अनृतमेव व्यवहारजयहेतुः
झूठ बोलना ही विवाद में जीत का कारण बन गया।
उन्नतांबुतैव पृथिवीहेतु
ऊँचाई ही भूमि का कारण मानी जाने लगी।
ब्रह्मसूत्रमेव विप्रत्वहेतुः
केवल ब्रह्मसूत्र ही ब्राह्मण होने का आधार बन गया।
रत्नधातुतैव श्लाघ्यताहेतुः
रत्न और धातुओं का होना ही सम्मान का कारण बन गया।
लिंगधाराणमेवाश्रमहेतुः
केवल चिह्न धारण करना ही आश्रम में होने का आधार बन गया।
अन्यायमेव वृत्तिहेतुः
अन्याय ही आजीविका का साधन बन गया।
दौर्बल्यमेवावृत्तिहेतुः
कमजोरी ही बेरोजगारी का कारण बन गई।
अभयप्रगल्भोच्चारणमेव पांडित्यहेतुः
निर्भय होकर ऊँचे बोल बोलना ही पांडित्य का कारण बन गया।
अनाढ्यतैव साधुत्वहेतुः
गरीबी ही सज्जनता का आधार बन गई।
स्नानमेव प्रसाधनहेतुः
सिर्फ स्नान करना ही श्रृंगार का साधन बन गया।
दानमेव धर्महेतुः
दान देना ही धर्म का कारण बन गया।
स्वीकरणमेव विवाहहेतुः
सिर्फ स्वीकार करना ही विवाह का आधार बन गया।
सद्वेषधार्येव पात्रम्
अच्छे वस्त्र पहनना ही पात्रता का चिह्न बन गया।
दूरायतननोदकमेव तीर्थहेतुः
दूर स्थान का जल ही तीर्थ का कारण मान लिया गया।
कपटवेषधारणमेव महत्त्वहेतुः
छलपूर्ण रूप धारण करना ही अब महानता का कारण बन जाएगा।
इत्येवमनेकदोषोत्तरे तु भूमंडले सर्ववर्णेष्वेव योयो बलवान्सस भूपतिर्भविष्यति
इसी तरह, जब पृथ्वी पर हर जाति में अनेक दोष होंगे, तब जो सबसे बलवान होगा, वही राजा बनेगा।
एवं चातिलुब्धकराजासहाश्शैलानामंतरद्रो णीः प्रजास्संश्रयिष्यंति
ऐसे लालची राजाओं के अत्याचार से तंग आकर लोग पहाड़ों की घाटियों में शरण लेंगे।
मधुशाकमूलफलपत्रपुष्पाद्याहाराश्च भविष्यंति
उनका भोजन शहद, साग, कंद, फल, पत्ते और फूल आदि होगा।
तरुवल्कलपर्णचीरप्रावरणाश्चातिबहुप्रजाश्शीतवातातपवर्षसहाश्च भविष्यंति
बहुत से लोग पेड़ों की छाल, पत्तों और मोटे कपड़ों से बने वस्त्र पहनेंगे और सर्दी, हवा, धूप व बारिश को सहन करेंगे।
न च कश्चित्त्रयोविंशतिवर्षाणि जीविष्यति अनवरतं चात्र कलियुगे क्षयमायात्यखिल एवैष जनः
कोई भी तेईस वर्ष से अधिक नहीं जी पाएगा, और कलियुग में ये सभी लोग लगातार क्षीण होते जाएंगे।
अनंतरं चाश्षोकलेरवसाने निशावसाने विबुद्धानामिव तेषामेव जनपदानाममलस्फटिकदलशुद्धा मतयो भविष्यंति
कलियुग के अंत के तुरंत बाद, जैसे रात के अंत में जागरण होता है, वैसे ही उन प्रदेशों के लोगों की बुद्धि निर्मल और स्वच्छ हो जाएगी, जैसे शुद्ध स्फटिक की पंखुड़ियाँ।
तेषां च बीजभूतानामश्षोमनुष्याणां परिणतानामपि तत्कालकृतापत्यप्रसूतिर्भविष्यति
और उन शुद्ध लोगों में, जो भी परिपक्व होंगे, वे भी उस समय के अनुसार संतान उत्पन्न करेंगे।
तानि च तदपत्यानि कृतयुगानुसारीण्येव भविष्यंति
और वे संतानें भी सत्ययुग के अनुरूप ही होंगी।
अत्रोच्यते । यथा चंद्र श्च सूर्यश्च तथा तिष्यो बृहस्पतिः । एकराशौ समेष्यंति तदा भवति वै कृतम्
यहाँ कहा गया है: जब चंद्रमा, सूर्य और बृहस्पति एक ही राशि में आ जाएंगे, तब सत्ययुग का आरंभ होगा।
अतीता वर्त्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये । एते वंश्षोउ! भूपालाः कथिता मुनिसत्तम
हे श्रेष्ठ मुनि! दोनों वंशों के जो राजा हुए हैं—भूत, वर्तमान और भविष्य—उन सबका वर्णन किया गया है।
यावत्परीक्षितो जन्म यावन्नंदाभिषेचनम् । एतद्वर्षसहस्रं तु ज्ञेयं पंचाशदुत्तरम्
परीक्षित के जन्म से लेकर नंद के राज्याभिषेक तक, यह अवधि एक हजार पचास वर्ष मानी जाती है।
सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ दृश्येते ह्युदितौ दिवि । तयोस्तु मध्ये नक्षत्रं दृश्यते यत्समं निशि
सप्तर्षियों में जो दो पहले आकाश में उदित होते हैं, उनके बीच जो नक्षत्र रात में दिखता है, वही ध्यान देने योग्य है।
तेन सप्तर्षयो युक्तास्तिष्ठंत्यब्दशतं नृणाम् । ते तु पारीक्षिते काले मघास्वासन्द्विजोत्तम
सप्तर्षि उस नक्षत्र के साथ सौ वर्षों तक रहते हैं; परीक्षित के समय, हे श्रेष्ठ द्विज, वे मघा नक्षत्र में थे।
तदा प्रवृत्तश्च कलिर्द्वादशाब्दशतात्मकः
तब बारह सौ वर्षों का कलियुग आरंभ हुआ।
श्रौतस्मार्त्ते च धर्मे विप्लवमत्यंतमुपगते क्षीणप्राये च कलावश्षोजगत्स्रष्टुश्चराचरगुरोरादिमध्यांतरहितस्य ब्रह्ममयस्यात्मरूपिणो भगवतो वासुदेवस्यांशश्शंबलग्रामप्रधानब्राह्मणस्य विष्णुयशसो गृहेष्टगुणर्द्धिसमन्वितः कल्किरूपीजगत्यत्रावतीर्य सकलम्लेच्छदस्युदुष्टाचरणचेतसामश्षोआ!णामपरिच्छिन्नशक्तिमाहा-त्म्यः क्षयं करिष्यति स्वधर्मेषु चाखिलमेव संस्थापयिष्यति
जब वेद और स्मृति के धर्म पूरी तरह नष्ट हो जाएंगे और धर्म का केवल थोड़ा अंश ही शेष रहेगा, तब आदि, मध्य और अंत से रहित, सर्वत्र व्याप्त, आत्मस्वरूप, ब्रह्ममय भगवान वासुदेव का अंश, शंभल गाँव के प्रधान ब्राह्मण विष्णुयश के घर में, सभी गुणों और शक्तियों से युक्त होकर कल्कि रूप में अवतरित होगा। वह सभी म्लेच्छों, चोरों और दुष्ट आचरण वाले लोगों का नाश करेगा और सभी धर्मों की पुनः स्थापना करेगा।