પ્રોચ્યતે પરમેશો હિ યઃ શુદ્ધોઽપ્યુપચારતઃ । પ્રસીદતુ સ નો વિષ્ણુરાત્મા યઃ સર્વ્વદેહિનામ્
જે પરમેશ્વર તરીકે ઓળખાય છે, જે સ્વચ્છ છે, છતાં લોકપ્રમાણે વર્ણવાય છે—એ સર્વ જીવોમાં રહેલા આત્મા શ્રીવિષ્ણુ અમારે પર કૃપા કરે.
યઃ કારણઞ્ચ કાર્ય્ય ઞ્ચ કારણસ્યાપિ કારણમ્ । કાર્ય્યાપિ ચ યઃ કાર્ય્ય પ્રસીદતુ સ નો હરિઃ
જે કારણ અને કાર્ય બંને છે, કારણનું પણ કારણ છે, અને કાર્યનું પણ કાર્ય છે—એ હરિ અમારે પર કૃપા કરે.
કાર્ય્યકાર્ય્યશ્ય યઃ કાર્ય્ય તત્કાર્યસ્યાપિ યઃ સ્વયમ્ । તત્કાર્ય્યકાર્ય્યભૂતો યસ્તતશ્ચ પ્રણતાઃ સ્મ તમ્
જે કાર્યનું પણ કાર્ય અને કારણ છે, અને પોતે પણ એ કાર્યનું કાર્ય બને છે—કાર્ય અને કારણ રૂપ બનેલા એ ભગવાનને અમે નમન કરીએ છીએ.
કારણાં કારણસ્યાપિ તસ્ય કાંરણકારણમ્ । તત્કારણાનાં હેતું ત્વાં પ્રણતાઃ સ્મ સુરેશ્વરમ્
જે તમામ કારણોના પણ કારણ છે, અને એ કારણનું પણ કારણ છે, તથા એ બધા કારણોનું મૂળ કારણ છે—એ દેવોના સ્વામી તમને અમે નમન કરીએ છીએ.
ભોક્તારં ભોજ્યભૂતઞ્જ સ્ત્રષ્ટારં સૃસ્ટમેવ ચ । કાર્ય્ય કર્મ્મસ્વરૂપં તં પ્રણતાઃ સ્મ પરં પદમ્
જે ભોજન કરનાર, ભોજનરૂપ, સર્જનહાર અને સર્જાયેલું છે, અને જેનું સ્વરૂપ કર્મ અને ફળ બંને છે—એ પરમ પદને અમે નમન કરીએ છીએ.
વિશુદ્ધ બોધનં નિત્યમજમક્ષયમવ્યયમ્ । અવ્યક્તમવિકારં યત્ તદ્રિષ્ણોઃ પરમં પદમ્
જે શુદ્ધ ચેતન, શાશ્વત, અજન્મા, અક્ષય, અવિનાશી, અવ્યક્ત અને અપરિવર્તિત છે—એ જ વિષ્ણુનું પરમ પદ છે.
ન સ્થૂલં ન ચ સૂક્ષ્મં યન્ન વિશેષણગોચરમ્ । તત્પદં પરમં વિષ્ણોઃ પ્રણમામઃ સદામલમ્
જે ન તો સ્થૂળ છે, ન તો સૂક્ષ્મ છે, અને કોઈ પણ ગુણથી વર્ણવી શકાય તેમ નથી—એ વિષ્ણુનું હંમેશા પવિત્ર પરમ પદને અમે સદા નમન કરીએ છીએ.
યસ્યાયુતાયુતાંશાંશે વિશ્વશક્તિરિયં સ્થિતા । પરં બ્રહ્મસ્વરૂપં યત્ પ્રણમામસ્તમવ્યયમ્
જેનાં અનંત ભાગોમાંથી માત્ર એક અંશમાં આ સમગ્ર શક્તિ સ્થિત છે—એ અવિનાશી પરબ્રહ્મ સ્વરૂપને અમે નમન કરીએ છીએ.
યન્ન દેવા ન મુનયો ન ચાહં ન ચ શંકરઃ । જાનન્તિ પરમેશસ્ય તદ્રિષ્ણોઃ પરમ પદમ્
એ વિષ્ણુનું પરમ પદ, જેને દેવો, ઋષિઓ, હું કે શંકર પણ જાણતા નથી—
યદૂ યોગિનઃ સદોદૂયુક્તાઃ પુણ્યપાપક્ષયેઽક્ષયમ્ । પશ્યન્તિ પ્રણાવે ચિન્ત્યં તદ્રિષ્ણોઃ પરમં પદમ્
જે વિષ્ણુનું પરમ પદ યોગીઓ, સદા એકાગ્ર રહી, પુણ્ય અને પાપ નાશ પામ્યા પછી, પ્રણવમાં ધ્યાન કરીને અવિનાશી રૂપે જોતા છે—
શક્તયો યસ્ય દેવસ્ય બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદિકાઃ । ભવન્ત્યભૂતપૂર્વસ્ય તદ્રિષ્ણોઃ પરમં પદમ્
જે દેવના શક્તિઓ, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ વગેરેથી શરૂ થાય છે, અને જે પહેલાં ક્યારેય નહોતાં, એમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે—એ વિષ્ણુનું પરમ પદ છે.
સવ્વેશ સર્વ્વભૂતાત્મન્ સર્વ્વ સર્વાશ્રયાચ્યુત । પ્રસીદ વિષ્ણો ભક્તાનાં ભક્તાનાં વ્રરકજ નો દૃષ્ટિગોચરમ્
હે સર્વના સ્વામી, સર્વ જીવના આત્મા, સર્વમાં રહેલા, સર્વના આશ્રય, અક્ષય વિષ્ણુ, ભક્તો પર કૃપા કરો; અમને, તમારા ભક્તોને, તમારું સ્વરૂપ દર્શન થાય.
ઇત્યુદીરિતમાકર્ણ્ય બ્રહ્મણસ્ત્રિદશાસ્તતઃ । પ્રણમ્યોચુઃ પ્રસીદેતિ વ્રજ નો દૃષ્ટિગોચરમ્
આ રીતે બોલાયેલું સાંભળી, બ્રહ્મા અને દેવોએ નમન કરીને કહ્યું: 'કૃપા કરો, અમને દર્શન આપો.'
યન્નાય ભગવાન્ બ્રહ્મા જાનાતિ પરમં પદમ્ । તન્નતાઃ સ્મ જગદ્ધા તવ સર્વ્વ ગતાચ્યુત
એ પરમ પદ, જેને ભગવાન બ્રહ્મા પણ જાણતા નથી—એ જગતના આધાર, અક્ષય સ્વામી, તમને અમે નમન કરીએ છીએ.
ઇત્યન્તે વચસસ્તેષાં દેવાનાં બ્રહ્મણસ્તથા । ઊચુર્દેવર્ષયઃ સર્વ્વૈ બૃહસ્પતિપુરોગમાઃ
એમ તેમના વચન પૂરા થયા પછી, દેવો અને બ્રહ્મા, તથા બૃહસ્પતિને આગેવાન રાખી તમામ દેવઋષિઓએ એમ કહ્યું.
આદ્યો યજ્ઞપુમાનિડયો યઃ સર્વ્વેષાઞ્ચ પૂર્વ્વજઃ । તં નતાઃ સ્મ જગત્સ્ત્રષ્ટુઃ સ્ત્રષ્ટારમવિશેષણમ્
જે સર્વનો પ્રથમ, યજ્ઞનો મૂળ, સર્વનો પૂર્વજ છે—એ જગતના સર્જનહાર, નિર્વિશેષ સર્જનહારને અમે નમન કરીએ છીએ.
ભગવન્ ભૂતભવ્યેશ જગન્મૂર્ત્તિધરાવ્યય । પ્રસીદ પ્રણતાનાં ત્વં સર્વ્વેષાં દેહિ દર્શનમ્
હે ભગવાન, ભૂત-ભવિષ્યના સ્વામી, જગતરૂપ ધારણ કરનાર, અવિનાશી, નમન કરનારાઓ પર કૃપા કરો; સર્વને તમારું દર્શન આપો.
એષ બ્રહ્મા તથૈવાયં સહ રુદૈસ્ત્રિલોચનઃ । સર્વાદિત્યઃ સમં પૂષા પાવકોઽય સહાગ્નિભિઃ
આ રહી બ્રહ્મા, અને એ જ રીતે ત્રિનેત્રધારી રુદ્ર, સર્વ આદિત્યો, પુષા, અને અગ્નિદેવો સાથે પાવક પણ અહીં હાજર છે.
અશ્વિનૌ વસવશ્ચેમે સવ ચૈતે મરુદૂગણાઃ । સાધ્યા વિશ્વે તથા દેવા દેવેન્દ્રશ્ચાયમીશ્વરઃ
અશ્વિનીકુમાર, વસુઓ, સાવ, મરુતોના સમૂહ, સાધ્ય દેવતાઓ, વિશ્વદેવો અને દેવતાઓના રાજા ઇન્દ્ર અહીં હાજર છે.
પ્રણામપ્રવણા નાથ દૈત્યસૈન્યપરાજિતાઃ । શરણાં ત્વામનુપ્રાપ્તાઃ સમસ્તા દેવતાગણાઃ
હે પ્રભુ, દૈત્યોની સેના પાસે હારી ગયેલા બધા દેવતાઓ નમ્રતાથી તમારું શરણ લેવા આવ્યા છે.
એવ સંસ્તૂયમાનસ્તુ ભગવાઞ્છરઙ્વચક્રધૂક્ । જગામ દર્શનં તેષાં મૈત્રેય પરમેશ્વરઃ
મૈત્રેય, જયારે ભગવાન શારંગધનુષ અને ચક્ર ધારણ કરીને તેમનું સ્તુતિ કરવામાં આવી રહી હતી, ત્યારે પરમેશ્વર દેવતાઓને દર્શન આપવા આવ્યા.
તં દૃષ્ટ્વા તે તદા દેવાઃ શર્ઙ્વચક્રગદાધરમ્ । અપૂર્વ્વરૂપસંસ્થાનં તેજસાં રાશિમૂર્જ્જિતમ્
ત્યારે દેવતાઓએ તેમને ધનુષ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરેલા, અજોડ રૂપ અને અપરંપાર તેજથી ઉજ્જવળ એવા રૂપમાં જોયા.
પ્રણમ્ય પ્રણતાઃ પૂર્વ્વં સંક્ષોભસ્તિમિતેક્ષણાઃ । તુષ્ટુવુઃ પુણ્ડરીકાક્ષં પિતામહપુરોગમાઃ
બ્રહ્મા સહિતના દેવતાઓએ પહેલાં નમન કર્યું, આશ્ચર્યથી આંખો પહોળી કરી, અને કમળનયન ભગવાનની સ્તુતિ કરી.
નમો નમોઽવિશેષસ્ત્વં ત્વં બ્રહ્મા ત્વં પિનાકધૃક્ । ઇન્દ્રસ્ત્વમગ્રિઃ પવનો વરુણઃ સવિતા યમઃ
તમને વારંવાર વંદન છે, તમે સર્વત્ર વ્યાપક છો; તમે બ્રહ્મા, શિવ, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, વાયુ, વરુણ, સૂર્ય અને યમ છો.
વસવો મરુતઃ સાધ્યા વિશ્વે દેવગણા ભવાન્ । યોઽયં તવાગતો દેવ સમીપં દેવતાગણઃ
તમે વસુઓ, મરુતો, સાધ્ય દેવો અને બધા દેવતાઓ છો; હે ભગવાન, આ બધા દેવતાઓનો સમૂહ તમારું શરણ લેવા આવ્યો છે.
સ ત્વમેવ જગત્સ્ત્રષ્ટા યતઃ સર્વ્વગતો ભવાન્ । ત્વં યજ્ઞસ્ત્વં વષટૂકારસ્ત્વમોઙ્કરઃ પ્રજાપતિઃ
તમે જ જગતના સર્જનહાર છો, કેમ કે તમે સર્વત્ર રહેલા છો; તમે યજ્ઞ, 'વષટ' ધ્વનિ, 'ઑમ' અને પ્રજાપતિ છો.
વેદ્યાવેદ્યઞ્ચ સર્વ્વાત્મંસ્ત્વન્મયઞ્ચાખિલં જગત્ । ત્વામત્ર શરણાં વિષ્ણો પ્રયાતા દૈત્યનિર્જ્જિતાઃ
તમે જ જાણનાર અને જાણવાવાળું, સર્વના આત્મા છો; આખું જગત તમાથી વ્યાપ્ત છે. હે વિષ્ણુ, દૈત્યોથી પરાજિત થઈને અમે તમારું શરણ લીધું છે.
વયં પ્રસીદ સર્વાત્મંસ્તેજસ્યાપ્યાયયસ્વ નઃ । તાવદર્ત્તિસ્તથા વાઞ્છા તાવન્મોહસ્તથાસુખમ્
હે સર્વના આત્મા, અમ પર કૃપા કરો; તમારું તેજ અમને ફરી આપો. દુઃખ, ઇચ્છા, મોહ અને દુ:ખ આપણું શરણ મળ્યા પછી જ દૂર થાય.
યાવન્નાયાતિ શરણં ત્વામશેષાઘનાશનમ્ । ત્વં પ્રસાદં પ્રસન્નાત્મન્ પ્રપન્નાનાં કુરુષ્વ નઃ
જ્યાં સુધી અમે તમારું શરણ લઈએ નહીં, હે સર્વ પાપોનો નાશક, ત્યાં સુધી અમ પર કૃપા કરો, કેમ કે અમે તમારે શરણ આવ્યા છીએ.
તેજસાં નાથ સર્વેષાં સ્વશત્ત્યાપ્યાયનં કુરુ
હે સર્વ તેજના સ્વામી, તમારી શક્તિથી બધા દેવતાઓને ફરીથી શક્તિ આપો.