તતસ્તૂત્પ્લુત્ય વેગેન રૌહિણેયો મહાબલઃ । જઘાન વામપાદેન મસ્તકે હસ્તિનં રુષા
પછી રોહિણીપુત્ર બલભદ્રે ઝડપથી ઉછળી, ડાબા પગથી હાથીના માથા પર ગુસ્સાથી પ્રહાર કર્યો.
સ પપાત હતસ્તેન બલભદ્રે ણ લીલયા । સહસ્રાક્ષેણ વજ્રેણ તાડિતઃ પર્વતો યથા
બલભદ્રે રમતમાં મારતાં જ હાથી જમીન પર પડી ગયો, જેમ ઇન્દ્રના વજ્રથી પર્વત તૂટી જાય છે તેમ.
હત્વા કુવલયાપીડં હસ્ત્યારોહપ્રચોદિતમ્ । મદાસૃગનુલિપ્તાંગૌ હસ્તિદંતવરાયુધૌ
કુવલયાપીડ હાથીને, જે હાથીપાલક દ્વારા ઉશ્કેરાયો હતો, મારીને, બંનેના શરીર લોહી અને મદથી લિપ્ત, અને હાથીના શ્રેષ્ઠ દાંત હથિયાર તરીકે પકડીને,
મૃગમધ્યે યથા સિંહૌ ગર્વલીલાવલોકિનૌ । પ્રવિષ્ટૌ સુમહારંગં બલભદ્ર જનાર્દનૌ
જેમ સિંહો હરણોના જૂથમાં ગર્વથી ફરતા હોય, તેમ બલભદ્ર અને જનાર્દન ગર્વભરી નજરે આસપાસ જોઈ, મહારંગમંચમાં પ્રવેશ્યા.
હાહાકારો મહાઞ્જજ્ઞે મહારંગે ત્વનંતરમ્ । કૃષ્ણોઽયં બલભદ્રો યમિતિ લોકસ્ય વિસ્મયઃ
વિશાળ રંગમંચમાં મોટો હોહલાંડો મચી ગયો, લોકો આશ્ચર્યથી બોલ્યા, 'આ કૃષ્ણ છે, અને એ બલભદ્ર છે!'
સોઽયં યેન હતા ઘોરા પૂતના બાલઘાતિની । ક્ષિપ્તં તુ શકટં યેન ભગ્નૌ તુ યમલાર્જુનૌ
આ એ જ છે, જેણે ભયાનક, બાળહંતારી પૂતનાને મારી નાખી; જેણે રથને ઉછાળી દીધો અને યમલાર્જુન વૃક્ષોને તોડી નાખ્યા.
સોયં યઃ કાલિયં નાગં મમર્દારુહ્ય વાલકઃ । ધૃતો ગોવર્દ્ધનો યેન સપ્તરાત્રં મહાગિરિઃ
આ એ બાળક છે, જેણે કાળિય નામના સાપને દબાવી દીધો હતો; જેણે સાત રાત સુધી ગોવર્ધન પર્વતને ઊંચે ધર્યો હતો.
અરિષ્ટો ધેનુકઃ કેશી લીલયૈવ મહાત્મના । નિહતા યેન દુર્વૃત્તા દૃશ્યતામેષ સોઽચ્યુતઃ
અરિષ્ટ, ધેનુક અને કેશી જેવા દુષ્ટો આ મહાન આત્માએ સહેલાઈથી માર્યા; જુઓ, આ અચ્યૂત છે.
અયં ચાસ્ય મહાબાહુર્બલભદ્રો ઽગ્રતોઽગ્રજઃ । પ્રયાતિ લીલયા યોષિન્મનોનયનનંદનઃ
અને અહીં તેનો શક્તિશાળી ભાઈ, બલભદ્ર, રમતાં રમતાં આગળ વધી રહ્યો છે, સ્ત્રીઓના દિલ અને આંખોને આનંદ આપતો.
અયં સ કથ્યતે પ્રાજ્ઞૈઃ પુરાણાર્થવિશારદૈઃ । ગોપાલો યાદવં વંશં મગ્નમભ્યદ્ધરિષ્યતિ
પંડિતો, જે પુરાણના અર્થમાં નિપુણ છે, એ જને ગોપાળ તરીકે ઓળખાવે છે, જે યાદવ વંશને, જે હાલ દુઃખમાં છે, ઉંચે ઉઠાવશે.
અયં હિ સર્વલોકસ્ય વિષ્ણોરખિલજન્મનઃ । અવતીર્ણો મહીમંશો નૂનં ભારહરો ભુવઃ
આ ખરેખર સર્વજનોના જન્મદાતા વિષ્ણુનો મહાન અંશ છે, જે ભૂમિનો ભાર ઘટાડવા માટે અવતરી આવ્યો છે.
