರಂ ಮೈತ್ರೇಯಾನ್ತಕರಂ ವಪುಃ ॥ ೧,೨೨.
ಸ್ಥಾವರ ಅಥವಾ ಜಂಗಮವಾದ ಯಾವ ಜೀವಿಯು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಮೈತ್ರೇಯ, ಆ ನಾಶಮಾಡುವ ರೂಪವು ಜನಾರ್ದನನ ಭಯಾನಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಏವಮೇಷ ಜಗತ್ಸ್ತ್ರಷ್ಟಾ ಜಗತ್ಪಾತಾ ತಥಾ ಜಗತ್ । ಜಗದ್ಭಕ್ಷಯಿತಾ ದೇವಃ ಸಮಸ್ತಸ್ಯ ಜನಾರ್ದನಃ ॥ ೧,೨೨.
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಜನಾರ್ದನ ದೇವರು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಉಳಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ನುಂಗುವವನು ಕೂಡ ಹೌದು.
ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತ್ಯನ್ತಕಾಲೇಷು ತ್ರಿಧೈವಂ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ । ಗುಣಪ್ರವೃತ್ಯಾ ಪರಮಂ ಪದಂ ತಸ್ಯಾಗುಣಂ ಮಹತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೀರಿದ ಮಹತ್ತರವಾದದು.
ತಚ್ಚ ಜ್ಞಾನಮಯಂ ವ್ಯಾಪಿ ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯಮನೌಪಮಮ್ । ಚತುಷ್ಪ್ರಕಾರಂ ತದಪಿ ಸ್ವರೂಪಂ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ॥ ೧,೨೨.
ಅದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ತಾನೇ ತಿಳಿಯುವಂತಹದು, ಹೋಲಿಕೆಯಾಗದದು. ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಶ್ರೀಮೈತ್ರೇಯ ಉವಾಚ ಚತುಃಪ್ರಕಾರತಾಂ ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಸ್ಯ ಹೇ ಮುನೇ । ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಯದುಕ್ತಂ ಪರಮಂ ಪದಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಶ್ರೀಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಇರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಪರಮ ಪದವೆಂದರೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನೂ ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ.
ಶ್ರೀಪರಾಶರ ಉವಾಚ ಮೈತ್ರೇಯ ಕಾರಣಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸಾಧನಂ ಸರ್ವವಸ್ತುಷು । ಸಾಧ್ಯಂ ಚ ವಸ್ತ್ವಭಿಮತಂ ಯತ್ಸಾಧಯಿತುಮಾತ್ಮನಃ ॥ ೧,೨೨.
ಶ್ರೀಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು: ಮೈತ್ರೇಯ, ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯೋಗಿನೋ ಮುಕ್ತಿಕಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾದಿಸಾಧನಮ್ । ಸಾಧ್ಯಂ ಚ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪುನರ್ನಾವರ್ತತೇ ಯತಃ ॥ ೧,೨೨.
ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಯೋಗಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳು ಮಾರ್ಗವಾಗಿವೆ. ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಗುರಿಯು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾಧನಾಲಮ್ಬನಂ ಜ್ಞಾನಂ ಮುಕ್ತಯೇ ಯೋಗಿನಾಂ ಹಿ ಯತ್ । ಸ ಭೇದಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಸ್ಯ ವೈ ಮುನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನವೇ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪದ ಮೊದಲ ವಿಭಿನ್ನತೆ, ಮಹರ್ಷಿಯೇ.
ಯುಞ್ಜತಃ ಕ್ಲೇಶಮುಕ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಯೋಗಿನಃ । ತದಾಲಮ್ಬನವಿಜ್ಞಾನಂ ದ್ವಿತೀಯೋಽಂಶೋ ಮಹಾಮುನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಯೋಗಿಯು ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಜ್ಞಾನವೇ ಎರಡನೇ ಭಾಗ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ.
