ક્વ યૌવનોન્મુખીભૂતસુકુમારતનુર્હરિઃ । ક્વ વજ્રકઠિનાભોગશરીરોઽયં મહાસુરઃ
ક્યાં તો હરિનું કોમળ શરીર, જે હાલ યુવાનીમાં પ્રવેશી રહ્યું છે, અને ક્યાં આ મહાસુર, જેનું શરીર વજ્ર જેટલું કઠિન છે?
ઇમૌ સુલલિતૈરંગૈર્વર્ત્તેતે નવયૌવનૌ । દૈતેયમલ્લાશ્ચાણૂરપ્રમુખાસ્ત્વતિદારુણાઃ
આ બન્ને સુંદર અંગોવાળા, યુવાનીની પુર્ણતામાં છે, જ્યારે દૈત્ય મલ્લો, ચાણૂરને આગેવાન બનાવી, અત્યંત ભયાનક છે.
નિયુદ્ધપ્રાશ્નિકાનાં તુ મહાનેષ વ્યતિક્રમઃ । યદ્બાલબલિનોર્યુદ્ધં મધ્યસ્થૈસ્સમુપેક્ષ્યતે
મલ્લયુદ્ધના નિરિક્ષકોમાં આ બહુ મોટો અન્યાય છે કે જ્યારે એક બાળક અને એક બળવાન માણસ વચ્ચેની લડાઈ હોય ત્યારે મધ્યસ્થો ચુપચાપ જોઈ રહ્યા છે.
શ્રીપરાશર ઉવાચ। ઇત્થં પુરસ્ત્રીલોકસ્વ વદતશ્ચાલયન્ભુવમ્ । વવલ્ગ બદ્ધકક્ષ્યૐતર્જનસ્ય ભગવાન્હરિઃ
શ્રી પરાશરે કહ્યું: શહેરમાં, જ્યારે તે એમ બોલતો હતો અને ધરતી હલાવી રહ્યો હતો, ત્યારે ભગવાન હરિ કમરપટ્ટો બાંધીને લોકોની વચ્ચે ઉછળી પડ્યા.
બલભદ્રો ઽપિ ચાસ્ફોટ્ય વવલ્ગલલિતં તથા । પદેપદે તથા ભૂમિર્યન્ન શીર્ણા તદદ્ભુતમ્
બલભદ્ર પણ જમીન પર હાથ ફટકારીને સુંદર રીતે ઉછળી પડ્યા; દરેક પગલાએ ધરતી તૂટી ન ગઈ એ તો આશ્ચર્યની વાત હતી.
ચાણૂરેણ તતઃ કૃષ્ણો યયુધેઽમિતવિક્રમઃ । નિયુદ્ધકુશલો દૈત્યો બલભદ્રે ણ મુષ્ટિકઃ
પછી અનંત બળવાળા કૃષ્ણ ચાણૂર સાથે લડ્યા, અને દૈત્ય મલ્લ મુષ્ટિક, જે મલ્લયુદ્ધમાં નિષ્ણાત હતો, બલભદ્ર સામે ઊભો રહ્યો.
સન્નિપાતાવધૂતૈસ્તુ ચાણૂરેણ સમં હરિઃ । પ્રક્ષેપણૈર્મુષ્ટિભિશ્ચ કીલવજ્રનિપાતનૈઃ
હરિ અને ચાણૂર વચ્ચે મક્કમ પકડ, મુઠીઓના ઘા અને વીજળી જેવી ઝપટ સાથે યુદ્ધ થયું.
પાદોદ્ધૂતૈઃ પ્રમૃષ્ટૈશ્ચ તયોર્યુદ્ધમભૂન્મહત્
બન્ને વચ્ચેનું યુદ્ધ લાત, ધક્કા અને પકડ સાથે ખૂબ જ જોરદાર થયું.
અશસ્ત્રમતિઘોરં તત્તયોર્યુદ્ધં સુદારુણમ્ । બલપ્રાણવિનિષ્પાદ્યં સમાજોત્સવસન્નિધૌ
બન્ને વચ્ચેનું એ યુદ્ધ, હથિયાર વિના હોવા છતાં, ખુબ જ ભયાનક અને ભયંકર હતું, જેમાં બળ અને જિંદગીની શક્તિ દર્શાઈ રહી હતી અને તે મેળામાં સૌ સામે ચાલતું હતું.
યાવદ્યાવચ્ચ ચાણૂરો યુયુધે હરિણા સહ । પ્રાણહાનિમવાપાગ્ર્યાં તાવત્તાવલ્લવાલ્લવમ્
જ્યાં સુધી ચાણૂર અને હરિ વચ્ચે યુદ્ધ ચાલ્યું, ત્યાં સુધી ગોકુળના લોકો અને નગરવાસીઓ શ્વાસ રોકીને પરિણામની રાહ જોઈ રહ્યા હતા.
કૃષ્ણોપિ યુયુધે તેન લીલયૈવ જગન્મયઃ । ખેદાચ્ચાલયતા કોપાન્નિજકેસરશ્ખોરમ્
જગતરૂપ કૃષ્ણ એ ચાણૂર સાથે રમતમાં જ યુદ્ધ કર્યું, અને થાક અને ક્રોધથી પોતાના સિંહ જેવા વાળ હલાવ્યા.
બલક્ષયં વિવૃદ્ધિં ચ દૃષ્ટ્વા ચાણૂકૃષ્ણયોઃ । વારયામાસ તૂર્યાણિ કંસઃ કોપપરાયણઃ
ચાણૂર અને કૃષ્ણમાં બળ ઘટતું અને વધતું જોઈને, ક્રોધથી ભરેલા કંસે વાદ્યયંત્રો બંધ કરાવ્યા.
મૃદંગાદિષુ તૂર્યેષુ પ્રતિષિદ્ધેષુ તત્ક્ષણાત્ । ખે સંગતાન્યવાદ્યંત દેવતૂર્યાણ્યનેકશઃ
તે ક્ષણે, જ્યારે મૃદંગ અને બીજા વાદ્યો બંધ થઈ ગયા, ત્યારે આકાશમાં અનેક દૈવી વાદ્યો એકસાથે વાગવા લાગ્યા.
જય ગોવિંદ ચાણૂરં જહિ કેશવ દાનવમ્ । અંતર્દ્ધાનગતા દેવાસ્તમૂચુરતિહર્ષિતાઃ
"જય ગોવિંદ! ચાણૂર દાનવને મારો, હે કેશવ!"—દેવતાઓ, દૃશ્યથી અદૃશ્ય રહીને, આનંદથી આમ બોલ્યા.
ચાણૂરેણ ચિરં કાલં પીડિત્વા મધુસૂદનઃ । ઉત્પાટ્ય ભ્રામયામાસ તદ્વધાય કૃતોદ્યમઃ
મધુસૂદને લાંબા સમય સુધી ચાણૂરને પીડ્યા પછી, તેને મારવાનો સંકલ્પ કરીને પકડીને ગોળ ગોળ ફેરવવા લાગ્યા.
ભ્રામયિત્વા શતગુણં દૈત્યમલ્લમમિત્રજિત્ । ભૂમાવાસ્ફોટયામાસ ગગને ગતજીવિતમ્
શત્રુઓના વિજયી કૃષ્ણે દૈત્ય મલ્લને સો વખત ગોળ ફેરવીને, જ્યારે તેનું પ્રાણ આકાશમાં જતું રહ્યું, ત્યારે તેને ધરતી પર ફેંકી દીધો.
ભૂમાવાસ્ફોટિતસ્તેન ચાણૂરઃ શતધાઽભવત્ । રક્તસ્રાવમહાપંકાં ચકાર ચ તદા ભુવમ્
કૃષ્ણે ધરતી પર ફેંકતાં જ ચાણૂર સો ટુકડામાં વિખેરાઈ ગયો, અને એ સમયે ધરતી પર લોહીનો મોટો તળાવ બની ગયો.
બલદેવોઽપિ તત્કાલં મુષ્ટિકેન મહાબલઃ । યુયુધે દૈત્યમલ્લેન ચાણૂરેણ યથા હરિઃ
એ સમયે બલદેવ પણ મહાબળવાન મુષ્ટિક દૈત્યમલ્લ સાથે એ જ રીતે લડ્યા જેમ હરિએ ચાણૂર સાથે લડ્યા હતા.
સોઽપ્યેનં મુષ્ટિના મૂર્ધ્નિ વક્ષસ્યાહત્ય જાનુના । પાતયિત્વા ધરાપૃષ્ઠે નિષ્પિપેષ ગતાયુષમ્
બલદેવે તેને મુઠીથી માથા પર, છાતી પર અને ઘૂંટણથી ઘા મારી, ધરતી પર પછાડી દીધો અને તેનું પ્રાણ છૂટી ગયું ત્યારે તેને ચકનાચૂર કરી નાખ્યો.
કૃષ્ણ સ્તોશલકં ભૂયો મલ્લરાજં મહાબલમ્ । વામમુષ્ટિપ્રહારેણ પાતયામાસ ભૂતલે
પછી કૃષ્ણે બલવાન મલ્લરાજ તોશલકને ડાબી મુઠીથી ઘા મારીને ધરતી પર પછાડી દીધો.
ચાણૂરે નહતે મલ્લે મુષ્ટેકે વિનિપાતિતે । નીતે ક્ષયં તોશલકે સર્વે મલ્લાઃ પ્રદુદ્રુ વુઃ
ચાણૂરને કુસ્તીમાં હરાવીને અને મુષ્ટિકને પણ પછાડી દીધા પછી, તોષલકનો પણ અંત આવ્યો ત્યારે બધા કુસ્તીબાજો ડરીને ભાગી ગયા.
વવલ્ગતુસ્તતો રંગે કૃષ્ણસંકર્ષણાવુભૌ । સમાનવયસો ગોપાન્બલાદાકૃષ્ય હર્ષિતૌ
પછી કૃષ્ણ અને સંકર્ષણ બંને આનંદથી રંગમંચમાં કૂદી પડ્યા અને પોતાની જ ઉમરના ગોપોને જોરથી પકડી લીધા.
કંસોઽપિ કોપરક્તાક્ષઃ પ્રાહોચ્ચૈર્વ્યાયતાન્નરાન્ । ગોપાવેતૌ સમાજૌઘાન્નિષ્ક્રામ્યેતાં બલાદિતઃ
કંસ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી ઊંચે અવાજે રક્ષકોને આદેશ આપ્યો: 'આ બે ગોપો અને અહીં ભેગા થયેલા બધાને જોરથી બહાર કાઢો!'
નંદોઽપિ ગૃહ્યતાં પાપો નિર્ગલૈરાયસૈરિહ । અવૃદ્ધાર્હેણ દંડેન વસુદેવોઽપિ બધ્યતામ્
'નંદને અહીં પાપી તરીકે લોખંડની સાંકળથી બાંધી લો! અને વસુદેવને પણ યોગ્ય દંડ આપીને બાંધી નાખો!'
વલ્ગંતિ ગોપાઃ કૃષ્ણેન યે ચેમે સહિતાઃ પુરઃ । ગાવો નિગૃહ્ય તામેષાં યચ્ચાસ્તિ વસુ કિંચન
'કૃષ્ણ સાથે આવેલા જે ગોપો છે, તેમની ગાયોને પકડી લો અને એમની પાસે જે કંઈ ધન છે, તે બધું લઈ લો!'
એવમાજ્ઞાપયાનં તુ પ્રહસ્ય મધુસૂદનઃ । ઉત્પ્લુત્યારુહ્ય તં મંચં કંસં જગ્રાહ વેગતઃ
કંસ આવી રીતે આજ્ઞા આપી રહ્યો હતો ત્યારે મધુસૂદન હસી પડ્યા, ઝંપલાવીને મંચ પર ચડી ગયા અને ઝડપથી કંસને પકડી લીધો.
કેશ્ષ્વોઆ!કૃષ્ય વિગલત્કિરીટમવનીતલે । સ કંસં પાતયામાસ તસ્યોપરિ પપાત ચ
કૃષ્ણે કંસના વાળ પકડીને ખેંચ્યા, જેથી એનું મુગટ જમીન પર પડી ગયું, પછી કંસને નીચે ફેંકી દીધો અને પોતે પણ તેના ઉપર પડી ગયા.
અશ્ષોજગદાધારગુરુણા પતતોપરિ । કૃષ્ણેન ત્યાજિતઃ પ્રાણાનુગ્રસેનાત્મજો નૃપઃ
વિશ્વના ભારવાહક એવા શક્તિશાળી કૃષ્ણના ઘાતથી પડતા પડતા ઉગ્રસેનપુત્ર કંસે પ્રાણ છોડ્યા.
નૃતસ્ય કેશ્ષોઉ! તદા ગૃહીત્વા મધુસૂદનઃ । ચકર્ષ દેહં કંસસ્ય રંગમધ્યે મહાબલઃ
પછી મહાબલી મધુસૂદને કંસના વાળ પકડીને તેનું શરીર રંગમંચના મધ્યમાં ખેંચી લાવ્યું.
ગૌરવેણાતિપતતા પરિઘાતેન કૃષ્યતા । કૃતા કંસસ્ય દેહેન વેગેનેવ મહાંભસઃ
ઘાતની તીવ્રતા અને ખેંચાણના કારણે કંસનું શરીર જાણે ઝડપથી વહેતી મોટી નદી જેવું લાગી રહ્યું હતું.