ઇત્યુક્ત્વાઽસ્ફોટ્ય ગોવિંદઃ કેશિનસ્સંમુખં યયૌ । વિવૃતાસ્યશ્ચ સોપ્યેનં દૈતેયાશ્વ ઉપાદ્રવત્
આ રીતે બોલી અને તાળી વગાડી, ગોવિંદ કેશી સામે આગળ વધ્યો; તો દૈત્ય ઘોડો મોઢું ઊંડું ખોલી એની સામે દોડ્યો.
બાહુમાભોગિનં કૃત્વા મુખે તસ્ય જનાર્દનઃ । પ્રવેશયામાસ તદા કેશિનો દુષ્ટવાજિનઃ
જાનાર્દને પોતાનો હાથ સાપ જેવો વાળી, એ દુષ્ટ ઘોડા કેશીના મોઢામાં નાખી દીધો.
કેશિનો વદનં તેન વિશતા કૃષ્ણબાહુના । શાતિતા દશનાઃ પેતુઃ સિતાબ્ભ્રાવયવા ઇવ
કૃષ્ણનો હાથ કેશીના મોઢામાં ગયો ત્યારે, એના દાંત તૂટી પડ્યા અને સફેદ વાદળના ટુકડાં જેવાં નીચે ખસી ગયા.
કૃષ્ણસ્ય વવૃધે બાહુઃ કેશિદેહગતો દ્વિજ । વિનાશાય યથા વ્યાધિરાસંભૂતેરુપેક્ષિતઃ
કૃષ્ણનો હાથ કેશીના શરીરમાં ગયો ત્યારે, એમાં બળ વધતું ગયું, જેમ અવગણેલી બીમારી વધે છે, હે દ્વિજ.
વિપાટિતોષ્ઠો બહુલં સફેનં રુધિરં વમન્ । સોક્ષિણી વિવૃતે ચક્રે વિશિષ્ટે મુક્તબંધને
એના હોઠ ફાટી ગયા, અને એએ ઘણું લોહી અને ફીણ ઉગારી દીધું; એની આંખો ઉલટી ગઈ અને મોઢું ખુલ્લું રહી ગયું.
જઘાન ધરણીં પાદૈશ્શકૃન્મૂત્રં સમુત્સૃજન્ । સ્વેદાર્દ્ર ગાત્રશ્શાંતશ્ચ નિર્યત્નસ્સોઽભવત્તદા
એ જમીન પર પડી ગયો, પગથી માટી પર વિસર્જન કર્યું; આખું શરીર પસીનાથી ભીંજાઈ ગયું, થાકી ને નિષ્શક્ત બની ગયો.
વ્યાદિતાસ્યમહારંધ્રસ્સોઽસુરઃ કૃષ્ણબાહુના । નિપાતિતો દ્વિધા ભૂમૌ વૈદ્યુતેન યથા દ્રુમઃ
એ અસુરનું મોટું મોઢું અને ખાડો ખુલ્લું હતું, કૃષ્ણે પોતાના હાથથી એને જમીન પર ફાડી નાખ્યો, વીજળી પડવાથી વૃક્ષ બે ભાગ થાય એમ.
દ્વિપાદે પૃષ્ઠપુચ્છાર્દ્ધે શ્રવણૈકાક્ષિનાસિકે । કેશિનસ્તે દ્વિધા ભૂતે શકલે દ્વે વિરેજતુઃ
ઘોડાના બે પગ, પીઠ અને પૂંછડાનું અડધું, એક કાન, એક આંખ અને એક નાકનું છિદ્ર—જ્યારે એ બે ભાગ થયો, ત્યારે એના બંને ભાગ ચમકી ઉઠ્યા.
હત્વા તુ કેશિનં કૃષ્ણો ગોપલૈર્મુદિતૈર્વૃતઃ । અનાયસ્તતનુસ્સ્વસ્થો હસંસ્તત્રૈવ તસ્થિવાન્
કૃષ્ણે કેશીને મારીને, આનંદિત ગોપાળો વચ્ચે, નિરાંતે, હસતા હસતા, આરામથી ઊભો રહ્યો.
તતો ગોપ્યશ્ચ ગોપાશ્ચ હતે કેશિનિ વિસ્મિતાઃ । તુષ્ટુવુઃ પુંડરીકાક્ષમનુરાગમનોરમમ્
પછી ગોપીઓ અને ગોપાળોએ, કેશી મારાયો એ જોઈને, આશ્ચર્યથી કમળનેત્રવાળાની, પ્રેમથી ભરપૂર, સ્તુતિ કરી.
અથાહાંતર્હિતો વિપ્ર નારદો જલદે સ્થિતઃ । કેશિનં નિહતં દૃષ્ટ્વા હર્ષનિર્ભરમાનસઃ
પછી હું, હે મુનિ, નારદ, વાદળોમાં છુપાઈને ઊભો હતો, અને કેશી મારાયો એ જોઈને મારું મન આનંદથી ભરાઈ ગયું.
સાધુસાધુ જગન્નાથ લીલયૈવ યદચ્યુત । નિહતોઽયં ત્વયા કેશી ક્લેશદસ્ત્રિદિવૌકસામ્
શાબાશ, શાબાશ, જગન્નાથ! તું માત્ર રમતમાં જ, અચ્યૂત, દેવોને દુઃખ આપનાર કેશીને મારી નાખ્યો.
યુદ્ધોત્સુકોહમત્યર્થં નરવાજિમહાહવમ્ । અભૂતપૂર્વમન્યત્ર દ્રષ્ટું સ્વર્ગાદિહાગતઃ
મારે યુદ્ધ જોવા ખૂબ ઇચ્છા હતી, એટલે હું સ્વર્ગમાંથી અહીં આવ્યો, માણસો અને ઘોડાનો આવો અદભૂત યુદ્ધ ક્યાંય જોયું નહોતું.
કર્માણ્યઽત્રાવતારે તે કૃતાનિ મધુસૂદન । યાનિ તૈર્વિસ્મિતં ચેતસ્તોષમેતેન મે ગતમ્
મધુના વિધ્વંસક, તારા અવતારમાં કરેલા કાર્યો જોઈને મારું મન આશ્ચર્ય અને સંતોષથી ભરાઈ ગયું છે.
તુરંગસ્યાસ્ય શક્રોપિ કૃષ્ણ દેવાશ્ચ બિભ્યતિ । ધુતકેસરજાલસ્ય હ્રેષતોઽભ્રાવલોકિનઃ
કૃષ્ણ, આ ઘોડાને જોઈને, એ વાદળ તરફ જોઈને ડોકા હલાવતો અને હિંસક અવાજ કરતો, તો ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ પણ ડરી ગયા હતા.
યસ્માત્ત્વયૈષ દુષ્ટાત્મા હતઃ કેશી જનાર્દન । તસ્માત્કેશવનામ્ના ત્વં લોકે ખ્યાતો ભવિષ્યસિ
જનાર્દન, તું આ દુષ્ટ કેશીને મારી નાખ્યો છે, તેથી દુનિયામાં તું 'કેશવ' નામથી પ્રસિદ્ધ થશો.
સ્વસ્ત્યસ્તુ તે ગમિષ્યામિ કંસયુદ્ધેઽધુના પુનઃ । પરશ્વોઽહં સમેષ્યામિ ત્વયા કેશિનિષૂદન
તને શુભકામનાઓ; હવે હું જાઉં છું, કાંસાના યુદ્ધમાં ફરી આવીશ; કાલે હું તને ફરી મળવા આવીશ, કેશી વિધ્વંસક.
ઉગ્રસેનસુતે કંસે સાનુગે વિનિપાતિતે । ભારાવતારકર્ત્તા ત્વં પૃથિવ્યા પૃથિવીધર
જ્યારે ઉગ્રસેનપુત્ર કાંસો અને એના સાથીઓ મારાયા પછી, પૃથ્વીનો ભાર ઉતારનાર તું જ પૃથ્વીધારક બનશે.
તત્રાનેકપ્રકારાણિ યુદ્ધાનિ પૃથિવીક્ષિતામ્ । દ્રષ્ટવ્યાનિ મયા યુષ્મત્પ્રણીતાનિ જનાર્દન
ત્યાં અનેક પ્રકારના અદભૂત યુદ્ધો થશે, જનાર્દન, જે તું નેતૃત્વ કરશે, અને એ બધું મને જોવા મળશે.
સોઽહં યાસ્યામિ ગોવિંદ દેવકાર્યં મહત્કૃતમ્ । ત્વયૈવ વિદિતં સર્વં સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વ્રજામ્યહમ્
હવે હું જાઉં છું, ગોવિંદ; દેવતાઓનું મોટું કાર્ય તારા દ્વારા પૂર્ણ થયું છે. તને બધું જ ખબર છે; તને શુભકામનાઓ, હું વિદાય લઉં છું.
નારદે ગતે કૃષ્ણસ્સહ ગોપૈસ્સભાજિતઃ । વિવેશ ગોકુલં ગોપીનેત્રપાનૈકભાજનમ્
નારદે વિદાય લીધી પછી, કૃષ્ણ ગોપાળોના સન્માનથી ગોકુલમાં પ્રવેશ્યો, જ્યાં ગોપીઓની નજર માત્ર એ પર જ હતી.