ಉಭಯೋಸ್ತ್ವವಿಭಾಗೇನ ಸಾಧ್ಯಸಾಧನಯೋರ್ಹಿ ಯತ್ । ವಿಜ್ಞಾನಮದ್ವೈತಮಯಂ ತದ್ಭಾಗೋನ್ಯೋ ಮಯೋದಿತಃ ॥ ೧,೨೨.
ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಅದ್ವೈತ ಜ್ಞಾನವೇ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ಮೂರನೇ ಭಾಗ.
ಜ್ಞಾನತ್ರಯಸ್ಯ ವೈ ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷೋ ಯೋ ಮಹಾಮುನೇ । ತನ್ನಿರಾಕರಣದ್ವಾರಾ ದರ್ಶಿತಾತ್ಮಸ್ವರೂಪವತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶೇಷತೆ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆವೋ ಹಾಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ವ್ಯಾಪಾರಮನಾಖ್ಯೇಯಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಮಾತ್ರಮನೂಪಮಮ್ । ಆತ್ಮಸಮ್ಬೋಧವಿಷಯಂ ಸತ್ತಾಮಾತ್ರಮಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಅದು ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದದು, ವರ್ಣನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ, ವ್ಯಾಪಕತೆಯೇ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ, ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದದು, ಆತ್ಮಾನುಭವಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾದದು, ಶುದ್ಧ ಸತ್ತೆಯೇ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ.
ಪ್ರಶಾನ್ತಮಭಯಂ ಶುದ್ಧಂ ದುರ್ವಿಭಾವ್ಯಮಸಂಶ್ರಯಮ್ । ವಿಷ್ಣೋರ್ಜ್ಞಾನಮಯಸ್ಯೋಕ್ತಂ ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಅದು ಶಾಂತ, ಭಯವಿಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧ, ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ, ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲದದು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಈ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವೇ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತತ್ರ ಜ್ಞಾನನಿರೋಧೇನ ಯೋಗಿನೋ ಯಾನ್ತಿ ಯೇ ಲಯಮ್ । ಸಂಸಾರಕರ್ಷಣೋಪ್ತೌ ತೇ ಯಾನ್ತಿ ನಿರ್ಬೀಜತಾಂ ದ್ವಿಜಾ ॥ ೧,೨೨.
ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯೋಗಿಗಳು ಲಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಂಸಾರದ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವರು ಬೀಜರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ದ್ವಿಜನೇ.
ಏವಂಪ್ರಕಾರಮಮಲಂ ನಿತ್ಯಂ ವ್ಯಾಪಕಮಕ್ಷಯಮ್ । ಸಮಸ್ತಹೇಯರಹಿತಂ ವಿಷ್ಣ್ವಾಖ್ಯಂ ಪರಮಂ ಪದಮ್ ॥ ೧,೨೨.
ಈ ರೀತಿ, ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಪರಮ ಪದವು ಶುದ್ಧ, ನಿತ್ಯ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವದು, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಂ ಯೋಗೀ ಯತೋ ನಾವರ್ತತೇ ಪುನಃ । ಶ್ರಯತ್ಯಪುಣ್ಯೋಪರಮೇ ಕ್ಷೀಣಕ್ಲೇಶೇಽತಿನಿರ್ಮಲೇ ॥ ೧,೨೨.
ಯೋಗಿಯು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ದುಃಖಗಳು ದೂರವಾದಾಗ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧತೆ ಬಂದಾಗ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ದ್ವೇ ರೂಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತಂ ಚಾಮೂರ್ತಮೇವ ಚ । ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಾಸ್ವರೂಪೇ ತೇ ಸರ್ವಭೂತೇಷ್ವವಸ್ಥಿತೇ ॥ ೧,೨೨.
ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ: ರೂಪವಂತೂ ಮತ್ತು ರೂಪರಹಿತವೂ. ಅವು ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಅಕ್ಷರಂ ತತ್ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷರಂ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಏಕದೇಶಸ್ಥಿತಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಜ್ಯೋತ್ಸ್ತ್ರಾ ವಿಸ್ತಾರಿಣಿ ಯಥಾ । ಪರಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಶಕ್ತಿಸ್ತಥೋದಮಖಿಲಂ ಜಗತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಅಕ್ಷರವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತು. ಅಗ್ನಿಯು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದರ ಕಿರಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವಂತೆ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಹರಡಿದೆ.
