ಶ್ರೀಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರು ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮಹತ್ತರ ಕಥೆಗಳು unfold ಆಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೈತ್ರೇಯರು ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಈ ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ-ನಾರಾಯಣರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಮುನೀ, ದಯವಿಟ್ಟು ಆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕುರಿತು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ." ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಪರಾಶರರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನಾದ, ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪನಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸತ್ತ್ವ ಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪದ ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ಜಗತ್ತು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ನಾರಾಯಣನು ಪರಾತ್ಪರ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಾನೆ." "ನಾರಾಯಣನ ಕುರಿತು ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ದೇವರು ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಲಯದ ಮೂಲ. ಜಲಗಳನ್ನು 'ನಾರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವು ನರನ ಸಂತಾನವಾಗಿವೆ; ಅವರ ಮೊದಲ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ 'ನಾರಾಯಣ' ಎಂಬ ಹೆಸರು." "ಭೂಮಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಜಗತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸಮುದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಆ ದೇವರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಹಿಂದಿನ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮೀನು, ಆಮೆ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಬಾರಿ ವರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು." "ಪ್ರಪಂಚದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ, ವೇದ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಮಹಾಪ್ರಭು, ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ನೀರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆಗ ಪಾತಾಳದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಭೂದೇವಿ ಆ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು." ಭೂದೇವಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ: "ಪದ್ಮನಯನ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಧಾರಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ಹಿಂದೆಯೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟೆ; ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಆಕಾಶಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ, ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ." "ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕಾರಕ; ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಜಗತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸಮುದ್ರವಾದಾಗ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಾರೂ ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಅವತಾರ ರೂಪಗಳನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ." "ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸದೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಯಾರೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ರೂಪವೇ. ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ಮಾಧವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ." "ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಸ್ಥೂಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅವಿನಾಶಿ, ಅನಂತ, ಅವ್ಯಕ್ತ-ವ್ಯಕ್ತ ರೂಪದವನೆ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಪರಮಾತ್ಮ, ವಿಶ್ವನಾಥ, ಯಜ್ಞನಾಥ, ಪಾಪರಹಿತ, ನೀನೇ ಯಜ್ಞ, ವಷಟ್ಕಾರ, ಓಂ, ಅಗ್ನಿಗಳು. ನೀನೇ ವೇದಗಳು, ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳು, ಯಜ್ಞಪುರುಷ, ಸೂರ್ಯಾದಿ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲವೂ ನೀನೇ." "ಏ ಪರಮಪುರುಷ, ರೂಪದೂಡಿದವನೂ ನಿರಾಕಾರನೂ, ದೃಶ್ಯ-ಅದೃಶ್ಯನೂ ನೀನೇ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೂ ಹೇಳದೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ, ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ." ಭೂದೇವಿಯ ಈ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಸ್ತುತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಆ ದೇವರು, ಸಮವೇದದ ಘೋಷದಂತೆ ಘನವಾದ ಘೋಷವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ, ಮಹದ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆ ಮಹಾವರಾಹ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಕಸಿತವಾದ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ತನ್ನ ದಂತದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಪಾತಾಳದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಾನಾ ಕಮಲದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮಹಾ ನೀಲಗಿರಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರು ಚದುರಿ, ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸನಂದನಾದಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು. ಅವನ ಹುಲ್ಲುಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಪಾತಾಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಲಿಸಿ, ಅವನ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿತು; ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿದ್ಧರು, ಯೋಗಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಿದರು. ಮಹಾವರಾಹನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹೊಟ್ಟೆ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಯ್ದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದ ಕೆಸರೆಲ್ಲ ವేదಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಅವನ ಕೂದಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ವಾಸಿಸುವ ಯೋಗಿಗಳು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಸನಂದನಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಧರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂದಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: "ಪರಮೇಶ್ವರ, ಕೇಶವ, ವಿಜಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಗದಾ-ಶಂಖ-ಖಡ್ಗ-ಚಕ್ರಧಾರಿ! ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯ, ಸ್ಥಿತಿಯ, ಲಯದ ಮೂಲ; ನೀನೇ ಪರಮಾಧಿಪತಿ; ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಸ್ಥಿತಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ." ಇದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸ್ತಿರತೆ ದೊರಕಿತು. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಪರಾಶರರು ರಾಜರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಆದ್ದರಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ತಿಲವನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಚದುರಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಖ, ಕೂದಲು, ಹುಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ಆಹಾರ, ಉಳಿದ ಅನ್ನ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಪಿತೃಗಳ ಗೋತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಅನ್ನವೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ." "ಇನ್ನೂ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲಾಪ ವನದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಾಡಿದರು: ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಹುಟ್ಟಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದರು. ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ವರ್ಷ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹಾಲು-ಮಧು-ತುಪ್ಪದಿಂದ ರೆಚಿಸಿದ ಅನ್ನದಿಂದ ಹದಿಮೂರನೇ ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅಥವಾ, ಸುಂದರ ವಧುವನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಲಿ, ಕಪ್ಪು ಎಮ್ಮೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ, ಅಥವಾ ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಹಾರೈಸಿದರು." ಇದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮಹತ್ವ, ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಪರಾಶರರು ಯಯಾತಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಯದು ಅವರ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಜಯಧ್ವಜನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ತಾಳಜಂಘನು ಜನಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಯಯಾತಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಪುತ್ರ ಅನುವಿಗೆ ಮೂರು ಪುತ್ರರು—ಸಭಾನಲ, ಚಕ್ಷು, ಪರಮೇಷುಸ್—ಹುಟ್ಟಿದರು. ಸಭಾನಲನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಕಾಲಾನಲನು ಜನಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳು ಧರ್ಮ, ಸೃಷ್ಟಿ, ವಂಶಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಜಗಜ್ಜಗಲು ಬಿಡುತ್ತವೆ.