સ તથા સહ ગોપીભી રરામ મઘુસૂદનઃ । યથાબ્દકોટિપ્રમિતઃ ક્ષણસ્તેન વિનામવત્ ।। ૫-૧૩-
મધુસૂદન ગોપીઓ સાથે એવી મસ્તીમાં રમ્યા કે એક પળ પણ કરોડો વર્ષ જેટલું લાંબું લાગ્યું.
તા વાર્ય્યમાણાઃ પતિભિઃ પિતૃભિર્ભ્રાતૃભિસ્તથા । કૃષ્ણાં ગોપાઙ્ગના રાત્રૌ રમયન્તિ રતિપ્રિયાઃ ।। ૫-૧૩-
પતિઓ, પિતાઓ અને ભાઈઓ દ્વારા અટકાવાય છતાં, ગોપીઓ રાતે કૃષ્ણ સાથે આનંદ માણતી હતી.
સોઽપિ કૈશોરકવયો માનયન્ મધુસૂદનઃ । રેમે તાભિરમેયાત્મા ક્ષપાસુ ક્ષપિતાહિતઃ ।। ૫-૧૩-
મધુસૂદન પણ ગોપીઓના યુવાન પ્રેમને માન આપીને, તેમની સાથે એવી મજા માણતા કે રાતો પળ જેવી વીતી જતી.
તદ્ભર્ત્તૃષુ તથા તાસુ સર્વ્વભૂતેષુ ચેશ્વરઃ । આત્મખરૂપરૂપોઽસૌ વ્યાપ્ય સર્વ્વમવસ્થિતઃ ।। ૫-૧૩-
એ ઈશ્વર પોતાના સ્વરૂપે, ગોપીઓના પતિઓમાં, ગોપીઓમાં અને બધા જીવોમાં વ્યાપી રહ્યો છે.
યથા સમસ્તભૂતેષુ નભોઽગ્રિઃ પૃથિવી જલમ્ । વાયુશ્વાત્મા તથૈવાસૌ વ્યાપ્ય સર્વ્વમવસ્થિતઃ ।। ૫-૧૩-
જેમ આકાશ, અગ્નિ, પૃથ્વી, પાણી અને વાયુ બધા જીવોમાં વ્યાપી છે, તેમ એ પણ સર્વત્ર વ્યાપી રહ્યો છે.
શ્રીપરાશર ઉવાચ। પ્રદોષાગ્રે કદાચિત્તુ રાસાસક્તે જનાર્દને। ત્રાસયન્સમદો ગોષ્ઠમરિષ્ટસ્સમુપાગમત્
શ્રી પરાશર કહે છે: એક વખત સાંજના આરંભે, જયારે જનાર્દન રાસમાં લીન હતા, ત્યારે અરીષ્ઠ ગોપગામમાં ભય ફેલાવતો આવ્યો.
સ તોયતોયદચ્છાયસ્તીક્ષ્ણશૃંગોર્કલોચનઃ। ખુરાગ્રપાતૈરત્યર્થં દારયન્ધરણીતલમ્
એનું શરીર મેઘ જેવી છાંયાવાળું, તીક્ષ્ણ શિંગ અને ભયાનક આંખોવાળું હતું; એના ખુરથી જમીન ખૂબ ઉખેડી નાખતો હતો.
લેલિહાનસ્સનિષ્પેષં જિહ્વયોષ્ઠૌ પુનઃપુનઃ। સંરંભાવિદ્ધલાંગૂલઃ કઠિનસ્કંધબંધનઃ
એ વારંવાર જીભથી હોઠ ચાટતો, ગુસ્સાથી પૂંછડી ફૂલાવી, મજબૂત ખભા સાથે હિંસક ભાવથી દોડતો હતો.
ઉદગ્રકકુદાભોગપ્રમાણો દુરતિક્રમઃ। વિણ્મૂત્રલિપ્તપૃષ્ઠાંગો ગવામુદ્વેગકારકઃ
મોટા કૂંપળાવાળો, અપરમપાર અને અપરાજેય, એનું શરીર ગૌમૂત્ર અને ગૌમયથી લપેટાયેલું, ગાયોમાં ભય ફેલાવતો હતો.
પ્રલંબકંઠોઽતિમુખસ્તરુખાતાંકિતાનનઃ। પાતયન્સ ગવાં ગર્ભાન્દૈત્યો વૃષભરૂપધૃક્
લટકતી ગરદન, વિશાળ મોઢું અને ઝાડના ઘા લાગેલા ચહેરાવાળો એ દૈત્ય, વાછરડાંઓને જમીન પર ફેંકી દેતો હતો.