ઇત્યેવં વર્ણિતે પૌરૈ રામે કૃષ્ણે ચ તત્ક્ષણાત્ । ઉરસ્તતાપ દેવક્યાઃ સ્નેહસ્નુતપયોધરમ્
જ્યારે શહેરના લોકો રામ અને કૃષ્ણનું વર્ણન કરતા હતા, એ ક્ષણે જ દેવકીના પ્રેમથી ભીંજાયેલા સ્તન ધબક્યા.
મહોત્સવમિવાસાદ્ય પુત્રાનનવિલોકનાત્ । યુવેવ વસુદેવોઽભૂદ્વિહાયાભ્યાગતાં જરામ્
પુત્રોના ચહેરા જોવા મળતાં જ મહોત્સવ જેવો આનંદ થયો, અને વસુદેવ તો જાણે વૃદ્ધાવસ્થાને છોડીને ફરી યુવાન બની ગયા.
વિસ્તારિતાક્ષિયુગલો રાજાંતઃપુરયોષિતામ્ । નાગરસ્ત્રીસમૂહશ્ચ દ્ર ષ્ટું ન વિરરામ તમ્
રાજમહેલની સ્ત્રીઓ વિશાળ આંખે નિરંતર નિહાળતી રહી, અને શહેરની સ્ત્રીઓ પણ તેને જોવાનું બંધ કરતી નહોતી.
સખ્યઃ પશ્યત કૃષ્ણસ્ય મુખમત્યરુણેક્ષણમ્ । ગજયુદ્ધકૃતાયાસસ્વેદાંબુકણિકાચિતમ્
મિત્રો, જુઓ કૃષ્ણનું ચહેરું, જેમાં ગાઢ લાલ આંખો છે, અને હાથી સાથેની લડાઈના પરિશ્રમથી પરસેવાના ટીપાં ચમકે છે.
વિકાસિશરદંભોજમપશ્યામજલોક્ષિતમ્ । પરિભૂયં સ્થિતં જન્મ સફલં ક્રિયતાં દૃશઃ
અમે તેનું ચહેરું શરદના ખીલેલા કમળ જેવું, પાણીથી ભીંજાયેલું અને સૌને ઉપર રહેતું જોઈ રહ્યા છીએ; આ જન્મમાં અમારી આંખો ધન્ય થાઓ.
શ્રીવત્સાંકં મહદ્ધામ બાલસ્યૈતદ્વિલોક્યતામ્ । વિપક્ષક્ષપણં વક્ષો ભુજયુગ્મં ચ ભામિનિ
સુંદરિ, જુઓ, શ્રીવત્સના ચિહ્નવાળો એ બાળક કેટલો તેજસ્વી છે; તેની છાતી, જે દુશ્મનોનો નાશ કરે છે, અને તેની બન્ને બાહુઓને પણ જુઓ.
કિં ન પશ્યસિ દુગ્ધેંદુમૃણાલધવલાકૃતિમ્ । બલભદ્ર મિમં નીલપરિધાનમુપાગતમ્
તમે કેમ નથી જોઈ રહી બલભદ્રને, જેનું રૂપ દૂધ, ચાંદ્ર અને કમળના ડાંઠ જેટલું ધોળું છે, અને જે હવે નીલા વસ્ત્રમાં આવ્યો છે?
વલ્ગતામુષ્ટિકેનૈવ ચાણૂરેણ તથા સખિ । ક્રીડતો બલભદ્ર સ્ય હરેર્હાસ્યં વિલોક્યતામ્
મિત્ર, જુઓ બલભદ્ર મુષ્ટિક અને ચાણૂર સાથે રમે છે, અને હરિનું સ્મિત પણ નિહાળો.
સખ્યઃ પશ્યત ચાણૂરં નિયુદ્ધાર્થમયં હરિઃ । સમુપૈતિ ન સંત્યત્ર કિં વૃદ્ધા મુક્તકારિણઃ
મિત્રો, જુઓ — હરિ ચાણૂર પાસે મલ્લયુદ્ધ માટે આગળ વધે છે; અહીં કોઈ સંકોચ નથી — શું મોટા લોકો આને મંજૂરી આપે છે?
ક્વ યૌવનોન્મુખીભૂતસુકુમારતનુર્હરિઃ । ક્વ વજ્રકઠિનાભોગશરીરોઽયં મહાસુરઃ
ક્યાં તો હરિનું કોમળ શરીર, જે હાલ યુવાનીમાં પ્રવેશી રહ્યું છે, અને ક્યાં આ મહાસુર, જેનું શરીર વજ્ર જેટલું કઠિન છે?
ઇમૌ સુલલિતૈરંગૈર્વર્ત્તેતે નવયૌવનૌ । દૈતેયમલ્લાશ્ચાણૂરપ્રમુખાસ્ત્વતિદારુણાઃ
આ બન્ને સુંદર અંગોવાળા, યુવાનીની પુર્ણતામાં છે, જ્યારે દૈત્ય મલ્લો, ચાણૂરને આગેવાન બનાવી, અત્યંત ભયાનક છે.
નિયુદ્ધપ્રાશ્નિકાનાં તુ મહાનેષ વ્યતિક્રમઃ । યદ્બાલબલિનોર્યુદ્ધં મધ્યસ્થૈસ્સમુપેક્ષ્યતે
મલ્લયુદ્ધના નિરિક્ષકોમાં આ બહુ મોટો અન્યાય છે કે જ્યારે એક બાળક અને એક બળવાન માણસ વચ્ચેની લડાઈ હોય ત્યારે મધ્યસ્થો ચુપચાપ જોઈ રહ્યા છે.
શ્રીપરાશર ઉવાચ। ઇત્થં પુરસ્ત્રીલોકસ્વ વદતશ્ચાલયન્ભુવમ્ । વવલ્ગ બદ્ધકક્ષ્યૐતર્જનસ્ય ભગવાન્હરિઃ
શ્રી પરાશરે કહ્યું: શહેરમાં, જ્યારે તે એમ બોલતો હતો અને ધરતી હલાવી રહ્યો હતો, ત્યારે ભગવાન હરિ કમરપટ્ટો બાંધીને લોકોની વચ્ચે ઉછળી પડ્યા.
બલભદ્રો ઽપિ ચાસ્ફોટ્ય વવલ્ગલલિતં તથા । પદેપદે તથા ભૂમિર્યન્ન શીર્ણા તદદ્ભુતમ્
બલભદ્ર પણ જમીન પર હાથ ફટકારીને સુંદર રીતે ઉછળી પડ્યા; દરેક પગલાએ ધરતી તૂટી ન ગઈ એ તો આશ્ચર્યની વાત હતી.
ચાણૂરેણ તતઃ કૃષ્ણો યયુધેઽમિતવિક્રમઃ । નિયુદ્ધકુશલો દૈત્યો બલભદ્રે ણ મુષ્ટિકઃ
પછી અનંત બળવાળા કૃષ્ણ ચાણૂર સાથે લડ્યા, અને દૈત્ય મલ્લ મુષ્ટિક, જે મલ્લયુદ્ધમાં નિષ્ણાત હતો, બલભદ્ર સામે ઊભો રહ્યો.
સન્નિપાતાવધૂતૈસ્તુ ચાણૂરેણ સમં હરિઃ । પ્રક્ષેપણૈર્મુષ્ટિભિશ્ચ કીલવજ્રનિપાતનૈઃ
હરિ અને ચાણૂર વચ્ચે મક્કમ પકડ, મુઠીઓના ઘા અને વીજળી જેવી ઝપટ સાથે યુદ્ધ થયું.
પાદોદ્ધૂતૈઃ પ્રમૃષ્ટૈશ્ચ તયોર્યુદ્ધમભૂન્મહત્
બન્ને વચ્ચેનું યુદ્ધ લાત, ધક્કા અને પકડ સાથે ખૂબ જ જોરદાર થયું.
અશસ્ત્રમતિઘોરં તત્તયોર્યુદ્ધં સુદારુણમ્ । બલપ્રાણવિનિષ્પાદ્યં સમાજોત્સવસન્નિધૌ
બન્ને વચ્ચેનું એ યુદ્ધ, હથિયાર વિના હોવા છતાં, ખુબ જ ભયાનક અને ભયંકર હતું, જેમાં બળ અને જિંદગીની શક્તિ દર્શાઈ રહી હતી અને તે મેળામાં સૌ સામે ચાલતું હતું.
યાવદ્યાવચ્ચ ચાણૂરો યુયુધે હરિણા સહ । પ્રાણહાનિમવાપાગ્ર્યાં તાવત્તાવલ્લવાલ્લવમ્
જ્યાં સુધી ચાણૂર અને હરિ વચ્ચે યુદ્ધ ચાલ્યું, ત્યાં સુધી ગોકુળના લોકો અને નગરવાસીઓ શ્વાસ રોકીને પરિણામની રાહ જોઈ રહ્યા હતા.