તસ્ય ચ પુત્રપૌત્રદૌહિત્રાઃ પૃષ્ઠતોઽગ્રતઃ પાર્શ્વયોઃ પક્ષપુચ્છશિરસાં ચોપરિ ભ્રમંતસ્તેનૈવ સદાહર્નિશમતિનિર્વૃત્તા રેમિરે
તેના દીકરા, પૌત્રો અને પરપૌત્રો એના પાછળ, આગળ, બાજુએ અને પાંખ, પૂંછડી અને માથા પર ફરતા, દિવસ-રાત સતત તેની સાથે રમતા અને આનંદ કરતા.
સ ચાપત્યસ્પર્શોપચીયમાનપ્રહર્ષપ્રકર્ષો બહુપ્રકારં તસ્ય ઋષેઃ પશ્યતસ્તૈરાત્મજપુત્રપૌત્રદૌહિત્રાદિભિઃ સહાનુદિનં સુતરાં રેમે
પોતાના સંતાનોના સ્પર્શથી આનંદ વધતો જતા, ઋષિએ દીકરા, પૌત્રો, પરપૌત્રો અને બીજા બધાને રોજ-રોજ જોઈને વધુ આનંદ અનુભવ્યો અને તેમની સાથે આનંદપૂર્વક સમય વિતાવ્યો.
અથાંતર્જલાવસ્થિતસ્સૌભરિરેકાગ્રતસ્સમાધિમપહાયાનુદિનં તસ્ય સત્સ્યસ્યાત્મજપુત્રપૌત્રદૌહિત્રાદિભિસ્સહાતિરમણીયતામવેક્ષ્યાચિંતયત્
પછી, પાણીમાં રહેતા અને ધ્યાનમાં લીન સૌભરીએ પોતાનું સમાધિ છોડ્યું અને રોજ-રોજ સત્સ્યના દીકરા, પૌત્રો અને પરપૌત્રો સાથેના અતિ આનંદને જોઈને વિચાર કર્યો.
અહો ધન્યોયમીદૃશમનભિમતં યોન્યંતરમવાપ્યૈભિરાત્મજપુત્રપૌત્રદૌહિત્રાદિભિસ્સહ રમમાણોતીવાસ્માકં સ્પૃહામુત્પાદયતિ
અરે! કેટલો ધન્ય છે આ માણસ, જેને ઇચ્છ્યા વિના બીજું જન્મ મળ્યું છે, છતાં પોતાના દીકરા, પૌત્રો અને પરપૌત્રો સાથે આનંદ માણે છે અને અમને પણ એવી ઈચ્છા જાગે છે.
વયમપ્યેવં પુત્રાદિભિસ્સહ લલિતં રમિષ્યામ ઇત્યેવમભિકાંક્ષન્ સ તસ્માદંતર્જલાન્નિષ્ક્રમ્ય સંતાનાય નિવેષ્ટુકામઃ કન્યાર્થં માંધાતારં રાજાનમગચ્છત્
અમે પણ આવી રીતે દીકરા વગેરે સાથે રમતાં આનંદ માણીશું—આવી ઇચ્છા રાખીને, તે પાણીમાંથી બહાર આવ્યો અને વંશ વધારવા માટે કન્યાની માંગ માટે રાજા માંધાતી પાસે ગયો.
આગમનશ્રવણસમનન્તરં ચોત્થાય તેન રાજ્ઞા સમ્યગર્ઘ્યાદિના સંપૂજિતઃ કૃતાસનપરિગ્રહઃ સૌભરિરુવાચ રાજાનમ્
તેના આવવાનો સંદેશ મળતાં જ રાજા ઊભા થયા અને યોગ્ય રીતે અતિથિ તરીકે સૌભરીનું સન્માન કર્યું, પછી બેઠાડ્યા પછી સૌભરીએ રાજાને કહ્યું.
સૌભરિરુવાચ। નિવેષ્ટુકામોઽસ્મિ નરેન્દ્ર કન્યાં પ્રયચ્છ મે મા પ્રણયં વિભાંક્ષીઃ । ન હ્યર્થિનઃ કાર્યવશાદુપેતાઃ કકુત્સ્થવંશો! વિમુખાઃ પ્રયાંતિ
સૌભરીએ કહ્યું: હે રાજા, હું ઘરસ્થાશ્રમ સ્થાપવા ઈચ્છું છું, મને એક દીકરી આપો. મારી વિનંતી ન નકારશો. કારણ કે, માંગવા આવનારને કકુત્સ્થ વંશ ક્યારેય ખાલી હાથ પાછા મોકલતો નથી.
