વાદ્યમાનેષુ તૂર્યેષુ ચાણૂરે ચાતિવલ્ગતિ । હાહાકારપરે લોકે હ્યાસ્ફોટયતિ મુષ્ટિકે
જ્યારે વાદ્યયંત્રો વગાડી રહ્યા હતા અને ચાણૂર ઉછળકૂદ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે લોકો હાહાકાર કરી રહ્યા હતા અને મુષ્ટિક હાથ ફટકારી રહ્યો હતો.
ઈષદ્ધસંતૌ તૌ વીરૌ બલભદ્ર જનાર્દનૌ । ગોપવેષધરૌ બાલૌ રંગદ્વારમુપાગતૌ
એ સમયે બલભદ્ર અને જનાર્દન, બંને વીર, થોડુંક સ્મિત કરતા, ગોપ વેશમાં અને બાળરૂપે, રંગમંચના દ્વાર તરફ આવ્યા.
તતઃ કુવલયાપીડો મહામાત્રપ્રચોદિતઃ । અભ્યધાવત વેગેન હંતું ગોપકુમારકૌ
પછી કુવલયાપીડ નામનો હાથી, મહામાત્ર દ્વારા ઉશ્કેરાયેલો, બંને ગોપકુમારોને મારવા માટે ઝડપથી દોડી આવ્યો.
હાહાકારો મહાઞ્જજ્ઞે રંગમધ્યે દ્વિજોત્તમ । બલદેવોઽનુજં દૃષ્ટ્વા વચનં ચેદમબ્રવીત્
રંગમંચના મધ્યમાં મોટો હાહાકાર થયો; એ સમયે બલદેવએ પોતાના નાના ભાઈને જોઈને કહ્યું:
હંતવ્યો હિ મહાભાગ નાગોઽયં શત્રુચોદિતઃ
હે મહાભાગ્યશાળી, આ હાથી દુશ્મન દ્વારા ઉશ્કેરાયેલો છે, તેને અવશ્ય મારવો જોઈએ.
ઇત્યુક્તસ્સોઽગ્રજેનાથ બલદેવેન વૈ દ્વિજ । સિંહનાદં તતશ્ચક્રે માધવઃ પરવીરહા
એવી રીતે મોટા ભાઈ બલદેવના વચન સાંભળીને, માધવ, દુશ્મનોના વિનાશક, પછી સિંહની જેમ ગર્જના કરી.
કરેણ કરમાકૃષ્ય તસ્ય કેશિનિષૂદનઃ । ભ્રામયામાસ તં શૌરિરૈરાવતસમં બલે
કૃષ્ણે પોતાના હાથથી હાથીની સુંડ પકડી, અને એ શક્તિથી તેને ફરકાવ્યો, જાણે એ ઐરાવત જેટલો બળવાન હોય.
ઈશોપિ સર્વજગતાં બાલલીલાનુસારતઃ । ક્રીડિત્વા સુચિરં કૃષ્ણઃ કરિદંતપદાંતરે
સમગ્ર જગતના સ્વામી કૃષ્ણે બાળલીલા પ્રમાણે લાંબો સમય હાથીના દાંત વચ્ચે રમ્યા.
ઉત્પાટ્ય વામદંતં તુ દક્ષિણેનૈવ પાણિના । તાડયામાસ યંતારં તસ્યાસીચ્છતધા શિરઃ
પછી કૃષ્ણે જમણા હાથથી હાથીનો ડાબો દાંત ઉખાડી, એ દાંતથી મહાવતને માર્યો, જેના માથું તરત જ સો ટુકડા થઈ ગયું.
દક્ષિણં દંતમુત્પાટ્ય બલભદ્રો ઽપિ તત્ક્ષણાત્ । સ રોષસ્તેન પાર્શ્વસ્થાન્ ગજપાલાનપોથયત્
એ જ ક્ષણે બલભદ્રએ પણ જમણો દાંત ઉખાડી, અને ક્રોધથી નજીક ઊભેલા હાથીપાલકોને માર્યા.
તતસ્તૂત્પ્લુત્ય વેગેન રૌહિણેયો મહાબલઃ । જઘાન વામપાદેન મસ્તકે હસ્તિનં રુષા
પછી રોહિણીપુત્ર બલભદ્રે ઝડપથી ઉછળી, ડાબા પગથી હાથીના માથા પર ગુસ્સાથી પ્રહાર કર્યો.
સ પપાત હતસ્તેન બલભદ્રે ણ લીલયા । સહસ્રાક્ષેણ વજ્રેણ તાડિતઃ પર્વતો યથા
બલભદ્રે રમતમાં મારતાં જ હાથી જમીન પર પડી ગયો, જેમ ઇન્દ્રના વજ્રથી પર્વત તૂટી જાય છે તેમ.
હત્વા કુવલયાપીડં હસ્ત્યારોહપ્રચોદિતમ્ । મદાસૃગનુલિપ્તાંગૌ હસ્તિદંતવરાયુધૌ
કુવલયાપીડ હાથીને, જે હાથીપાલક દ્વારા ઉશ્કેરાયો હતો, મારીને, બંનેના શરીર લોહી અને મદથી લિપ્ત, અને હાથીના શ્રેષ્ઠ દાંત હથિયાર તરીકે પકડીને,
મૃગમધ્યે યથા સિંહૌ ગર્વલીલાવલોકિનૌ । પ્રવિષ્ટૌ સુમહારંગં બલભદ્ર જનાર્દનૌ
જેમ સિંહો હરણોના જૂથમાં ગર્વથી ફરતા હોય, તેમ બલભદ્ર અને જનાર્દન ગર્વભરી નજરે આસપાસ જોઈ, મહારંગમંચમાં પ્રવેશ્યા.
હાહાકારો મહાઞ્જજ્ઞે મહારંગે ત્વનંતરમ્ । કૃષ્ણોઽયં બલભદ્રો યમિતિ લોકસ્ય વિસ્મયઃ
વિશાળ રંગમંચમાં મોટો હોહલાંડો મચી ગયો, લોકો આશ્ચર્યથી બોલ્યા, 'આ કૃષ્ણ છે, અને એ બલભદ્ર છે!'
સોઽયં યેન હતા ઘોરા પૂતના બાલઘાતિની । ક્ષિપ્તં તુ શકટં યેન ભગ્નૌ તુ યમલાર્જુનૌ
આ એ જ છે, જેણે ભયાનક, બાળહંતારી પૂતનાને મારી નાખી; જેણે રથને ઉછાળી દીધો અને યમલાર્જુન વૃક્ષોને તોડી નાખ્યા.
સોયં યઃ કાલિયં નાગં મમર્દારુહ્ય વાલકઃ । ધૃતો ગોવર્દ્ધનો યેન સપ્તરાત્રં મહાગિરિઃ
આ એ બાળક છે, જેણે કાળિય નામના સાપને દબાવી દીધો હતો; જેણે સાત રાત સુધી ગોવર્ધન પર્વતને ઊંચે ધર્યો હતો.
અરિષ્ટો ધેનુકઃ કેશી લીલયૈવ મહાત્મના । નિહતા યેન દુર્વૃત્તા દૃશ્યતામેષ સોઽચ્યુતઃ
અરિષ્ટ, ધેનુક અને કેશી જેવા દુષ્ટો આ મહાન આત્માએ સહેલાઈથી માર્યા; જુઓ, આ અચ્યૂત છે.
અયં ચાસ્ય મહાબાહુર્બલભદ્રો ઽગ્રતોઽગ્રજઃ । પ્રયાતિ લીલયા યોષિન્મનોનયનનંદનઃ
અને અહીં તેનો શક્તિશાળી ભાઈ, બલભદ્ર, રમતાં રમતાં આગળ વધી રહ્યો છે, સ્ત્રીઓના દિલ અને આંખોને આનંદ આપતો.
અયં સ કથ્યતે પ્રાજ્ઞૈઃ પુરાણાર્થવિશારદૈઃ । ગોપાલો યાદવં વંશં મગ્નમભ્યદ્ધરિષ્યતિ
પંડિતો, જે પુરાણના અર્થમાં નિપુણ છે, એ જને ગોપાળ તરીકે ઓળખાવે છે, જે યાદવ વંશને, જે હાલ દુઃખમાં છે, ઉંચે ઉઠાવશે.
અયં હિ સર્વલોકસ્ય વિષ્ણોરખિલજન્મનઃ । અવતીર્ણો મહીમંશો નૂનં ભારહરો ભુવઃ
આ ખરેખર સર્વજનોના જન્મદાતા વિષ્ણુનો મહાન અંશ છે, જે ભૂમિનો ભાર ઘટાડવા માટે અવતરી આવ્યો છે.
ઇત્યેવં વર્ણિતે પૌરૈ રામે કૃષ્ણે ચ તત્ક્ષણાત્ । ઉરસ્તતાપ દેવક્યાઃ સ્નેહસ્નુતપયોધરમ્
જ્યારે શહેરના લોકો રામ અને કૃષ્ણનું વર્ણન કરતા હતા, એ ક્ષણે જ દેવકીના પ્રેમથી ભીંજાયેલા સ્તન ધબક્યા.
મહોત્સવમિવાસાદ્ય પુત્રાનનવિલોકનાત્ । યુવેવ વસુદેવોઽભૂદ્વિહાયાભ્યાગતાં જરામ્
પુત્રોના ચહેરા જોવા મળતાં જ મહોત્સવ જેવો આનંદ થયો, અને વસુદેવ તો જાણે વૃદ્ધાવસ્થાને છોડીને ફરી યુવાન બની ગયા.
વિસ્તારિતાક્ષિયુગલો રાજાંતઃપુરયોષિતામ્ । નાગરસ્ત્રીસમૂહશ્ચ દ્ર ષ્ટું ન વિરરામ તમ્
રાજમહેલની સ્ત્રીઓ વિશાળ આંખે નિરંતર નિહાળતી રહી, અને શહેરની સ્ત્રીઓ પણ તેને જોવાનું બંધ કરતી નહોતી.
સખ્યઃ પશ્યત કૃષ્ણસ્ય મુખમત્યરુણેક્ષણમ્ । ગજયુદ્ધકૃતાયાસસ્વેદાંબુકણિકાચિતમ્
મિત્રો, જુઓ કૃષ્ણનું ચહેરું, જેમાં ગાઢ લાલ આંખો છે, અને હાથી સાથેની લડાઈના પરિશ્રમથી પરસેવાના ટીપાં ચમકે છે.
વિકાસિશરદંભોજમપશ્યામજલોક્ષિતમ્ । પરિભૂયં સ્થિતં જન્મ સફલં ક્રિયતાં દૃશઃ
અમે તેનું ચહેરું શરદના ખીલેલા કમળ જેવું, પાણીથી ભીંજાયેલું અને સૌને ઉપર રહેતું જોઈ રહ્યા છીએ; આ જન્મમાં અમારી આંખો ધન્ય થાઓ.
શ્રીવત્સાંકં મહદ્ધામ બાલસ્યૈતદ્વિલોક્યતામ્ । વિપક્ષક્ષપણં વક્ષો ભુજયુગ્મં ચ ભામિનિ
સુંદરિ, જુઓ, શ્રીવત્સના ચિહ્નવાળો એ બાળક કેટલો તેજસ્વી છે; તેની છાતી, જે દુશ્મનોનો નાશ કરે છે, અને તેની બન્ને બાહુઓને પણ જુઓ.
કિં ન પશ્યસિ દુગ્ધેંદુમૃણાલધવલાકૃતિમ્ । બલભદ્ર મિમં નીલપરિધાનમુપાગતમ્
તમે કેમ નથી જોઈ રહી બલભદ્રને, જેનું રૂપ દૂધ, ચાંદ્ર અને કમળના ડાંઠ જેટલું ધોળું છે, અને જે હવે નીલા વસ્ત્રમાં આવ્યો છે?
વલ્ગતામુષ્ટિકેનૈવ ચાણૂરેણ તથા સખિ । ક્રીડતો બલભદ્ર સ્ય હરેર્હાસ્યં વિલોક્યતામ્
મિત્ર, જુઓ બલભદ્ર મુષ્ટિક અને ચાણૂર સાથે રમે છે, અને હરિનું સ્મિત પણ નિહાળો.
સખ્યઃ પશ્યત ચાણૂરં નિયુદ્ધાર્થમયં હરિઃ । સમુપૈતિ ન સંત્યત્ર કિં વૃદ્ધા મુક્તકારિણઃ
મિત્રો, જુઓ — હરિ ચાણૂર પાસે મલ્લયુદ્ધ માટે આગળ વધે છે; અહીં કોઈ સંકોચ નથી — શું મોટા લોકો આને મંજૂરી આપે છે?