ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣಮ್

त्वत्तो हि वेदाध्ययनमधीतमखिलं गुरो । धर्मशास्त्राणि सर्वाणि तथांगनि यथाक्रमम्

ಗುರುವೇ, ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ.

त्वत्प्रसादान्मुनिश्रेष्ठ मानन्ये नाकृतश्रमम् । वक्ष्यन्ति सर्वशास्त्रेषु प्रायशो येऽपि विद्विषः

ಮಹಾ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲದವರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವವರೂ ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

सोऽहमिच्छामि धर्मज्ञ श्रोतुं त्वत्तो यथा जगत् । बभूव भूयश्च​ यथा महाभाग भविष्यति

ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನೇ, ಈ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಹೇಗೆ ಇದೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾಭಾಗ.

यन्मयं च जगद्ब्रह्मन्यतश्चैतच्चराचरम् । लीनमासीद्यथा यत्र लयमेष्यति यत्र च

ಈ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಚರಾಚರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹೇಗೆ ಲೀನವಾದವು, ಯಾವಲ್ಲಿ ಅವು ಕರಗಿದವು, ಮತ್ತೆ ಯಾವಲ್ಲಿ ಅವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

यत्प्रमाणानि भूतानि देवादीनां च सम्भवम् । समुद्रपर्वतानां च संस्थानं च यथा भुवः

ಭೂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ದೇವತೆಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಪರ್ವತಗಳ ರೂಪಗಳು, ಭೂಮಿಯ ರಚನೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹೇಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.

सूर्यादीनां च संस्थानं प्रमाणं मुनिसत्तम । देवादीनां तथा वंशान्मनून्मन्वन्तराणि च

ಮಹಾ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ರೂಪ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ದೇವತೆಗಳ ವಂಶಗಳು, ಮನುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲಚಕ್ರಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸು.

कल्पान् कल्पविभागांश्च चातुर्युगविकल्पितान् । कल्पान्तस्य स्वरूपं च युगधर्माश्च कृत्स्नशः

ಕಲ್ಪಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕ್ರಮ, ಕಲ್ಪಾಂತ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ, ಯುಗಗಳ ಧರ್ಮಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸು.

देवर्षिपार्थिवानां च चरितं यन्महामुने । वेदशाखाप्रणयनं यथावद्व्‌यासकर्तृकम्

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ರಾಜರು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನು ಹೇಗೆ ವೇದಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

धर्माश्च ब्राह्मणादीनां तथा चाश्रमवासिनाम् । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं त्वृत्तो वासिष्ठनन्दन

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರ ವರ್ಣಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ವಸಿಷ್ಠನಂದನ.

ब्रह्मन्प्रसादप्रवणं कुरुष्व मयि मानसम् । येनाहमेतज्जानीयां त्वत्प्रसादान्महामुने

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನ ಕಡೆ ಒಲಿಯಿಸಿ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿ.

श्रीपराशर उवाच साधु मैत्रेय धर्मज्ञ स्मारितोऽस्मि पुरातनम् । पितुः पिता मे भगवान् वसिष्ठो यदुवाच ह

ಶ್ರೀ ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಮೈತ್ರೇಯ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೀಯ. ನೀನು ನನಗೆ ಪುರಾತನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದೆ. ನನ್ನ ತಾತನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನು.

विश्वामित्रप्रयुक्तेन रक्षसा भक्षितः पुरा । श्रुतस्तातस्ततः क्रोधो मैत्रेयाभून्ममातुलः

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕಳುಹಿಸಿದ ರಾಕ್ಷಸನು ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ತಿಂದುಹಾಕಿದನು. ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಮೈತ್ರೇಯ, ನನ್ನ ಮಾವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು.

ततोऽहं रक्षसां सत्रं विनाशाय समारभम् । भस्मीभूताश्च शतशस्तस्मिन्सत्रे निशाचराः

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಒಂದು ಯಜ್ಞ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸರು ಭಸ್ಮವಾಗಿದರು.

ततः सड्‌क्षीयमाणेषु तेषु रक्षस्स्वशेषतः । मामुवाच महाभागो वसिष्ठो मत्पितामहः

ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಮಹಾಭಾಗ ವಸಿಷ್ಠನು ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

अलमत्यन्तकोपेन तात मन्युमिमं जहि । राक्षसा नापराध्यन्ति पितुस्ते विहितं हि तत्

ಮಗನೇ, ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪ ಬೇಡ; ಈ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿ. ರಾಕ್ಷಸರು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿಲ್ಲ—ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದದು ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವೇ.