અન્યેપિ સંત્યેવ નૃપાઃ પૃથિવ્યાં માંધાતરેષાં તનયાઃ પ્રસૂતાઃ । કિં ત્વર્થિનામર્થિતદાનદીક્ષાકૃતવ્રતશ્લાઘ્યમિદં કુલં તે
હે માંધાતી, પૃથ્વી પર ઘણા રાજાઓ છે, જેમની દીકરીઓ જન્મી છે. પણ માંગનારને આપવાનો સંકલ્પ તમારા કુળમાં પ્રસિદ્ધ છે; ખરેખર પ્રશંસનીય તો એ પરંપરા છે.
શતાર્ધસંખ્યાસ્તવ સંતિ કન્યાસ્તાસાં મમૈકાં નૃપતે પ્રયચ્છ । યત્પ્રાર્થનાભંગભયાદ્બિભેમિ તસ્માદહં રાજવરાતિદુઃખાત્
તમારી પાસે સવા સો દીકરીઓ છે; હે રાજા, એમાંથી એક મને આપો. વિનંતી ન સ્વીકારવાથી થતો દુઃખ હું સહન કરી શકતો નથી, તેથી મનમાં સંકોચ અનુભવું છું.
શ્રીપરાશર ઉવાચ । ઇતિ ઋષિવચનમાકર્ણ્ય સ રાજા જરાજર્જરિતદેહમૃષિમાલોક્ય પ્રત્યાખ્યાનકાતરસ્તસ્માચ્ચ શાપભીતો બિભ્યત્કિંચિદધોમુખશ્ચિરં દધ્યૌ ચ
શ્રી પરાશરે કહ્યું: ઋષિના શબ્દો સાંભળીને, રાજાએ ઋષિનું વૃદ્ધ અને દુર્બળ શરીર જોઈને, ના પાડવાનો ડર અને શાપનો ભય અનુભવ્યો; તેણે માથું નીચે કરી લાંબો વિચાર કર્યો.
સૌભરિરુવાચ । નરેંદ્ર કસ્માત્સમુપૈષિ ચિંતામસહ્યમુક્તં ન મયાત્ર કિંચિત્ ।। યાવશ્યદેયા તનયા તયૈવ કૃતાર્થતા નો યદિ કિં ન લબ્ધા
સૌભરીએ કહ્યું: હે રાજા, તમે આટલી અસહ્ય ચિંતામાં કેમ પડ્યા? મેં અહીં કંઈ કહ્યું નથી. જો કોઈ દીકરી આપવાની હોય તો તે મારી ઇચ્છા પૂરી કરે; નહીં તો હું કેમ ન પામું?
શ્રીપરાશર ઉવાચ । અથ તસ્ય ભગવતશ્શાપભીતસ્સપ્રશ્રયસ્તમુવાચાસૌ રાજા
શ્રી પરાશરે કહ્યું: પછી, ઋષિના શાપથી ડરાઈ અને વિનમ્રતાથી રાજાએ તેને કહ્યું.
રાજોવાચ । ભગવન્ અસ્મત્કુલસ્થિતિરિયં ય એવ કન્યાભિરુચિતોઽભિજનવાન્વરસ્તસ્મૈ કન્યા પ્રદીયતે ભગવદ્યાચ્ઞા ચાસ્મન્મનોરથાનામપ્યતિગોચરવર્ત્તિની કથમપ્યેષા સંજાતા તદેવમુપસ્થિતે ન વિદ્મઃ કિં કુર્મ ઇત્યેતન્મયાઽચિંત્યત ઇત્યભિહિતે ચ તેન ભૂભુજા મુનિરચિંતયત્
રાજાએ કહ્યું: હે ભગવન, અમારી કુટુંબની રીત એવી છે કે, જે દીકરી યોગ્ય વર પસંદ કરે, તેને તે આપવામાં આવે છે. તમારી વિનંતી અમારી ઇચ્છાથી પર છે; આવી સ્થિતિ કેવી રીતે આવી, શું કરવું એ મને સમજાતું નથી. આમ વિચાર્યું અને એમ કહીને રાજાએ કહ્યું; ઋષિએ પણ વિચાર કર્યો.
અયમન્યોઽસ્મત્પ્રત્યાખ્યાનોપાયો વૃદ્ધોયમનભિમતઃ સ્ત્રીણાં કિમત કન્યાકાનામિત્યમુના સંચિંત્યૈતદભિહિતમેવમસ્તુ તથા કરિષ્યામીતિ સંચિંત્ય માંધાતારમુવાચ
આ તો ના પાડવાનો બીજો ઉપાય છે: હું વૃદ્ધ અને સ્ત્રીઓ માટે અપ્રિય છું, તો કઈ દીકરી મને પસંદ કરશે? આમ વિચારી, તેણે મનમાં કહ્યું: 'જેમ હોય તેમ, હું એમ જ કરીશ,' અને માંધાતીને કહ્યું.
યદ્યેવં તદાદિશ્યતામસ્માકં પ્રવેશાય । કંન્યાંતઃપુરં વર્ષવરો યદિ કન્યૈવ કાચિન્મામભિલષતિ તદાહં દારસંગ્રહં કરિષ્યામિ અન્યથા ચેત્તદલમસ્માકમેતેનાતીતકાલારંભણેનેત્યુક્ત્વા વિરરામ
જો આવું હોય, તો મને કન્યાઓના અંતઃપુરમાં જવા દો. જો કોઈ કન્યા મને પસંદ કરે, તો હું તેને પત્ની રૂપે સ્વીકારીશ; નહિ તો, આ વિષય અહીં પૂરતો, હવે વધુ આગળ ન વધારીએ. એમ કહીને સૌભરી ચુપ રહ્યો.
તતશ્ચ માંધાત્રા મુનિશાપશંકિતેન કન્યાંતઃપુરવર્ષધરસ્સમાજ્ઞપ્તઃ
પછી, રાજા માંધાતીએ ઋષિના શાપના ભયથી કન્યાઓના અંતઃપુરના સેવકને આદેશ આપ્યો.
તેન સહ કન્યાંતઃપુરં પ્રવિશન્નેવ ભગવાનખિલસિદ્ધગંધર્વેભ્યોતિશયેન કમનીયં રૂપમકરોત્
તે સેવક સાથે અંતઃપુરમાં પ્રવેશતાં, ઋષિએ પોતે એટલો સુંદર રૂપ ધારણ કર્યો કે, બધા ગંધર્વો પણ તેની સામે ફિકા પડે.
પ્રવેશ્ય ચ તમૃષિમંતઃપુરે વર્ષધરસ્તાઃ કન્યાઃ પ્રાહ
ઋષિને અંતઃપુરમાં લઈ જઈને, સેવકે તમામ કન્યાઓને સંબોધન કર્યું.
ભવતીનાં જનયિતા મહારાજસ્સમાજ્ઞાપયતિ
તમારા પિતા મહારાજે આદેશ આપ્યો છે.
અયમસ્માન્ બ્રહ્મર્ષિઃ કન્યાર્થં સમભ્યાગતઃ
આ મહાન બ્રાહ્મણ ઋષિ કન્યાના માટે અમારી પાસે આવ્યા છે.
મયા ચાસ્ય પ્રતિજ્ઞાતં યદ્યસ્મત્કન્યા યા કાચિદ્ભગવંતં વરયતિ તત્કન્યાચ્છંદે નાહં પરિપંથાનં કરિષ્યામીત્યાકર્ણ્ય સર્વા એવ તાઃ કન્યાઃ સાનુરાગાઃ સપ્રમદાઃ કરેણવ ઇવ મૃગયૂથપતિં તમૃષિમહમહમિકયા વરયાંબભૂવુરૂચુશ્ચ
અને મેં તેમને વચન આપ્યું છે કે અમારી કન્યાઓમાંથી જે કોઈ પણ પુજ્ય ઋષિને પસંદ કરશે, તેની પસંદગીમાં હું કોઈ વિઘ્ન લાવિશ નહીં. આ સાંભળી, બધી કન્યાઓ પ્રેમ અને ઉત્સાહથી, જાણે હાથીણો પોતાના ટોળાના નેતા તરફ આકર્ષાય, તેમ ઋષિને પસંદ કરવા ઉત્સુક બની અને બોલી ઉઠી.
અલં ભગિન્યોહમિમં વૃણોમિ વૃણોમ્યહં નૈષ તવાનુરૂપઃ । મમૈષ ભર્ત્તા વિધિનૈવ સૃષ્ટસ્સૃષ્ટાહમસ્યોપશમં પ્રયાહિ
બસ બહેન, હું તેમને પસંદ કરું છું, હું પસંદ કરું છું! તેઓ તારી માટે યોગ્ય નથી. તેઓ મારા પતિ છે, ભાગ્યે મને એમના માટે જ બનાવેલી છે. તું શાંતિથી રહી જા.