અક્રૂરોઽપિ વિનિષ્કમ્ય સ્યન્દનેનાશુગામિના । કૃષ્ણસન્દર્શનાયૈકઃ પ્રયયૌ નન્દગોકુલમ્ ।। ૫-૧૭-
અક્રૂર પણ એકલો જ ઝડપથી દોડતી રથમાં બેઠો, કૃષ્ણના દર્શન માટે નંદના ગોકુલ તરફ روانા થયો.
ચિન્તયામાસ ચાક્રૂરો નાસ્તિ ધન્યતરો મયા । યોઽહમંશાવતીર્ણાસ્ય મુખં દ્રક્ષ્યામિ ચક્રિણઃ ।। ૫-૧૭-
અકૃરે મનમાં વિચાર્યું: 'મારા કરતાં વધુ ભાગ્યશાળી બીજું કોઈ નથી, કારણ કે હું પોતે અવતાર લીધેલા ચક્રધારી ભગવાનનું મુખ જોવાનો છું.'
અદ્ય મે સફલં જન્મ સુપ્રભાતા ચ મે નિશા । યદુન્નદાબ્જપત્રાક્ષં વિષ્ણોદ્ર ક્ષ્યામ્યહં મુખમ્ ।। ૫-૧૭-
આજે મારું જન્મ સફળ થયું છે, મારી રાત પણ શુભ બની છે, કારણ કે આજે હું કમળની પાંખડી જેવી આંખો ધરાવતા વિષ્ણુનું મુખ નિહાળવાનો છું.
અદ્ય મે સફલે નેત્રે અદ્ય મે સફલા ગિરઃ । યન્મે પરસ્પરાલાપો દૃષ્ટ્વાં વિષ્ણું ભવિષ્યતિ ।। ૫-૧૭-
આજે મારી આંખો પણ સફળ થઈ ગઈ, આજે મારા વચન પણ સફળ થયા, કારણ કે વિષ્ણુને જોઈને હું એમની સાથે વાત કરીશ.
પાપં હરતિ યત્ પુંસાં સ્મૃતં સઙ્કલ્પનામયમ્ । તત્ પુણ્ડરીકનયનં વિષ્ણોદ્ર ક્ષ્યામ્યહં મુખમ્ ।। ૫-૧૭-
જે વિષ્ણુના કમળની જેમ સુંદર આંખો છે, અને જેમનું સ્મરણ માત્ર મનમાં કરવાથી મનુષ્યના પાપ દૂર થઈ જાય છે, એ વિષ્ણુનું મુખ હું નિહાળવાનો છું.
નિર્જગ્મુશ્વ યતો વેદા વેદાઙ્ગન્યખિલાનિ ચ । દ્રક્ષ્યામિ તત્પ્રં ધામ ધામ્રાં ભગવતો મુખમ્ ।। ૫-૧૭-
જેમના પાસેથી બધા વેદો અને તેમના અંગો પ્રગટ્યા છે, એ પરમ તેજસ્વી ભગવાનનું મુખ હું જોવા જઈ રહ્યો છું.
યજ્ઞેષુ યજ્ઞપુરુષઃ પુરુષૈઃ પુરુષોત્તમઃ । ઇચ્યતે યોઽખિલાધારસ્તં દ્રક્ષ્યામિ જગત્પાતિમ ।। ૫-૧૭-
યજ્ઞોમાં જેમને યજ્ઞપુરુષ કહે છે, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, સર્વના આધારરૂપ એવા જગતના સ્વામીનું દર્શન હું કરવાનું છું.
ઇષ્ટ્વા યમિન્દ્રો યજ્ઞાનાં શતેનામરરાજતામ્ । અવાપ તમન્નાદિમહં દ્રક્ષ્યામિ કેશવમ્ ।। ૫-૧૭-
ઇન્દ્રે જેમને સો યજ્ઞો કરીને અમરલોકનું રાજપદ મેળવ્યું, એવા અનાદિ કેશવનું હું દર્શન કરવાનું છું.
ન બ્રહ્મા નેન્દ્ર-રુદ્રા-શ્વિ-વસ્વા-દિત્ય-મરુદૂગણાઃ । યસ્ય સ્વરૂપં જાનન્તિ સ્પ્રક્ષ્યત્યઙ્ગ સ મે હરિઃ ।। ૫-૧૭-
બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર, વસુ, આદિત્ય અને મરુદગણ પણ જેમનું સાચું સ્વરૂપ જાણતા નથી, એવા હરિ આજે મને સ્પર્શ કરશે.