સૂદયંસ્તાપસાનુગ્રો વનાનટતિ યસ્સદા
એ તપસ્વીઓ પર ક્રૂર હતો અને હંમેશા જંગલોમાં તબાહી મચાવતો ફરતો.
તતસ્તમતિઘોરાક્ષમવેક્ષ્યાતિભયાતુરાઃ। ગોપા ગોપસ્ત્રિયશ્ચૈવ કૃષ્ણકૃષ્ણેતિ ચુક્રુશુઃ
પછી, એ ભયાનક દૈત્યને જોઈ, ગોપો અને ગોપીઓ ખૂબ ડરી ગયા અને 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' એમ બૂમો પાડવા લાગ્યા.
સિંહનાદં તતશ્ચક્રે તલશબ્દં ચ કેશવઃ। તચ્છબ્દશ્રવણાચ્ચાઽસૌ દામોદરમુપાયયૌ
પછી કેશવએ સિંહની દહાડ કરી અને હાથ સાથે અવાજ કર્યો; એ અવાજ સાંભળી અરીષ્ઠ દામોદર પાસે આવ્યો.
અગ્રન્યસ્તવિષાણાગ્રઃ કૃષ્ણકુક્ષિકૃતેક્ષણઃ । અભ્યધાવત દુષ્ટાત્મા કૃષ્ણં વૃષભદાનવઃ
શિંગનો ટોચ આગળ રાખીને, કૃષ્ણના પેટ તરફ નજર ગાડીને, દુષ્ટ દૈત્ય-વૃષભ કૃષ્ણ પર દોડ્યો.
આયાંતં દૈત્યવૃષભં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણો મહાબલઃ। ન ચચાલ તદા સ્થાનાદવજ્ઞાસ્મિતલીલયા
દૈત્ય-વૃષભને આવતો જોઈ, મહાબળવાન કૃષ્ણ પોતાના સ્થાનેથી હલ્યા નહીં અને અવમાનીય સ્મિત સાથે ઊભા રહ્યા.
આસન્નં ચૈવ જગ્રાહ ગ્રાહવન્મધુસૂદનઃ। જઘાન જાનુના કુક્ષૌ વિષાણગ્રહણાચલમ્
જ્યારે એ નજીક આવ્યો, ત્યારે મધુસૂદને એને પકડી લીધો, ઘૂંટણે તેના પેટમાં માર્યો અને શિંગ મજબૂતીથી પકડી લીધા.
તસ્ય દર્પબલં ભંક્ત્વા ગૃહીતસ્ય વિષાણયોઃ। અપીડયદરિષ્ટસ્ય કંઠં ક્લિન્નમિવાંબરમ્
એના શિંગ પકડી, એનો અભિમાન અને બળ તોડી, કૃષ્ણે અરીષ્ઠનો ગળો એવી રીતે દબાવ્યો જેમ ભીનું કપડું પિછડાય.
ઉત્પાટ્ય શૃંગમેકં તુ તેનૈવાતાડયત્તતઃ। મમાર સ મહાદૈત્યો મુખાચ્છોણિતમુદ્વમન્
પછી, એક શિંગ ઉખાડી, એ જથી તેને માર્યો; એ મહાદૈત્ય મોઢામાંથી લોહી ઉગળી મરી ગયો.
તુષ્ટુવુર્નિહતે તસ્મિન્દૈત્યે ગોપા જનાર્દનમ્ । જંભે હતે સહસ્રાક્ષં પુરા દેવગણા યથા
જ્યારે એ દૈત્યનો અંત થયો, ત્યારે ગોપાળોએ જનાર્દનનું એ જ રીતે સ્તુતિ કરી, જેમ દેવતાઓએ કદીકાળે જંભાસુરના વિનાશ પછી ઇન્દ્રની કરી હતી.
શ્રીપરાશર ઉવાચ। કકુદ્મતિ હતેઽરિષ્ટે ધેનુકે વિનિપાતિતે । પ્રલંબે નિધનં નિધનં નીતે ધૃતે ગોવર્દ્ધનાચલે
શ્રી પરાશર કહે છે: કકુદમતીના મૃત્યુ પછી, અરીષ્ટ અને ધેનુક પણ સંહારાયા, પ્રલંબનો પણ અંત થયો અને ગોવર્ધન પર્વત ઉંચકાયો.
દમિતે કાલિયે નાગે ભગ્ને તુંગદ્રુ મદ્વયે । હતાયાં પૂતનાયાં ચ શકટે પરિવર્ત્તિતે
કાળિય નાગને શાંત કર્યો, તુંગદ્રુમના અહંકારને તોડી નાખ્યો, પૂતનાનો નાશ કર્યો અને શાકટ પણ ઉલટાયું.
કંસાય નારદઃ પ્રાહ યથાવૃત્તમનુક્રમાત્ । યશોદાદેવકીગર્ભપરિવૃત્તાદ્યશ્ષોતઃ
નારદે કંસને, દેવકીના ગર્ભ યશોદામાં સ્થાનાંતરિત થવાથી શરૂ કરીને, જે જે ઘટનાઓ ઘટી હતી તે બધું ક્રમશઃ કહી સંભળાવ્યું.
શ્રુત્વા તત્સકલં કંસો નારદાદ્દેવદર્શનાત્ । વસુદેવં પ્રતિ તદા કોપં ચક્રે સુદુર્મતિઃ
નારદ પાસેથી, જે દેવલોકથી આવ્યો હતો, આ બધું સાંભળીને, દુષ્ટ કંસે વસુદેવ પર ભારે ક્રોધ કર્યો.
સોતિકોપાદુપાલભ્ય સર્વયાદવસંસદિ । જગર્હ યાદવાંશ્ચૈવ કાર્યં ચૈતદચિંતયત્
ક્રોધથી ભરાઈને, કંસે યાદવોની સભામાં બધાને ધિક્કાર્યા, યાદવ વંશને અપમાન કર્યો અને હવે શું કરવું તે વિચારવા લાગ્યો.
યાવન્ન બલમારૂઢૌ રામકૃષ્ણૌ સુબાલકૌ । તાવદેવ મયા વધ્યાવસાધ્યૌ રૂઢયૌવનૌ
રામ અને કૃષ્ણ હજુ બાળપણમાં છે, એ બંને યુવાન અને શક્તિશાળી થાય એ પહેલાં જ હું એમને મારી નાખીશ, કેમ કે એકવાર એમણે યુવાની પામી તો એમને હરાવવું અશક્ય બની જશે.
ચાણૂરોત્ર મહાવીર્યો મુષ્ટિકશ્ચ મહાબલઃ । એતાભ્યાં મલ્લયુદ્ધેન મારયિષ્યામ દુર્મતી
ચાણૂર જે મહાન બળવાન છે અને મુષ્ટિક પણ અતિશય શક્તિશાળી છે, એ બંને સાથે મલ્લયુદ્ધ રાખી, હું એ દુષ્ટ છોકરાઓને મરાવડાવીશ.
ધનુર્મહમહાયોગવ્યાજેનાનીય તૌ વ્રજાત્ । તથા તથા યતિષ્યામિ યાસ્યેતે સંક્ષયં યથા
મારા ધનુષ્યમહોત્સવના બહાને એમને વ્રજમાંથી બોલાવીશ અને એ રીતે બધું કરીશ કે એમનો અંત નિશ્ચિત થાય.
શ્વફલ્કતનયં શૂરમક્રૂરં યદુપુંગવમ્ । તયોરાનયનાર્થાય પ્રેષયિષ્યામિ ગોકુલમ્
શ્વફલ્કનો પુત્ર, શૂરવીર અક્રૂર, જે યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, એને હું ગોકુલ મોકલીશ કે એ બંને છોકરાઓને અહીં લાવે.
વૃંદાવનચરં ઘોરમાદેક્ષ્યામિ ચ કેશિનમ્ । તત્રૈવાસાવતિબલસ્તાવુભૌ ઘાતયિષ્યતિ
વૃંદાવનમાં ફરતો ભયાનક કેશી પણ હું મોકલીશ; એ ત્યાં પોતાની મહાશક્તિથી બંનેનો નાશ કરશે.
ગજઃ કુવલાયાપીડો મત્સકાશમિહાગતૌ । ઘાતયિષ્યતિ વા ગોપૌ વસુદેવસુતાવુભૌ
મારો મુખ્ય મહાવત ચલાવતો, કુવલયાપીડ નામનો હાથી પણ અહીં આવશે અને જ્યારે એ બંને ગોપપુત્રો, વસુદેવના દીકરા, અહીં આવશે ત્યારે એમને મારી નાખશે.