ઇતુક્ત્વા તદૂગૃહાત્ કૃષ્ણો બલદેવસહાયવાન્ । નિર્જ્જગામ મુનિશ્વેષ્ઠ! માલાકારેણ પૂજિતઃ ।। ૫-૧૯-
આ રીતે કહીને, બલરામ સાથે કૃષ્ણ, એ માલાવાળાની પૂજા મેળવીને, એ સ્થાનેથી વિદાય થયો, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ!
શ્રીપરાશર ઉવાચ। રાજમાર્ગે તતઃ કૃષ્ણસ્સાનુલેપનભાજનામ્ । દદર્શ કુબ્જામાયાંતીં નવયૌવનગોચરામ્
શ્રી પરાશરે કહ્યું: પછી, રાજમાર્ગ પર કૃષ્ણે નવયૌવનથી ઉજ્જવળ, સુગંધિત દ્રવ્યના વાસણો લઈ આવતી કુબ્જાને જોઈ.
તામાહ લલિતં કૃષ્ણઃ કસ્યેદમનુલેપનમ્ । ભવત્યા નીયતે સત્યં વદેંદીવરલોચને
કૃષ્ણે તેને મીઠા શબ્દોમાં પૂછ્યું: 'હે કમળનેત્ર, આ સુગંધિત દ્રવ્ય તું કોના માટે લઈ જઈ રહી છે? સાચું કહેજે.'
સકામેનેવ સા પ્રોક્તા સાનુરાગા હરિં પ્રતિ । પ્રાહ સા લલિતં કુબ્જા તદ્દર્શનબલાત્કૃતા
કુબ્જા, હરિ માટે પ્રેમથી ભરેલી અને તેને જોઈને મોહિત થઈ, મીઠા શબ્દોમાં જવાબ આપી.
કાંત કસ્માન્ન જાનાસિ કંસેન વિનિયોજિતામ્ । નૈકવક્રેતિ વિખ્યાતામનુલેપનકર્મણિ
'પ્રિય, તને ખબર નથી? હું કન્સ દ્વારા નિમણૂક કરાઈ છું, અને ત્રિવક્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છું, સુગંધિત દ્રવ્ય બનાવવાનું કામ કરું છું.'
નાન્યપિષ્ટં હિ કંસસ્ય પ્રીતયે હ્યનુલેપનમ્ । ભવામ્યહમતીવાસ્ય પ્રસાદધનભાજનમ્
'કન્સને પોતાના આનંદ માટે બીજું કોઈ દ્રવ્ય પસંદ નથી; હું તો તેની કૃપાથી ધન અને સન્માન મેળવતી મુખ્ય વ્યક્તિ છું.'
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ। સુગંધમેતદ્રા જાર્હં રુચિરં રુચિરાનને । આવયોર્ગાત્ર સદૃશં દીયતામનુલેપનમ્
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: 'આ દ્રવ્ય ખૂબ સુગંધિત અને યોગ્ય છે, હે સુંદર ચહેરાવાળી. અમારે બંનેના શરીર માટે યોગ્ય દ્રવ્ય આપ.'
શ્રીપરાશર ઉવાચ। શ્રુત્વૈતદાહ સા કુબ્જા ગૃહ્યતામિતિ સાદરમ્ । અનુલેપનં ચ પ્રદદૌ ગાત્રયોગ્યમથોભયોઃ
શ્રી પરાશરે કહ્યું: આ સાંભળીને, કુબ્જાએ આદરપૂર્વક કહ્યું: 'લઈ જાવ,' અને બંનેના શરીર માટે યોગ્ય દ્રવ્ય આપી દીધું.
ભક્તિચ્છેદાનુલિપ્તાંગૌ તતસ્તૌ પુરુષર્ષભૌ । સેંદ્ર ચાપૌ વ્યરાજેતાં સિતકૃષ્ણાવિવાંબુદૌ
પછી ભક્તિની ધૂળથી લપેટાયેલા એ બે પુરુષશ્રેષ્ઠો, એક સફેદ અને એક કાળો ધનુષ ધારણ કરીને, આકાશમાં બે વાદળો જેમ તેજસ્વી દેખાતા હતા.
તતસ્તાં ચુબુકે શૌરિરુલ્લાપન વિધાનવિત્ । ઉત્પાટ્ય તોલયામાસ દ્વ્યંગુલેનાગ્રપાણિના
પછી શૌરીએ, જે સારવારની કળામાં નિપુણ હતો, તેણીના ચહેરા પર હાથ મૂકીને, બે આંગળીઓથી ધીમે ધીમે ચીન ઉપાડી અને હલાવી.
ચકર્ષ પદ્ભ્યાં ચ તદા ઋજુત્વં કેશવોઽનયત્ । તતસ્સા ઋજુતાં પ્રાપ્તા યોષિતામભવદ્વરા
પછી કેશવે પોતાના પગથી તેણીને સીધી ઊભી કરી, તેને યોગ્ય આકાર આપ્યો; આમ તે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને સુંદર બની.
વિલાસલલિતં પ્રાહ પ્રેમગર્ભભરાલસમ્ । વસ્ત્રે પ્રગૃહ્ય ગોવિંદં મમ ગેહં વ્રજેતિ વૈ
પ્રેમથી ભરેલી, રમૂજી અને લાજવાબ અદાથી, તેણીએ ગોવિંદના વસ્ત્ર પકડીને કહ્યું: 'મારા ઘેર આવો.'
એવમુક્તસ્તયા શૌરી રામસ્યાલોક્ય ચાનનમ્ । પ્રહસ્ય કુબ્જાં તામાહ નૈકવક્રામનિંદિતામ્
એવી રીતે તેણી દ્વારા બોલાવવામાં આવ્યા પછી, શૌરીએ રામનું મુખ જોઈને હસતાં કૂબજાને કહ્યું, જે હવે વાંકડી રહી નહોતી કે નિંદનીય રહી નહોતી.
આયાસ્યે ભવતીગેહમિતિ તાં પ્રહસન્હરિઃ । વિસસર્જ જહાસોચ્ચૈ રામસ્યાલોક્ય ચાનનમ્
હરિએ હસતાં કહ્યું: 'હું તારા ઘેર આવીશ,' અને પછી રામનું મુખ જોઈને ઉંચે અવાજે હસતાં તેણીને વિદાય આપી.
ભક્તિભેદાનુલિપ્તાંગૌ નીલપીતાંબરૌ તુ તૌ । ધનુશ્શાલાં તતો યાતૌ ચિત્રમાલ્યોપશોભિતૌ
ભક્તિની ધૂળથી લપેટાયેલા, નીલા અને પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા એ બે જણ સુંદર માળાઓથી શોભાયમાન થઈ ધનુષશાળામાં ગયા.
આયાગં તદ્ધનૂરત્નં તાભ્યાં પૃષ્ટૈસ્તુ રક્ષિભિઃ । આખ્યાતે સહસા કૃષ્ણો ગૃહીત્વા પૂરયદ્ધનુઃ
પછી રક્ષકોએ જ્યારે એ બેને અમૂલ્ય ધનુષ વિશે પૂછ્યું, ત્યારે કૃષ્ણે તરત જ એ ધનુષ પકડીને તેને તાણવાનું શરૂ કર્યું.
તતઃ પૂરયતા તેન ભજ્યમાનં બલાદ્ધનુઃ । ચકાર સુમહચ્છબ્દં મથુરા યેન પૂરિતા
પછી જ્યારે તેણે જોરથી ધનુષ તાણ્યું, ત્યારે એ તૂટી ગયું અને એટલો મોટો અવાજ થયો કે આખી મથુરા ગૂંજી ઉઠી.
અનુયુક્તૌ તતસ્તૌ તુ ભગ્ને ધનુષિ રક્ષિભિઃ । રક્ષિસૈન્યં નિહત્યોભૌ નિષ્ક્રાંતૌ કાર્મુકાલયાત્
પછી ધનુષ તૂટી ગયા પછી, રક્ષકોએ એ બંનેને રોક્યાં; બંનેએ રક્ષકોને હરાવીને ધનુષશાળામાંથી બહાર નીકળી ગયા.
અક્રૂરાગમવૃત્તાંતમુપલભ્ય મહદ્ધનુઃ । ભગ્નં શ્રુત્વા ચ કંસોઽપિ પ્રાહ ચાણૂરમુષ્ટિકૌ
અક્રૂરના આગમન અને મોટું ધનુષ તૂટી ગયાનું જાણીને, કંસએ ચાણૂર અને મુષ્ટિકાને બોલાવ્યા.
કંસ ઉવાચ। ગોપાલદારકૌ પ્રાપ્તૌ ભવદ્ભ્યાં તુ મમાગ્રતઃ । મલ્લયુદ્ધેન હંતવ્યૌ મમ પ્રાણહરૌ હિ તૌ
કંસે કહ્યું: 'ગોપાળના છોકરાઓ મારા સામે આવ્યા છે; તમારે મલ્લયુદ્ધમાં તેમને મારી નાખવા જોઈએ, કેમ કે એ બંને મારા જીવને જોખમ છે.'
નિયુદ્ધે તદ્વિનાશ્નો ભવદ્ભ્યાં તોષિતો હ્યહમ્ । દાસ્યામ્યભિમતાન્કામાન્નાન્યથૈતૌ મહાબલૌ
'જો તમે યુદ્ધમાં તેમને નાશ કરી દો તો હું ખુશ થઈને તમને ઇચ્છિત ઈનામ આપીશ; નહિંતર એ બંને ખૂબ જ બળવાન છે.'
ન્યાયતોન્યાયતો વાપિ ભવદ્ભ્યાં તૌ મમાહિતૌ । હંતાવ્યૌ તદ્વધાદ્રા જ્યં સામાન્યં વાં ભવિષ્યતિ
'ન્યાયથી કે અન્યાયથી, એ બંને મારા દુશ્મનોને તમારે જ મારવા છે; તેમનાં મૃત્યુથી તમને either યશ મળશે અથવા સામાન્ય ઇનામ.'
ઇત્યાદિશ્ય સ તૌ મલ્લૌ તતશ્ચાહૂય હસ્તિપમ્ । પ્રોવાચોચ્ચૈસ્ત્વયા મલ્લસમાજદ્વારિ કુંજરઃ
આ રીતે મલ્લોને આદેશ આપ્યા પછી, તેણે હાથીના સંભાળનારને બોલાવીને ઉંચા અવાજે કહ્યું: 'મલ્લસમાજના દ્વારે હાથીને ઊભો રાખો.'
સ્થાપ્યઃ કુવલયાપીડસ્તેન તૌ ગોપદારકૌ । ઘાતનીયૌ નિયુદ્ધાય રંગદ્વારમુપાગતૌ
'કુવલયાપીડને ત્યાં રાખવો અને એ ગોપાળ છોકરાઓ, જે યુદ્ધ માટે રંગમંચના દ્વારે આવે, તેમને મારી નાખવા.'
તમપ્યાજ્ઞાપ્ય દૃષ્ટ્વા ચ સર્વાન્મંચાનુપાકૃતાન્ । આસન્ન મરણઃ કંસઃ સૂર્યોદયમુદૈક્ષત
પછી તેને પણ આદેશ આપ્યા પછી અને બધાં મંચો તૈયાર થયેલા જોઈને, મૃત્યુ નજીક આવેલા કંસે સૂર્યોદયની રાહ જોઈ.
તતઃ સમસ્તમંચેષુ નાગરસ્સ તદા જનઃ । રાજમંચેષુ ચારૂઢાસ્સહ ભૃત્યૈર્નરાધિપાઃ
પછી બધાં મંચો પર નાગરિકો ભેગા થયા અને રાજાઓ પોતાના સેવકો સાથે રાજમંચ પર બેઠા.
મલ્લપ્રાશ્નિકવર્ગશ્ચ રંગમધ્યસમીપગઃ । કૃતઃ કંસેન કંસોઽપિ તુંગમંચે વ્યવસ્થિતઃ
મલ્લો અને દર્શકોનો જૂથ રંગમંચના મધ્યમાં કંસએ ગોઠવ્યો હતો; કંસ પોતે ઊંચા મંચ પર ઊભો રહ્યો હતો.
અંતઃપુરાણાં મંચાશ્ચ તથાઽન્યે પરિકલ્પિતાઃ । અન્યે ચ વારમુખ્યાનામન્યે નાગરયોષિતામ્
અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ માટે પણ મંચો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમજ મુખ્ય વેશ્યાઓ અને શહેરની અન્ય સ્ત્રીઓ માટે પણ અલગ અલગ મંચો ગોઠવાયા હતા.
નંદગોપાદયો ગોપા મંચેષ્વન્યેષ્વવસ્થિતાઃ । અક્રૂરવસુદેવૌ ચ મંચપ્રાંતે વ્યવસ્થિતૌ
નંદ અને ગોપો વગેરે બીજા મંચો પર બેઠા હતા; અક્રૂર અને વસુદેવ મંચના કિનારે ઊભા હતા.
નાગરીયોષિતાં મધ્યે દેવકીપુત્રગર્દ્ધિની । અંતકાલેઽપિ પુત્રસ્ય દ્રક્ષ્યામીતિ મુખં સ્થિતા
શહેરની સ્ત્રીઓ વચ્ચે એક એવી હતી, જે દેવકીના પુત્રને જોવા માટે આતુર હતી; તે અંતિમ ક્ષણ સુધી પણ 'હું મારા પુત્રને જોઈશ' એમ મોઢું તાકી બેઠી રહી.