શ્રીપરાશર ઉવાચ ઇત્યુક્તઃસ પ્રહસ્યૈનાં પારિજાતં ગરુત્મતિ । આરોપયામાસ હરિસ્તમૂચુર્વનરક્ષિણઃ ॥ ૫,૩૦.
શ્રી પરાશરે કહ્યું: આ રીતે કહેતાં, હરિએ હસીને પારિજાત વૃક્ષને ગરુડ પર મૂક્યું; ત્યારે બાગના રક્ષકોએ વાત કરી.
ભો શચી દેવરાજસ્ય મહિષી તત્પરીગ્રહમ્ । પારિજાતં ન ગોવિન્દ હર્તુમર્હસિ પાદપમ્ ॥ ૫,૩૦.
'ગોવિંદ, આ પારિજાત વૃક્ષ દેવરાજની રાણી શચીનું મનપસંદ છે; તું તેને લઈ જવા યોગ્ય નથી.'
ઉત્પન્નો દેવરાજાય દત્તઃસોઽપિ દદૌ પુનઃ । મહિષ્યૈ સુમહાભાગ દેવ્યૈ શચ્યૈ કુતૂહલાત્ ॥ ૫,૩૦.
'આ વૃક્ષ દેવરાજ માટે ઉત્પન્ન થયું હતું, અને તેણે પણ ઉત્સુકતાથી પોતાની ભાગ્યશાળી રાણી શચીને આપ્યું.'
શચીવિભૂષણાર્થાય દેવૈરમૃતમન્થને । ઉત્પાદિતોઽયં ન ક્ષેમી ગૃહીત્વૈનં ગમિષ્યસિ ॥ ૫,૩૦.
'દેવતાઓએ અમૃતમંથન વખતે શચીના શૃંગાર માટે આ વૃક્ષ ઉત્પન્ન કર્યું, એ શુભ નથી; તું તેને લઈ જઈને સુખી નહીં થશો.'
દેવરાજો મુખપ્રેક્ષી યસ્યાસ્તસ્યાઃ પરિગ્રહમ્ । મૈઢ્યાત્પ્રાર્થયસે ક્ષેમી ગૃહીત્વૈનં હિ કો વ્રજેત્ ॥ ૫,૩૦.
'દેવરાજ હંમેશા તેની (શચી) તરફ જુએ છે; તેના માટે તેણે આ વૃક્ષ મેળવ્યું છે. પોતાનું કલ્યાણ ઈચ્છતો કોણ તેને લઈ જઈ શકે?'
અવશ્યમસ્ય દેવેન્દ્રો નિષ્કૃતિં કૃષ્ણ યાસ્યતિ । વજ્રોદ્યતકરં શક્રમનુયાસ્યન્તિ ચામરાઃ ॥ ૫,૩૦.
'નિશ્ચિતપણે, કૃષ્ણ, ઇન્દ્ર આ માટે બદલો લેશે; વજ્ર ધારણ કરનાર શક્ર સાથે બધા મારુતગણ જશે.'
તદલં સકલૈર્દેવૈર્વિગ્રહેણ તવાચ્યુત । વિપાકકટુ યત્કર્મ તન્ન શંસંતિ પણ્ડિતાઃ ॥ ૫,૩૦.
'અત્યારે, અચ્યૂત, બધા દેવતાઓ સાથે વિવાદ ન કરો; વિદ્વાનો એવાં કામની પ્રશંસા કરતા નથી જેના પરિણામે અંતે દુઃખ મળે.'
શ્રીપરાશર ઉવાચ ઇત્યુક્તે તૈરુવાચૈતાન્ સત્યભામાતિકોપિની । કા શચી પારિજાતસ્ય કો વા શક્રઃસુરાધિપઃ ॥ ૫,૩૦.
શ્રી પરાશરે કહ્યું: એમ સાંભળીને, સત્યભામા ખૂબ ગુસ્સે થઈને બોલી: 'પારિજાત માટે શચી કોણ છે? દેવતાઓના રાજા શક્ર કોણ છે?'
સામાન્યઃસર્વલોકસ્ય યદ્યેષોઽમૃતમન્થને । સમુત્પન્નસ્તરુઃ કસ્માદોકો ગૃહ્ણાતિ વાસવઃ ॥ ૫,૩૦.
'જો આ વૃક્ષ અમૃતમંથન વખતે બધા લોકના હિત માટે ઉત્પન્ન થયું છે, તો પછી એકલા વાસવાએ તેને કેમ રાખ્યું છે?'
યથા સુરા યથૈવેન્દુર્યથા શ્રીર્વનરક્ષિણઃ । સામાન્યઃસર્વલોકસ્ય પારિજાતસ્તથા દ્રુમઃ ॥ ૫,૩૦.
'જેમ અમૃત, ચંદ્ર અને શ્રી બધા લોક માટે છે, તેમ, હે બાગના રક્ષકો, પારિજાત વૃક્ષ પણ સૌના માટે છે.'
ભર્તૃ બહુમહાગર્વાદ્રુણદ્ધ્યેનમથો શચી । તત્કથ્યતામલં ક્ષાન્ત્યા સત્વા હારયતિ દ્રુમમ્ ॥ ૫,૩૦.
પતિના ઘમંડને કારણે શચીએ એને રોક્યો છે; હવે ધીરજ પૂરતી થઈ, વૃક્ષને બળથી લઈ જવું જોઈએ.
કથ્યતાં ચ દ્રુતં ગત્વા પૌલોમ્યા વચનં મમ । સત્યભામા વદત્યેતદિતિગર્વોદ્ધતાક્ષરમ્ ॥ ૫,૩૦.
હવે તું જલદી જઈને પૌલોમીને મારા શબ્દો કહી દેજે: 'સત્યભામા આ રીતે ગર્વભેર બોલી છે.'
યદિ ત્વં દયિતા ભર્તુર્યદિ વશ્યઃ પતિસ્તવ । મદ્ભર્તુર્હરતો વૃક્ષં તત્કારય નિવારણમ્ ॥ ૫,૩૦.
જો તું પતિની પ્રિય છે અને પતિ તારા વશમાં છે, તો મારા પતિએ વૃક્ષ લઈ જાય એ રોકી બતાવ.
જાનામિ તે પતિં શક્રં જાનામિ ત્રિદશેશ્વરમ્ । પારિજાતં તથાપ્યેનં માનુષી હારયામિ તે ॥ ૫,૩૦.
મને ખબર છે કે તારો પતિ શક્ર છે, દેવતાઓનો રાજા છે; છતાં, તું દેવ હોય અને હું માનવી, તો પણ હું તારો પારિજાત વૃક્ષ લઈ જઈશ.
શ્રીપરાશર ઉવાચ ઇત્યુક્તા રક્ષિણો ગત્વા શચ્યાઃ પ્રોચુર્યથોદિતમ્ । શ્રુત્વા ચોત્સાહયામાસ શચી ચક્રં સુરાધિપમ્ ॥ ૫,૩૦.
શ્રી પરાશરે કહ્યું: એમ કહીને રક્ષકો ગયા અને શચીને જે કહ્યું હતું તે કહી દીધું; આ સાંભળીને શચીએ ચક્રધારી દેવરાજને ઉશ્કેર્યો.
તતઃસમસ્તદેવાનાં સૈન્યૈઃ પરિવૃતો હરિમ્ । પ્રયયૌ પારિજાતાર્થમિન્દ્રોયોદ્ધું દ્વિજોત્તમ ॥ ૫,૩૦.
પછી બધા દેવતાઓની સેના સાથે ઇન્દ્ર, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, પારિજાત માટે હરિ સાથે યુદ્ધ કરવા નીકળી પડ્યા.
તતઃ પરિઘનિસ્ત્રિંશગદાશૂલવરાયુધાઃ । બભૂવુસ્ત્રિદસાઃસજ્જાઃ શક્રે વજ્રકરે સ્થિતે ॥ ૫,૩૦.
પછી શક્ર, જે વજ્રધારી છે, તેની સાથે બધા દેવતાઓ લોખંડની ગદા, તલવાર, ગદા, શૂળ અને શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈ ઊભા રહ્યા.
તતો નિરિક્ષ્ય ગોવિન્દો નાગરાજોપરિ સ્થિતમ્ । શક્રં દેવપરિવારં યુદ્ધાય સમુપસ્થિતમ્ ॥ ૫,૩૦.
પછી ગોવિંદે, જે નાગરાજ પર ઊભેલા હતા, શક્ર અને દેવસમૂહને યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈને તેમને નિહાળ્યા.
ચકાર શઙ્ખનિર્ઘોષં દિશઃ શબ્દેન પૂરયન્ । મુમોચ શરસંઘાતાન્ સહસ્રાયુતશઃ શિતાન્ ॥ ૫,૩૦.
ત્યારે તેણે શંખનો ઘોંઘાટ કર્યો, જે અવાજથી દિશાઓ ગૂંજી ઉઠી, અને હજારો-લાખો તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા.
તતો દિશો નભશ્ચૈવ દૃષ્ટ્વા શરશતૈશ્ચિતમ્ । મુમુચુસ્ત્રિદશાઃસર્વે હ્યસ્ત્રશસ્ત્રામ્યનેકશઃ ॥ ૫,૩૦.
પછી દિશાઓ અને આકાશમાં સૈંકડો બાણોથી ભરાયેલા જોઈ, બધા દેવોએ પણ અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો છોડ્યા.