मूढानामेव भवति क्रोधो ज्ञानवतां कृतः । हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक्पुमान्

ಮಗನೇ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಯಾರಿಂದ ಹತ್ಯೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

सत्र्चितस्यापि महता वत्स क्लेशेन मानवैः । यशसस्तपसश्र्चैव क्रोधो नाशकरः परः

ಮಗನೇ, ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದವರಿಗೂ ಕೋಪವು ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಯಶಸ್ಸನ್ನು, ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

स्वर्गापवर्गव्यासेधकारणं परमर्षयः । वर्जयन्ति सदा क्रोधं तात मा तद्वशो भव

ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ತೊಡೆಯುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನೀನು ಆ ಕೋಪದ ವಶವಾಗಬೇಡ.

अलं निशाचरैर्दग्धैदीनैरनपकारिभिः । सत्रं ते विरमत्वेतत्क्षमासारा हि साधवः

ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ದುಷ್ಟರಿಂದ ಹಿಂಸಿತರಾದ ನಿರಪರಾಧಿಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಗಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಲಿ, ಯಾಕಂದರೆ ಸಜ್ಜನರು ಕ್ಷಮೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

एवं तातेन तेनाहमनुनीतो महात्मना । उपसंहृतवान्सत्रं सद्यस्तद्वाक्यगौरवात्

ಹೀಗೆ, ನನ್ನ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತಂದೆಯವರು ನನಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ನಾನು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೂಡಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.

ततः प्रीतः स भगवान्वसिष्ठो मुनिसत्तमः । सम्प्राप्तश्च तदा तत्र पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠರು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯರು ಆಗಮಿಸಿದರು.

पितामहेन दत्तार्घ्यः कृतासनपरिग्रहः । मामुवाच महाभागो मैत्रेय पुलहाग्रजः

ಪಿತಾಮಹನಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆದ ಪುಲಹನ ಹಿರಿಯನಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನು, ಮೈತ್ರೇಯಾ, ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

वैरे महति यद्दाक्याद्‌गुरोरद्याश्रिता क्षमा । त्वया तस्मात्समस्तानि भवात्र्च्छास्त्राणि वेत्स्यति

ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶದಂತೆ, ದೊಡ್ಡ ವೈರಾಗ್ಯದಲ್ಲೂ ನೀನು ಇಂದು ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವೆ.

सन्ततेर्न ममोच्छेदः क्रुद्धेनापि यतः कृतः । त्वया तस्मान्महाभाग ददाम्यन्यं महावरम्

ನಿನ್ನಿಂದ, ಕೋಪ ಬಂದರೂ ನನ್ನ ವಂಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

पुराणसंहिताकर्ता भवान्वत्स भविष्यति । देवतापारमार्थ्यं च यथावद्वेत्स्यते भवान्

ಮಗನೇ, ನೀನು ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆಯ ರಚಯಿತನಾಗುವೆ. ದೇವತೆಗಳ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ನೀನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವೆ.

प्रवृत्ते च निवृत्ते च कर्मण्यस्तमला मतिः । मत्प्रसादादसन्दिग्धा तव वत्स भविष्यति

ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗಲೂ, ನಿಲ್ಲುವಾಗಲೂ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುಭ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಮಗನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ततश्च प्राह भगवान्वसिष्ठो मे पितामहः । पुलस्त्येन यदुक्तं ते सर्वमेतद्भविष्यति

ನಂತರ ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಭಗವಂತ ವಸಿಷ್ಠರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ.

इति पूर्वं वसिष्ठेन पुलस्त्येन च धीमता । यदुक्तं तत्स्मृतिं याति त्वत्प्रश्नादखिलं मम

ಹೀಗೆ, ಹಿಂದೆ ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ನನ್ನ ನೆನಪಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿವೆ.

सोऽहं वदाम्यशेषं ते मैत्रेय परिपृच्छते । पुराणसंहितां सम्यक् तां निबोध यथातथम्

ಆದುದರಿಂದ, ಮೈತ್ರೇಯಾ, ನೀನು ಕೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳು.