તસ્યાપિ રુક્મકવચસ્તતઃ પરવૃત્ ॥ ૪,૧૨.
શિતપૂર્ણનો પુત્ર રુક્મકવચ અને પછી પરાવૃત થયો.
તસ્ય પરાવૃતો રુક્મેષુપૃથુજ્યામઘવલિતહરિતસંજ્ઞાસ્તસ્ય પઞ્ચાત્મજા બભૂવુઃ ॥ ૪,૧૨.
પરાવૃતના પાંચ પુત્રો હતા: રુક્મેષુ, પૃથુજ્યામ, અઘવાલિત, હરિત અને સંજ્ઞા.
તસ્માદ્યાપિ જ્યામઘસ્ય શ્લોકો ગીયતે ॥ ૪,૧૨.
આજે પણ જ્યામઘ વિશેનો શ્લોક ગવાય છે.
ભાર્યાવશ્યાસ્તુ યે કેચિદ્ભવિષ્યન્ત્યથ વા મૃતાઃ । તેષાં તુ જ્યામઘઃ શ્રેષ્ઠઃ શૈવ્યાપતિરભૂન્નૃપઃ ॥ ૪,૧૨.
જેઓના પત્ની જીવતી કે મૃત્યુ પામેલી હોય, એ બધામાં જ્યામઘ શ્રેષ્ઠ હતા; તેઓ શૈવ્યા પતિ અને રાજા હતા.
અપુત્રા તસ્ય સા પત્ની શૈવ્યા નામ તથાપ્યસૌ । અપત્યકામોઽપિ ભયાન્નાન્યાં ભાર્યામવિન્દત ॥ ૪,૧૨.
તેમની પત્ની શૈવ્યા સંતાનહીન હતી; છતાં સંતાનની ઈચ્છા હોવા છતાં, ભયને કારણે તેમણે બીજી પત્ની કરી નહોતી.
સ ત્વેકદા પ્રભૂતરથતુરગગજસંમર્દાતિદારુણે મહાહવે યુદ્ધ્યમાનઃચ સકલમેવારિચક્રમજયત્ ॥ ૪,૧૨.
એક વખત, અનેક રથ, ઘોડા અને હાથીઓના ઘમાસાણ યુદ્ધમાં, જ્યામઘે પોતાના બધા શત્રુઓને હરાવ્યા.
તચ્ચારિચક્રમપાસ્તપુત્રકલત્રબન્ધુબલકોશં સ્વમધિષ્ઠાનં પરિત્યજ્ય દિશઃ પ્રતિવિદ્રુતમ્ ॥ ૪,૧૨.
શત્રુઓએ પોતાના પુત્રો, પત્નીઓ, સગા, સૈન્ય અને ધન છોડી, પોતાનું રાજ્ય છોડીને દિશા દિશામાં ભાગી ગયા.
તસ્મિંશ્ચ વિદ્રુતેતિત્રાસલોલાયતલોચનયુગલં ત્રાહિત્રાહિ માં તાતાંબ ભ્રતરિત્યાકુલવિલાપવિધુરં સ રાજકન્યારત્નમદ્રાક્ષીત્ ॥ ૪,૧૨.
જ્યારે શત્રુઓ ભાગી રહ્યા હતા, ત્યારે રાજાએ એક રાજકન્યાને જોયી, જેના વિશાળ નેત્ર ભયથી કંપી રહ્યા હતા અને જે વ્યાકુળ થઈ 'મને બચાવો, પિતા, માતા, ભાઈ!' એમ રડતી હતી.
તદ્દર્શનાચ્ચ તસ્યામનુરાગનુગતાન્તરાત્મા સ નૃપોઽચિન્તયત્ ॥ ૪,૧૨.
તેને જોઈને રાજાનું હૃદય તેના પર પ્રેમથી ભરાઈ ગયું.
સાધ્વિદં મમાપત્યરહિતસ્ય વન્ધ્યાભર્તુઃ સાંપ્રતં વિધિનાપત્યકારણં કન્યારત્નમુપપાદિતમ્ ॥ ૪,૧૨.
રાજાએ વિચાર્યું: 'હું તો સંતાનહીન છું અને મારી પત્ની પણ વંધ્યા છે, હવે વિધિએ મને સંતાન માટે આ કન્યારત્ન આપ્યું છે.'
તદેતત્સમુદ્વહામીતિ ॥ ૪,૧૨.
'આથી, હું તેની સાથે લગ્ન કરીશ.'
અથ વૈનાં સ્યન્દનમારોપ્ય સ્વમધિષ્ઠાનં નયામિ ॥ ૪,૧૨.
પછી રાજાએ તેને પોતાના રથ પર બેસાડી, પોતાના ઘર લઈ ગયો.
તયૈવ દેવ્યાશૈવ્યયાહમનુજ્ઞાતઃસમુદ્વહામીતિ ॥ ૪,૧૨.
રાણી શૈવ્યાની મંજૂરીથી, રાજાએ તેના સાથે લગ્ન કર્યા.
અથૈનાં રથમારોપ્ય સ્વનગરમગચ્છત્ ॥ ૪,૧૨.
પછી રાજાએ તેને રથમાં બેસાડી, પોતાના શહેર તરફ ગયો.
વિજયિનં ચ રાજાનમશેષપૌરભૃત્વયરિજનામાત્યસમેતા શૈવ્યા દ્રષ્ટુમધિષ્ઠનદ્વારમાગતા ॥ ૪,૧૨.
વિજયી રાજા, બધા નાગરિકો, સંબંધીઓ, સેના અને મંત્રીઓ સાથે, જ્યારે મહેલના દ્વાર પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે શૈવ્યાએ તેને જોવા માટે ત્યાં આવી હતી.
સા ચાવલોક્ય રાજ્ઞઃ સવ્યપાર્શવવર્ત્તિનીં કન્યામીષદુદ્ભૂતામર્ષસ્ફુરદધરપલ્લવા રાજાનમવોચત્ ॥ ૪,૧૨.
શૈવ્યાએ જોયું કે રાજાના ડાબી બાજુએ એક યુવતી ઊભી છે, જેના હોઠો થોડા ગુસ્સાથી કંપી રહ્યા છે. ત્યારે શૈવ્યાએ રાજાને કહ્યું.
અતિચપલચિત્તાત્ર સ્યન્દને કેયમારોપિતેતિ ॥ ૪,૧૨.
આ રથમાં બેસેલી, એટલી ચંચળ મનવાળી યુવતી કોણ છે?
અસાવપ્યનાલોચિતોત્તરવચનોતિભયાત્તામાહ સ્નુષા મમેયમિતિ ॥ ૪,૧૨.
વધુ પ્રશ્ન થશે એ ડરે અને વિચાર્યા વિના તેણે કહ્યું: 'આ મારી વહુ છે.'
અથૈનં શૈવ્યોવાચ ॥ ૪,૧૨.
પછી શૈવ્યાએ તેને કહ્યું:
નાહં પ્રસૂતા પુત્રેણ નાન્યા પત્ન્યભવત્તવ । સ્નુષાસંબન્ધતા હ્યોષા કતમેન સુતેન તે ॥ ૪,૧૨.
'મેં તને પુત્ર આપ્યો નથી, ને તારી બીજી પત્ની પણ નથી; તો આ સ્ત્રી તારી કઈ પુત્રની વહુ કહેવાય?'
શ્રીપરાશર ઉવાચ ઇત્યાત્મેર્ષ્યાકોપકલુષિતવચનમુષિતવિવેકો ભયાદ્દુરુક્તાપરિહારાર્થમિદમવનીપતિરાહ ॥ ૪,૧૨.
શ્રી પરાશરે કહ્યું: ઈર્ષ્યા અને ગુસ્સાથી ભરેલા શબ્દો બોલી, ભયથી વિવેક ગુમાવી અને કઠણ વચન ટાળવા ઈચ્છી રાજાએ કહ્યું:
યસ્તે જનિષ્યત્યાત્મજસ્તસ્યેયમનાગતસ્યૈવ ભાર્યા નિરૂપિતેત્યાકર્ણ્યોદ્ભૂતમૃદુહાસા તથેત્યાહ ॥ ૪,૧૨.
'જે તારો પુત્ર જન્મશે, એના માટે આ યુવતી વહુ તરીકે નક્કી કરવામાં આવી છે.' આવું સાંભળી, શૈવ્યાએ હળવી સ્મિત સાથે કહ્યું: 'જેમ તું કહેશે તેમ.'
પ્રવિવેશ ચ રાજ્ઞા સહાધિષ્ઠાનમ્ ॥ ૪,૧૨.
પછી તે રાજા સાથે મહેલમાં પ્રવેશી ગઈ.
અનન્તરં ચાતિશુદ્ધલગ્નહોરાંશકાવયવોક્તકૃતપુત્રજન્મલાભગુણાદ્વયસઃ પરિણામમુપગતાપિ શૈવ્યા સ્વલ્પૈરેવાહોભિર્ગર્ભમવાપ ॥ ૪,૧૨.
થોડા જ દિવસોમાં શુભ મુહૂર્ત અને સમયના સારા સંયોગથી શૈવ્યાને ગર્ભ રહ્યો.
કાલેન ચ કુમારમજીજનત્ ॥ ૪,૧૨.
સમય આવતાં, તેણે પુત્રને જન્મ આપ્યો.
તસ્ય ચ વિદર્ભ ઇતિ પિતા નામ ચક્રે ॥ ૪,૧૨.
તેના પિતા એનું નામ વિદર્ભ રાખ્યું.
સ ચ તાં સ્નુષામુપયેમે ॥ ૪,૧૨.
એ વિદર્ભે એ યુવતીને લગ્ન કરીને પોતાની પત્ની બનાવી.
તસ્યાં ચાસૌક્રથકૈશિકસંજ્ઞૌ પુત્રાવજનયત્ ॥ ૪,૧૨.
એ સ્ત્રી પાસેથી તેણે ક્રથ અને કૈશિક નામના બે પુત્રો પેદા કર્યા.
પુનશ્ચ તૃતીયં રોમપાદસંજ્ઞં પુત્રમજીજનદ્યો નારદાદવાપ્તજ્ઞાનવાન્ભવિષ્યતીતિ ॥ ૪,૧૨.
પછી તેણે ત્રીજો પુત્ર જન્માવ્યો, જેને રોમપાદ કહેવાયો. એ પુત્ર નારદ પાસેથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરનાર બન્યો.
રોમપાદાદ્બભ્રુઃ બભ્રોર્ધૃતિર્ઃ ધૃતેઃ કૈશિકઃ કૈશિકસ્યાપિ ચેદિઃ પુત્રોઽભવત્યસ્ય સંતતૌ ચૈદ્યા ભૂપાલાઃ ॥ ૪,૧૨.
રોમપાદથી બભ્રુ, બભ્રુથી ધૃતિ, ધૃતિથી કૈશિક, કૈશિકથી ચેદિ જન્મ્યો. એની વંશમાં ચેદિ દેશના રાજાઓ થયા.