ಅಥ ತೌ ಚಕ್ರತುಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಪೃಥೋರ್ವೈನ್ಯಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಭವಿಷ್ಯೈಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಸಮ್ಯಕ್ಸುಸ್ವರೌ ಸೂತಮಾಗಧೌ
ನಂತರ ಸೂತ ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು, ಸುಗಮವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ವೇನನ ಮಗ ಪೃಥುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಸ್ತುತಿ ಹಾಡಿದರು.
ಸತ್ಯವಾಗ್ದಾನಶೀಲೋಯಂ ಸತ್ಯಸನ್ಧೋ ನರೇಶ್ವರಃ। ಹ್ರೀಮಾನ್ಮೈತ್ರಃ ಕ್ಷಮಾಶೀಲೋ ವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ದುಷ್ಟಶಾಸನಃ
ಈ ರಾಜನು ಸತ್ಯವಂತರಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ದಾನಶೀಲನು, ವಚನವನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ನಿಭಾಯಿಸುವನು, ಲಜ್ಜಾಶೀಲನು, ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣನು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲನು, ಶೂರನು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವನು.
ಧರ್ಮಜ್ಞಶ್ಚ ಕೃತಜ್ಞಶ್ಚ ದಯಾವಾನ್ ಪ್ರಿಯಭಾಷಕಃ। ಮಾನ್ಯಾನ್ಮಾನಯಿತಾ ಯಜ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಃ ಸಾಧುಸಮ್ಮತಃ
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿಯೂ, ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮರೆಯದವನಾಗಿಯೂ, ದಯಾಳುವಾಗಿಯೂ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನಾಗಿಯೂ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವನಾಗಿಯೂ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನಾಗಿಯೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವನಾಗಿಯೂ, ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯುವವನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದನು.
ಸಮಃ ಶತ್ರೌ ಚ ಮಿತ್ರೇ ಚ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥಿತೌ ನೃಪಃ। ೬೩ ಸೂತೇನೋಕ್ತಾನ್ ಗುಣಾನಿತ್ಥಂ ಸ ತದಾ ಮಾಗಧೇನ ಚ। ಚಕಾರ ಹೃದಿ ತಾದೃಕ್ ಚ ಕರ್ಮಣಾ ಕೃತವಾನಸೌ
ರಾಜನು, ರಾಜಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರ ನಡುವೆ ಸಮಭಾವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ಮಾಗಧನು ಹೇಳಿದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವುಗಳಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.
ತತಸ್ತು ಪೃಥಿವೀಪಾಲಃ ಪಾಲಯನ್ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್। ಇಯಾಜ ವಿವಿಧೈರ್ಯಜ್ಞೈರ್ಮಹದ್ಭಿರ್ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣೈಃ
ಆಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ರಾಜನು, ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ವಿವಿಧ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬಹಳ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ತಂ ಪ್ರಜಾಃ ಪೃಥಿವೀನಾಥಮುಪತಸ್ಥುಃ ಕ್ಷುಧಾರ್ದಿತಾಃ। ಓಷಧೀಷು ಪ್ರಣಷ್ಟಾಸು ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಹ್ಯರಾಜಕೇ। ತಮೂಚುಸ್ತೇ ನತಾಃ ಪೃಷ್ಟಾಸ್ತತ್ರಾಗಮನಕಾರಣಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ ಮತ್ತು ರಾಜನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆತನು ಕೇಳಿದಾಗ ಬಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಪ್ರಜಾ ಊಚುಃ ಅರಾಜಕೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರಿತ್ರ್! ಯಾ ಸಕಲೌಷಧೀಃ। ಗ್ರಸ್ತಾಸ್ತತಃ ಕ್ಷಯಂ ಯಾನ್ತಿ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜೇಶ್ವರ
ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ರಾಜ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಭೂಮಿದೇವಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಜಾಧಿಪತೀ.
ತ್ವನ್ನೋ ವೃತ್ತಿಪ್ರದೋ ಧಾತ್ರಾ ಪ್ರಜಾಪಾಲೋ ನಿರೂಪಿತಃ। ದೇಹಿ ನಃ ಕ್ಷುತ್ಪರೀತಾನಾಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಜೀವನೌಷಧೀಃ
ನಿನ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಾತನಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪಾಲಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗೆ ಜೀವದಾಯಕವಾದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡು.
ಶ್ರೀಪರಾಶರ ಉವಾಚ ತತಸ್ತು ನಪತಿರ್ದಿವ್ಯಮಾದಾಯಜಗವಂ ಧನುಃ। ಶರಾಂಶ್ಚ ದಿವ್ಯಾನ್ಕುಪಿತಃ ಸೋನ್ವಧಾವದ್ವಸುನ್ಧರಾಮ್
ಶ್ರೀ ಪರಾಶರರು ಹೇಳಿದರು: ಆಗ ರಾಜಕುಮಾರನು ದಿವ್ಯವಾದ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೋಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು.
ತತೋ ನನಾಶ ತ್ವರಿತಾ ಗೌರ್ಭೂತ್ವಾ ಚ ವಸುನ್ಧರಾ। ಸಾ ಲೋಕಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾದೀನ್ಸಂತ್ರಾಸಾದಗಮನ್ಮಹೀ
ಆಗ ಭೂಮಿದೇವಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಆಕೆಯು ಹಸುವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು, ಭಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋದಳು.
ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಯಯೌ ದೇವೀ ಸಾ ತದಾ ಭೂತಧಾರಿಣೀ। ತತ್ರ ತತ್ರ ತು ಸಾ ವೈನ್ಯಂ ದದೃಶೋ!ಽಭ್ಯುದ್ಯತಾಯುಧಮ್
ಆ ದೇವಿ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವಳಾದ ಭೂಮಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದ ವೈನ್ಯನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
ತತಸ್ತಂ ಪ್ರಾಹ ವಸುಧಾ ಪೃಥುಂ ರಾಜಪರಾಕ್ರಮಮ್। ಪ್ರವೇಪಮಾನಾ ತದ್ಬಾಣಪರಿತ್ರಾಣಪರಾಯಣಾ
ಆಗ ಭೂಮಿಯು, ಅವನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಪೃಥುವಿನ ಬಳಿ ಮಾತಾಡಿದಳು.
ಪೃಥಿವ್ಯುವಾಚ ಸ್ತ್ರೀವಧೇ ತ್ವಂ ಮಹಾಪಾಪಂ ಕಿಂ ನರೇನ್ದ್ರ। ನ ಪಶ್ಯಸಿ। ಯೇನ ಮಾಂ ಹಂತುಮತ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಕರೋಷಿ ನೃಪೋದ್ಯಮಮ್
ಭೂಮಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ರಾಜನೇ, ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮಹಾಪಾಪ. ನೀನು ಇದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಇಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?
ಪೃಥುರುವಾಚ ಏಕಸ್ಮಿನ್ ಯತ್ರ ನಿಧನಂ ಪ್ರಾಪಿತೇ ದುಷ್ಟಕಾರಿಣಿ। ಬಹೂನಾಂ ಭವತಿ ಕ್ಷೇಮಂ ತಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಪ್ರದೋ ವಧಃ। ೭೪ ಪೃಥಿವ್ಯುವಾಚ ಪ್ರಜಾನಾಮುಪಕಾರಾಯ ಯದಿ ಮಾಂ ತ್ವಂ ಹನಿಷ್ಯಸಿ ಆಧಾರಃ ಕಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಪೃಥು ಹೇಳಿದರು: ಒಬ್ಬ ದುಷ್ಟನನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಅನೇಕ ಜನರ ಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನ ಹತ್ಯೆ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನನನ್ನು ಕೊಂದರೆ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ಯಾರು ಆಗುತ್ತಾರೆ?
ಪೃಥುರುವಾಚ ತ್ವಾಂ ಹತ್ವಾ ವಸುಧೇ ಬಾಣೈರ್ಮಚ್ಛಾಸನಪರಾಙ್ಮುಖೀಮ್। ಆತ್ಮಯೋಗಬಲೇನೇಮಾ ಧಾರಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಜಾಃ
ಪೃಥು ಹೇಳಿದರು: ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಕಿವಿಗೊಡದೆ ಇರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೊಂದರೂ, ನಾನು ನನ್ನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ರೀಪರಾಶರ ಉವಾಚ ತತಃ ಪ್ರಣಮ್ಯ ವಸುಧಾ ತಂ ಭೂಯಃ ಪ್ರಾಹ ಪಾರ್ಥಿವಮ್। ಪ್ರವೇಪಿತಾಙ್ಗೀ ಪರಮಂ ಸಾಧ್ವಸಂ ಸಮುಪಾಗತಾ
ಶ್ರೀ ಪರಾಶರರು ಹೇಳಿದರು: ಆಗ ಭೂಮಿಯು ಭಯದಿಂದ ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಾತಾಡಲು ಮುಂದಾದಳು.
ಪೃಥಿವ್ಯುವಾಚ ಉಪಾಯತಃ ಸಮಾರಬ್ಧಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧ್ಯನ್ತ್ಯುಪಕ್ರಮಾಃ। ತಸ್ಮಾದ್ವದಾಮ್ಯುಪಾಯಂ ತೇ ತಂ ಕುರುಷ್ವ ಯದೀಚ್ಛಸಿ
ಭೂಮಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡು.
ಸಮಸ್ತಾ ಯಾ ಮಯಾ ಜೀರ್ಣಾ ನರನಾಥ ಮಹೌಷಧೀಃ। ಯದೀಚ್ಛಸಿ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ತಾಃ ಕ್ಷೀರಪರಿಣಾಮಿನೀಃ
ನರಾಧಿಪನೇ, ನಾನು ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹೌಷಧಿಗಳನ್ನು, ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಹಾಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಜಾಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಮಮ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರ। ತಂ ತು ವತ್ಸಂ ಕುರುಷ್ವ ತ್ವಂ ಕ್ಷರೇಯಂ ಯೇನ ವತ್ಸಲಾ
ಆದುದರಿಂದ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನಗೆ ಹಾಲು ಕೊಡಲು ಒಂದು ಕರುವನ್ನು ಮಾಡು.
ಸಮಾಂ ಚ ಕುರು ಸರ್ವತ್ರ ಯೇನ ಕ್ಷೀರಂ ಸಮಂತತಃ। ವರೌಷಧೀಬೀಜಭೂತಂ ಬೀಜಂ ಸರ್ವತ್ರ ಭಾವಯೇ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾಲು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹರಡಲು, ನೀನು ಹಾಲನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡು. ಉತ್ತಮ ಔಷಧಿಗಳ ಬೀಜವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲಿ.
ಶ್ರೀಪರಾಶರ ಉವಾಚ ತತ ಉತ್ಸಾರಯಾಮಾಸ ಶೈಲಾನ್ ಶತಸಹಸ್ರಶಃ। ಧನುಷ್ಕೋಟ್ಯಾ ಪದಾ ವೈನ್ಯಸ್ತೇನ ಶೈಲಾ ವಿವರ್ದ್ಧಿತಾಃ
ಶ್ರೀ ಪರಾಶರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಆ ಬಳಿಕ ವೈನ್ಯನು ತನ್ನ ಬಾಣದ ತುದಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದನು; ಅವನಿಂದ ಆ ಪರ್ವತಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದವು.
ನ ಹಿ ಪೂರ್ವವಿಸರ್ಗೇ ವೈ ವಿಷಮೇ ಪೃಥಿವೀತಲೇ। ಪ್ರವಿಭಾಗಃ ಪುರಾಣಾಂ ವಾ ಗ್ರಾಮಾಣಾಂ ವಾ ಪುರಾಽಭವತ್
ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಮೈತ್ರೇಯ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ凸凸ತೆಗಳ ನಡುವೆ ಭೂಭಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಹಳ್ಳಿಗಳೂ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಯಾವ ವಿಭಾಗವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ನ ಸಸ್ಯಾನಿ ನ ಗೋರಕ್ಷ್ಯಂ ನ ಕೃಷಿರ್ನ ವಣಿಕ್ಪಥಃ। ವೈನ್ಯಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಮೈತ್ರೇಯ ಸರ್ವಸ್ಯೈತಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಃ
ಅಂದು ಬೆಳೆಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೃಷಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಈ ಎಲ್ಲವೂ ವೈನ್ಯನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮೈತ್ರೇಯ.