વૃતો મયાયં પ્રથમં મયાયં ગૃહં વિશન્નેવ વિહન્યસે કિમ્ । મયા મયોતિક્ષિતિપાત્મજાનાં તદર્થમત્યર્થકલિર્બભૂવ
હું પહેલેથી જ તેમને પસંદ કરી લીધા છે; હું પસંદ કરી લીધા છે! જ્યારે તેઓ મારા ઘરમાં આવે છે ત્યારે તું મને કેમ અટકાવું છે? મારી જ વાત છે, મારી જ વાત છે! રાજાની બધી દીકરીઓમાં એ માટે ભારે ઝઘડો થયો.
યદા મુનિસ્તાભિરતીવહાર્દાદ્વૃતસ્સ કન્યાભિરનિંદ્યકીર્તિઃ । તદા સ કન્યાધિકૃતો નૃપાય યથાવદાચષ્ટ વિનમ્રમૂર્ત્તિઃ
જ્યારે નિર્દોષ પ્રતિષ્ઠાવાળા ઋષિને કન્યાઓએ ખૂબ પ્રેમથી પસંદ કર્યા, ત્યારે તેમણે સૌ કન્યાઓના અધિકારી બની, વિનમ્રતાથી રાજાને યોગ્ય રીતે જાણ કરી.
શ્રીપરાશર ઉવાચ । તદવગમાત્કિંકિમેતત્કથમેતત્કિં કિં કરોમિ કિં મયાભિહિતમિત્યાકુલમતિરનિચ્છન્નપિ કથમપિ રાજાનુમેને
શ્રી પરાશરે કહ્યું: આ સમજ્યા પછી, 'આ શું છે? આવું કેમ થયું? હવે હું શું કરું? શું બોલવું?'—આવી ગભરાટભરી મનસ્થિતિમાં, રાજાએ ઇચ્છા ન હોવા છતાં પણ, કોઈ રીતે સંમતિ આપી.
કૃતાનુરૂપવિવાહશ્ચ મહર્ષિસ્સકલા એવ તાઃ કન્યાસ્સ્વમાશ્રમમનયત્
મહાન ઋષિએ બધી કન્યાઓ સાથે યોગ્ય રીતે વિવાહ કરીને તેમને પોતાના આશ્રમમાં લઈ ગયા.
તત્ર ચાઽશેષશિલ્પકલ્પપ્રણેતારં ધાતારમિવાન્યં વિશ્વકર્માણમાહૂય સકલકન્યાનામેકૈકસ્યાઃ પ્રોત્ફુલ્લપંકજાઃ કૂજત્કલહંસકારંડવાદિવિહંગમાભિરામજલાશયાસ્સોપધાનાઃ । સાવકાશાસ્સાધુશય્યાપરિચ્છદાઃ પ્રાસાદાઃ ક્રિયંતામિત્યાદિદેશ
ત્યાં તેમણે બધા કળા-હુનરની શરૂઆત કરનાર બીજા વિશ્વકર્માને બોલાવી, દરેક કન્યાના માટે સુંદર મહેલો, નરમ પથારા, ખીલેલા કમળવાળા તળાવ, કલરવ કરતા હંસ-કરંડા અને બીજા પક્ષીઓ, મોહક બગીચા અને સારા સુવિધાઓથી સજ્જ મહેલો બનાવવાની today આપી.
તચ્ચ તથૈવાનુષ્ઠિતમશ્ષોશિલ્પવિશેષાચાર્યસ્ત્વષ્ટા દર્શિતવાન્
અને એ પ્રમાણે જ થયું; વિશેષ કળાના આચાર્ય ત્વષ્ટાએ પોતાની કળા બતાવી.
તતઃ પરમર્ષિણા સૌભરિણાજ્ઞપ્તસ્તેષુ ગૃહેષ્વનિવાર્યાનંદકુંદમહાનિધિરાસાંચક્રે
પછી પરમ ઋષિ સૌભરીના આદેશથી એ ઘરોમાં અખૂટ આનંદનો ખજાનો સ્થાપિત થયો.
તતોઽનવરતેન ભક્ષ્યભોજ્યલેહ્યાદ્યુપભોગૈરાગતાનુગતભૃત્યાદીનહર્નિશમશ્ષોગૃહેષુ તાઃ ક્ષિતીશદુહિતરો ભોજયામાસુઃ
પછી સતત વિવિધ ખોરાક, મીઠાઈઓ, લાડવા અને બીજા આનંદદાયક વસ્તુઓથી, રાજાની દીકરીઓ અને તેમના સેવકોને દિવસ-રાત એ સુંદર ઘરોમાં સેવા આપવામાં આવી.