એકૈકમસ્ત્રં શસ્ત્રં ચ દૈવૈર્મુક્તં સહસ્રશઃ । ચિચ્છેદ લીલયૈવેશો જગતાં મધુસૂદનઃ ॥ ૫,૩૦.
દેવતાઓએ હજારો અસ્ત્રો અને શસ્ત્રો ફેંક્યા, પણ જગતના ઈશ્વર, મધુસૂદને એ બધાને સરળતાથી તોડી નાખ્યા.
પાશં સલિલરાજસ્ય સમાકૃષ્યીરગાત્પુનઃ । ચકાર ખણ્ડશશ્ચઞ્ચ્વા બાલપન્નગદેહવત્ ॥ ૫,૩૦.
પાણીના રાજાનો પાશ પકડીને તેણે દૂર ફેંકી દીધો; અને પોતાના ચાંચથી, જાણે નાનકડો સાપ હોય એમ, તેને ટુકડે ટુકડે કરી નાખ્યો.
યમેન પ્રહિતં દણ્ડં ગદાવિક્ષેપખણ્ડિતમ્ । પૃથિવ્યાં પાતયામાસ ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ॥ ૫,૩૦.
યમરાજે મોકલેલો દંડ, જે ગદાના ઘા થી તૂટી ગયો હતો, તેને ભગવાન દેવકીપુત્રે જમીન પર ફેંકી દીધો.
શિબિકાં ચ ધનેશસ્ય ચક્રેણ તિલશો વિભુઃ । ચકાર શૌરિરર્કં ચ દૃષૃદૃષ્ટહતૌજસમ્ ॥ ૫,૩૦.
મહાન શૌરીએ પોતાના ચક્રથી ધનના દેવની શિબિકાને રજકણ કરી નાખી, અને સૂર્યને પણ ઘા મારી તેની તેજસ્વિતા ઓછી કરી દીધી.
નીતોઽગ્નિઃ શીતતાં બાણૈર્દ્રાવિતા વસવો દિશઃ । ચક્રવિચ્છિન્નશુલાગ્રા રુદ્રા ભુવિ નિપાતિતાઃ ॥ ૫,૩૦.
અગ્નિને બાણોથી ઠંડો કરી દીધો, વસુઓ દિશાઓમાં ભાગી ગયા, અને રુદ્રો, જેમના શૂળના અગ્ર ભાગ ચક્રથી કપાઈ ગયા હતા, તેઓ જમીન પર પડી ગયા.
સાધ્યા વિશ્વેઽથ મરુતો ગન્ધર્વાશ્ચૈવ સા યકૈઃ । શાર્ઙ્ગિણા પ્રેરિતૈરસ્તા વ્યોમ્નિ શાલ્મલિતૂલવત્ ॥ ૫,૩૦.
સાધ્ય, વિશ્વે, મરૂત અને ગંધર્વો યક્ષો સાથે, શારંગધારીના બાણોથી આકાશમાં શાલમલીના રૂવાં જેવું ઉડી ગયા.
ગરુત્માનપિ તુણ્ડેન પક્ષાભ્યાં ચ નખાઙ્કુરૈઃ । ભક્ષયંસ્તાડયન્ દેવાન્ દારયંશ્ચ ચચાર વૈ ॥ ૫,૩૦.
ગરુડએ પોતાના ચાંચ, પાંખ અને નખોથી દેવતાઓને માર્યા, ફાડી નાખ્યા અને ખાઈ નાખ્યા.
તતઃ શતસહસ્રેણ દેવેન્દ્રમધુસૂદનૌ । પરસ્પરં વવર્ષાતે ધારાભિરિવ તોયદૌ ॥ ૫,૩૦.
પછી મધુસૂદન અને દેવરાજે એકબીજા પર લાખો ઘા વરસાવ્યા, જાણે મેઘો વરસાદની ધારા વરસાવે એમ.
ઐરાવતેન ગરુડો યુયુધે તત્ર સંકુલે । દેવૈઃ સમસ્તૈર્યુયુધે શક્રેણ ચ જનાર્દનઃ ॥ ૫,૩૦.
આ ઘમાસાન યુદ્ધમાં ગરુડએ ઐરાવત સાથે લડાઈ કરી, અને જનાર્દને શક્ર તથા બધા દેવતાઓ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
ભિન્નેષ્વશેષબાણેષુ શસ્ત્રેષ્વસ્ત્રેષુ ચ ત્વરન્ । જગ્રાહ વાસવો વજ્રં કૃષ્ણશ્ચક્રં સુદર્શનમ્ ॥ ૫,૩૦.
જ્યારે બધા બાણો, હથિયારો અને શસ્ત્રો ખૂટી ગયા, ત્યારે ઇન્દ્રે ઝડપથી વજ્ર ઉપાડ્યો અને કૃષ્ણે સુદર્શન ચક્ર હાથમાં લીધું.