ಯತ್ರಯತ್ರ ಸಮಂ ತ್ವಸ್ಯ ಭೂಮೇರಾಸೀದ್ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ತತ್ರತತ್ರ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾ ನಿವಾಸಂ ಸಮರೋಚಯತ್
ಯಾವೆಡೆ ಭೂಮಿ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತೋ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜನರು ವಾಸಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಆಹಾರಃ ಫಲಮೂಲಾನಿ ಪ್ರಜಾನಾಮಭವತ್ತದಾ। ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಮಹತಾ ಸೋಪಿ ಪ್ರಣಷ್ಟಾಸ್ವೌಷದೀಷು ವೈ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರ ಆಹಾರವೆಂದರೆ ಹಣ್ಣುಮೂಲಿಕೆಗಳೆ ಆಗಿದ್ದವು; ಔಷಧಿಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸ ಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ವತ್ಸಂ ತು ಮನುಂ ಸ್ವಾಯಂಭುವಂ ಪ್ರಭುಮ್। ಸ್ವಪಾಣೌ ಪೃಥಿವೀನಾಥೋ ದುದೋಹ ಪೃಥಿವೀಂ ಪೃಥುಃ। ಸಸ್ಯಜಾತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ
ಅವನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಮರಿ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯನಾದ ಪೃಥು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲುಹರಿದು, ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ತೇನಾನ್ನೇನ ಪ್ರಜಾಸ್ತಾತ ವರ್ತನ್ತೇದ್ಯಾಪಿ ನಿತ್ಯಶಃ
ಆ ಆಹಾರದ ಮೂಲಕವೇ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಜನರು ಇಂದು ಕೂಡ ಸದಾ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಾಣಪ್ರದಾತಾ ಸ ಪೃಥುರ್ಯಸ್ಮಾದ್ಭೂಮೇರಭೂತ್ಪಿತಾ। ತತಸ್ತು ಪೃಥಿವೀಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪಾಖಿಲಧಾರಿಣೀ। ೮೯ ತತಶ್ಚ ದೇವೈರ್ಮುನಿಭಿರ್ದೈತ್ಯೈ ರಕ್ಷೋಭಿರದ್ರಿ ಭಿಃ। ಗನ್ಧರ್ವೈರುರಗೈರ್ಯಕ್ಷೈಃ ಪಿತೃಭಿಸ್ತರುಭಿಸ್ತಥಾ
ಪೃಥು ಜೀವವನ್ನು ನೀಡಿದವನು, ಭೂಮಿಗೆ ತಂದೆಯಾದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಭೂಮಿಗೆ 'ಪೃಥಿವಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.
ತತ್ತತ್ಪಾತ್ರಮುಪಾದಾಯ ತತ್ತದ್ದುಗ್ಧಂ ಮುನೇ ಪಯಃ। ವತ್ಸದೋಗ್ಧೃವಿಶ್ಷೋಆ!ಶ್ಚ ತೇಷಾಂ ತದ್ಯೋನಯೋಽಭವನ್
ಆಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪರ್ವತಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳು—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಸುವಿನ ಮರಿಯೊಂದಿಗೆ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಲನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲುಹರಿದರು.
ಸೈಷಾ ಧಾತ್ರೀ ವಿಧಾತ್ರೀ ಚ ಧಾರಿಣೀ ಪೋಷಣೀ ತಥಾ। ಸರ್ವಸ್ಯ ತು ತತಃ ಪೃಥ್ವೀ ವಿಷ್ಣುಪಾದತಲೋದ್ಭವಾ
ಅವಳು ಪೋಷಕಿಯಾಗಿಯೂ, ಧಾರಕಿಯಾಗಿಯೂ, ಉಳಿವಿನ ಮೂಲವಾಗಿಯೂ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಹಾರ ನೀಡುವವಳಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ; ಈ ಭೂಮಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದತಳದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವಳಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.