ತತ್ರಾಪ್ಯಾಸನ್ನದೂರತ್ವಾದ್ಬಹುತ್ವಸ್ವಲ್ಪತಾಮಯಃ । ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಭೇದೋಸ್ತಿ ತಚ್ಛಕ್ತೇಸ್ತದ್ವನ್ಮೈತ್ರೇಯ ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨.
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತಿರ ಮತ್ತು ದೂರ ಎಂಬ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಭೇದವಿದೆ. ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೇದದಂತೆ, ಆ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದವಿದೆ, ಮೈತ್ರೇಯ.
ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಶಿವಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಪ್ರಧಾನಾ ಬ್ರಹ್ಮಶಕ್ತಯಃ । ತತಶ್ಚ ದೇವಾ ಮೈತ್ರೇಯ ನ್ಯೂನಾ ದಕ್ಷಾದಯಸ್ತತಃ ॥ ೧,೨೨.
ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಅವರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಅವರಿಂದ ದಕ್ಷನಂತಹ ಇತರರು, ಮೈತ್ರೇಯ.
ತತೋ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಶವೌ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಸರೀಸೃಪಾಃ । ನ್ಯೂನಾನ್ಯೂನತರಾಶ್ಚೈವ ವೃಕ್ಷಗುಲ್ಮಾದಯಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೨೨.
ಆಮೇಲೆ ಮಾನವರು, ಹಸುಗಳು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಿಸೃಪಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮರಗಳು, ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಇನ್ನಿತರೆ ಜೀವಿಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಕಡಿಮೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ತದೇತದಕ್ಷರಂ ನಿತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮುನಿವರಾಖಿತಮ್ । ಆವಿರ್ಭಾವತಿರೋಭಾವಜನ್ಮನಾಶವಿಕಲ್ಪವತ್ ॥ ೧,೨೨.
ಈ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ನಾಶವಾಗದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವಶಕ್ತಿ ಮಯೋ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮ್ । ಮೂರ್ತಂ ಯದ್ಯೋಗಿಭಿಃ ಪೂರ್ವಂ ಯೋಗಾರಮ್ಭೇಷು ಚಿನ್ತ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨.
ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ರೂಪ. ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹಧಾರಿ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಲಮ್ಬನೋ ಮಹಾಯೋಗಃ ಸಬೀಜೋ ಯತ್ರಸಂಸ್ಥಿತಃ । ಮನಸ್ಯವ್ಯಾಹತೇ ಸಮ್ಯಗ್ಯುಞ್ಜತಾಂ ಜಾಯತೇ ಮುನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಮಹಾಯೋಗವು ಆಧಾರವಿರುವದು, ಬೀಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಸರಿಯಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರವಾದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮಹರ್ಷೇ.
ಸ ಪರಃ ಪರಶಕ್ತೀನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಮನನ್ತರಮ್ । ಮೂರ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಮಹಾಭಾಗ ಸರ್ವಬ್ರಹ್ಮಮಯೋ ಹರಿಃ ॥ ೧,೨೨.
ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಶಕ್ತಿಗಳ ನಂತರದ ಪರಮಾತ್ಮನು. ಅವನೇ ದೇಹಧಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಹಾಭಾಗ, ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪಿ ಹರಿಯೇ.
ಯತ್ರ ಸರ್ವಮಿದಂ ಪ್ರೋತಮೋತಂ ಚೈವಾಖಿತಂ ಜಗತ್ । ತತೋ ಜಗಜ್ಜಗತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಸ ಜಗಚ್ಚಖಿಲಂ ಮುನೇ ॥ ೧,೨೨.
ಈ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತು ಅವನಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಹರ್ಷೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನೇ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತು, ಅವನೇ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವ.