તં દદર્શ હરિર્દ્દૂરાદુદારસ્યન્દને સ્થિતમ્ । ચક્રહસ્તં ગદાખડ઼ ગબાહુ પાણિગતામ્બુજમ્ ।। ૫-૩૪-
હરિએ દૂરથી તેને એક ભવ્ય રથમાં બેઠેલો જોયો, હાથમાં ચક્ર અને ગદા સાથે, મજબૂત ભુજાઓ અને હથેળીમાં કમળધારી.
સ્ત્રગ્ધરં ધૃતશાઙ્ગઞ્ચ સુપર્ણારચિતધ્વજમ્ । વક્ષઃસ્થલે કૃતઞ્ચાસ્ય શ્રીવત્સં દદૃશે હિરઃ ।। ૫-૩૪-
તેના ગળે વણાવેલી માળા હતી, શંખ પકડેલો હતો અને ગુરુડથી શોભિત ધ્વજ ધરાવતો હતો; એની છાતી પર તેજસ્વી શ્રીવત્સનું ચિહ્ન ઝળહળતું હતું.
કિરીટકૂણડલધરં પીતવાસઃસમન્વિતમ્ । દૃષ્ટ્વા તં ભાવગમ્ભરં જહાસ ગરુડધ્વજઃ ।। ૫-૩૪-
તેના માથા પર મુગટ અને કાનમાં કુંડળ હતા, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા હતા; તેને ગંભીર ભાવથી જોયા પછી ગુરુડધ્વજ હસ્યો.
યુયુધ ચ બલેનાસ્ય હસ્ત્યશ્વબહલિના દ્રિજ ! નિસ્ત્રિંશર્ષ્ટિગદાશૂલશક્તિકાર્મ્મુકશાલિના ।। ૫-૩૪-
એ પછી તેણે પોતાના સેનાપતિઓ સાથે, હાથીઓ અને ઘોડાઓની ટુકડીઓ સાથે, તલવાર, ભાલા, ગદા, ત્રિશૂલ, શૂળ અને ધનુષ્યથી યુદ્ધ કર્યું.
ક્ષણેન શાર્હ્ગનિર્મ્મુક્તૈઃ શરૈરિષુવિદારણૈઃ । ગદાચક્રનિપાતૈશ્વ સૂદયામાસ તદૂબલમ્ ।। ૫-૩૪-
થોડી જ વારમાં, શારંગ ધનુષ્યમાંથી છોડેલા તીરો, દુશ્મનને ચીરી નાખતા, અને ગદા તથા ચક્રના પ્રહારો વડે તેણે એ સેનાને નાશ કરી નાખી.
કાશિરાજબલઞ્ચૈવ ક્ષર્યં નિત્વા જનાર્દ્દનઃ । ઉવાચ પૌણ્ડ્રકં મૂદ़માત્મચિહ્નોપલક્ષ્ણમ્ ।। ૫-૩૪-
જનાર્દનએ કાશીરાજાની સેનાને સંહાર્યા પછી, પોતાના ચિહ્નો ધારણ કરનાર મૂર્ખ પૌંડ્રકને કહ્યું.
પૌણ્ડ્રકોક્તં ત્વયા યત્તુ દૂતવક્તૂણે માં પ્રતિ । સમુતૂસૃજેતિ ચિહ્નાનિ તત્તે સમ્પાદયામ્યહમ ।।૫-૩૪-
પૌંડ્રક, તું દૂત મારફતે જે કહ્યું હતું કે, હું આ ચિહ્નો ત્યજી દઉં, એ હું હવે તારી માટે પૂર્ણ કરું છું.
ચક્રમેતત્ સમુત્સૃષ્ટં ગદેયં તે વિસર્જિતા । ગરુત્માનેષ નિર્દ્દિષ્ટઃ સમારોહતુ તે ધ્વજમ્ ।। ૫-૩૪-
આ ચક્ર હવે તારી માટે ફેંકી દેવામાં આવ્યું છે, આ ગદા પણ તારી માટે છોડી છે; ગુરુડને પણ નિર્ધારિત કરાયો છે—એ હવે તારા ધ્વજ પર ચઢે.
ઇત્યુજ્વાર્ય્ય વિમુક્તેન ચક્રણોસૌ વિદારિતઃ । પોથિતો ગદયા ભગ્રો ગરુત્માશ્વ ગરુત્મતા ।। ૫-૩૪-
આ રીતે કહીને, તેણે છૂટેલા ચક્રથી તેને ફાડી નાખ્યો, ગદાથી પ્રહાર કરીને તેને પછાડી દીધો અને શક્તિશાળી ગુરુડએ તેનો ધ્વજ તોડી નાખ્યો.
તતો હાહાકૃતે લોકે કાશિપુર્ય્યધિપો બલી । યુયુધે વાસુદેવેન મિત્રસ્યાપચિતૌ સ્થિતઃ ।। ૫-૩૪-
પછી, જગતમાં હાહાકાર મચી ગયો ત્યારે, શક્તિશાળી કાશીનો રાજા પોતાના મિત્રની ઇજ્જત માટે વાસુદેવ સાથે યુદ્ધ કરવા ઊભો રહ્યો.
તતઃ શાર્ઙ્ગધનુર્મુક્તૈશ્છિત્ત્વા તસ્ય શરૈઃ શિરઃ । કાશિપુર્ય્યાઞ્ચ ચિક્ષેપ કુર્વ્વન્ સોકસ્ય વિસ્મયમ્ ।। ૫-૩૪-
પછી, શારંગ ધનુષ્યમાંથી છોડેલા તીરો વડે તેણે કાશીરાજાનું માથું કાપી નાખ્યું અને દુઃખી જનતા વચ્ચે આશ્ચર્ય પેદા કરે તેમ એ માથું કાશી શહેરમાં ફેંકી દીધું.
હત્વા ચ પૌણડ્રકં શૌરિઃ કાખિરાજઞ્ચ સાનુગમ્ । પુનર્દ્રારવતીં પ્રાપ્તો રેમે સ્વર્ગગતો યથા ।। ૫-૩૪-
પૌંડ્રક અને કાશીરાજા તથા તેની સાથેના લોકોને મારીને, શૌરી ફરીથી દ્વારકામાં પરત ફર્યો અને સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યાની જેમ આનંદ માણ્યો.
તચ્છિરઃ પતિતં દૃષ્ટ્વા તત્ર કાશિપતેઃ પુરે । જનઃ કિમેતદિત્યાહ કેનત્યત્યન્તવિસ્મિતઃ ।। ૫-૩૪-
કાશી શહેરમાં રાજાનું પડેલું માથું જોઈને લોકો અત્યંત આશ્ચર્યચકિત થઈને પૂછવા લાગ્યા: 'આ શું છે?'
જ્ઞાત્વા તં વાસુદેવેન હતં તસ્ય સુતસ્તતઃ । પુરોહિતેન સહિતસ્તો।યામાસ શઙ્કરમ્ ।। ૫-૩૪-
જ્યારે જાણ્યું કે વાસુદેવએ તેને મારો છે, ત્યારે તેના પુત્રએ પુરોહિત સાથે મળીને શંકરજી પાસે ગયો.
અવિમુક્તે મહાક્ષેત્રે તોષિતસ્તન શઙ્કરઃ । વરં વૃણીષ્વેતિ તદા તં પ્રોવાચ નૃપાત્મજમ્ ।। ૫-૩૪-
અવિમુક્ત પવિત્ર સ્થળે, શંકરજી પ્રસન્ન થઈને રાજપુત્રને કહ્યું: 'માગ, તારે શું જોઈએ છે?'
સ વબ્ર ભગવાન્ કૃત્યા પિતૃહન્તુર્વધાય મે । સમુત્તિષ્ઠતુ કૃષ્ણસ્ય ત્વત્પ્રસાદાન્મહેશ્વર ।। ૫-૩૪-
તેણે માગ્યું: 'હે ભગવાન, તમારા કૃપાથી મારા પિતાના હંતાર કૃષ્ણના વિનાશ માટે એક કૃત્યા ઉત્પન્ન થવી જોઈએ.'
એવં ભવિષ્યતીત્યુક્તે દક્ષિણાગ્નેરનન્તરમ્ । મહાકૃત્યા સમુત્તસ્થૌ તસ્યૈવાગ્નેર્વિન્મશિની ।। ૫-૩૪-
'એવું જ થશે' એમ કહ્યા પછી, દક્ષિણ અગ્નિમાંથી તરત જ એ અગ્નિમાંથી જન્મેલી મહાકૃત્યા બહાર આવી.
તતો જ્વાલાકરાલાસ્યા જ્વલત્કેશકલાપિકા । કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ કુપિતા કૃત્યા દ્રારવતીં યયૌ ।। ૫-૩૪-
પછી, અગ્નિ જેવી ભયાનક જ્વાળાવાળી અને જ્વલંત વાળ ધરાવતી, 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' એમ ચીસો પાડતી ક્રોધિત કૃત્યા દ્વારકાની તરફ દોડી ગઈ.
તામવેક્ષ્ય જનસ્ત્રાસવિચલ્લોચનો મુને! યયૌ શરણ્યં જગતાં શરણં મધુસૂદનમ્ ।। ૫-૩૪-
એમને જોઈને, લોકો ડરીને, આંખોમાં ભય સાથે, હે મુનિ, બધાએ જગતના આશ્રયદાતા, મધુસૂદન પાસે જઇને રક્ષા માંગી.
કાશિરાજસુતેનેયમારાધ્ય વૃષભધ્વજમ્ । ઉત્પાદિતા મહાકૃત્યેત્યવગમ્યાથ ચક્રિણા ।। ૫-૩૪-
કાશીના રાજાની દીકરીએ વૃષભધ્વજની પૂજા કરીને આ મહાકૃત્યાને ઉત્પન્ન કરી છે, એવું ચક્રધારી ભગવાને સમજ્યું.
જહિ કૃત્યામિમામુગ્રાં વહ્નિજ્વાલાજટાલકામ્ । ચક્રમુત્સૃષ્ટમક્ષેષુ ક્રીડ઼ાસક્તેન લીલયા ।। ૫-૩૪-
આ ભયાનક, અગ્નિ જેવી વાળવાળી કૃત્યાને, દુષ્ટોના વિનાશ માટે રમતમાં ફેંકાતા તમારા ચક્રથી નાશ કરો.
તદગ્રિમાલાજટિલજ્વાલોદૂગારાતિભીષણામ્ । કૃત્યામનુજગામાશુ વિષ્ણુચક્ર સુદર્શનમ્ ।। ૫-૩૪-
પછી વિષ્ણુનું સુદર્શન ચક્ર, અગ્નિની માળા અને અગ્નિ ઉગાળતાં વાળવાળી ભયાનક કૃત્યાના પાછળ ઝડપથી દોડ્યું.
ચક્રગતાપવિધ્વસ્તા કૃત્યા માહેશ્વરી તદા । નનાશ વેગિની વેગાત્ તદપ્યનુજગામ તામ્ ।। ૫-૩૪-
ચક્રના ઘા થી મહેશ્વરની કૃત્યા છુટા પડવા લાગી, છતાં ઝડપથી આગળ વધતી રહી અને ચક્ર પણ તેના પાછળ જતું રહ્યું.
કૃત્.યા વારાણસીમેવ પ્રવિવેશ ત્વરાન્વિતા । વિષ્ણચક્રપ્રતિહતપ્રભાવા મુનિસત્તમ ।। ૫-૩૪-
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, કૃત્યા ઉતાવળમાં રહીને, વિષ્ણુના ચક્રથી તેની શક્તિ ઓછું થતાં પણ, વારાણસીમાં pravesh કરી ગઈ.
તતઃ કાશિબલં ભૂરિ પ્મથાનાં તથા બલમ્ । સમસ્તશસ્ત્રસ્ત્રયુતં ચક્રસ્યાભિમુખં યયૌ ।। ૫-૩૪-
પછી કાશીની મોટી સેના અને પિશાચોની પણ બધી જ શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી સજ્જ સેના ચક્ર સામે લડવા આગળ વધી.
શસ્ત્રસ્ત્રમોક્ષચતુરં દગ્ધ્વા તદૂબલમોજસા । કૃત્યાગર્ભામશેષાં તાં દગ્ધ્વા વારાણસીં પુરીમ્ ।। ૫-૩૪-
શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો ચલાવવામાં કુશળ એવા ચક્રએ પોતાની શક્તિથી આખી સેના ભસ્મ કરી નાખી, પછી કૃત્યા અને આખી વારાણસી પણ દહન કરી નાખી.
સભૂભૃદૂભૃત્યપૌરાન્તુ સાશ્વમાતઙ્ગમાનવામ્ । અશેષકોષકોષ્ઠાં તાં દુનિંરીક્ષ્યાં સુરૈરપિ ।। ૫-૩૪-
એ શહેર, રાજા, સેવકો, પ્રજાજન, ઘોડા, હાથી, માણસો અને બધી જ સંપત્તિ અને ભંડાર સાથે, એવું ભયાનક થયું કે દેવતાઓ પણ જોઈ શક્યા નહીં.
જ્વાલાપરિપ્લુતાશેષ-ગૃહૃ-પ્રાકારચત્વરામ્ । દદાહ તદ્ધરેશ્વક્રં સકલામેવ તાં પુરીમ્ ।। ૫-૩૪-
ઘરની દીવાલો, ઓટલા અને આખા શહેરમાં અગ્નિની જ્વાળાઓ ફેલાઈ ગઈ; હરિનું ચક્રએ આખું શહેર પૂરેપૂરું સળગાવી દીધું.
અક્ષીણામર્ષમત્યુગ્રસાધ્યસાધનસસ્પૃહમ્ । તજ્વક્ર પ્રસ્ફુરદ્દીપ્તિ વિષ્ણોરભ્યાયયૌ કરમ્ ।। ૫-૩૪-
એ ચક્ર, જેની તાકાત ઓછી થઈ નહોતી, ક્રોધથી તીવ્ર, અઘરું કાર્ય કરવા ઉત્સુક અને તેજસ્વી, એ ફરી વિષ્ણુના હાથમાં પાછું આવ્યું.
મૈત્રેય ઉવાચ । ભૂય એવાહમિચ્છામિ બલભદ્રસ્ય ધીમતઃ । શ્રોતુ પરાક્રમં બ્રહ્મન્ ! તન્મમાખ્યાતુમર્હસિ ।। ૫-૩૫-
મૈત્રેયે પૂછ્યું: હે બ્રાહ્મણ, હું ફરીથી બુદ્ધિશાળી બલભદ્રના પરાક્રમ વિશે સાંભળવા ઈચ્છું છું; કૃપા કરીને મને કહો.