સમાગમ્ય યથાન્યાયં દમ્પતી તૌ યથાવિધિ । વિષ્ણોઃ પૂજાદિકં સર્વં કૃતવન્તૌ દ્રિજોત્તમ
પછી dampatīએ નિયમ મુજબ ભેગા થઈને, વિષ્ણુની પૂજા અને તમામ વિધિ-વિધાન કર્યા, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
કાલેન ગચ્છતા રાજા મમારાસૌ સપત્રજિત્ । અન્વારુરોહ તં દેવી ચિતાસ્થં ભૂપતિં પતિમ્
સમય જતાં રાજા સપત્રજિતનું અવસાન થયું; રાણી પોતાના પતિ રાજા સાથે ચિતામાં ચડી ગઈ.
સ તુ તેનાપચારેણ શ્વા જજ્ઞ વસુધાધિપઃ । ઉપોષિતેન પાષણ્જસંલાપી યઃ કૃતોઽભવત્
તે પાપના કારણે, ઉપવાસ કરતો અને પાખંડી સાથે વાત કરનાર રાજા પછી કૂતરા રૂપે જન્મ્યો.
સા તુ જાતિસ્મરા જજ્ઞ કાશીરાજસુતા શુભા । સર્વવિઝાનમમ્પૂર્ણા સર્વલક્ષણપૂજિતા
તે પુણ્યશાળી કાશીરાજાની દીકરી, પૂર્વજન્મ યાદ રાખીને, સર્વજ્ઞાની અને સર્વ ગુણોથી સન્માનિત બની જન્મી.
તાં પિતા દાતુકામોઽભૂત્ વરાય વિનિવારિતઃ । તયૈવ તન્વ્યા વિરતો વિવાહારમ્ભતો નૃપઃ
પિતાએ તેને લગ્નમાં આપવાની ઇચ્છા કરી, પણ તે સુકુમારીએ પોતે રાજાને લગ્ન શરૂ કરવા અટકાવ્યો.
તતઃ સા દિવ્યયા દૃષ્ટયા દૃષ્ટ્વા શ્વાનં નિજં પતિમ્ । વિદિશાખ્યં પુરં ગત્વા તદવસ્થ દદર્શતમ્
પછી તેણે દિવ્ય દ્રષ્ટિથી પોતાના પતિને કૂતરા રૂપે જોયો અને વિદિશા નામના શહેરમાં જઈને તેને એ અવસ્થામાં જોયો.
તં દૃષ્ટ્વવૈ મહાભાગં શ્વબૂતન્તુ પતિં તથા । દદૌ તસ્મૈ વરાહાર સત્કારપ્રવણાં સુભમ
પછી તેણે પોતાના પતિને, જે હવે કૂતરો હતો, શ્રદ્ધા અને સન્માનથી ઉત્તમ ભોજન આપ્યું.
ભુઞ્જન્ દત્તં તયા સોઽન્નમતિમૃષ્ટમભીપ્સિતમ્ । સ્વજાતિલલિતં કુર્વન્ બહુ ચાટુ ચકાર વૈ
તે કૂતરાએ તેણીએ આપેલું સ્વાદિષ્ટ અને મનગમતું ભોજન આનંદથી ખાધું અને પોતાની જાતને અનુરૂપ વર્તન કરીને ઘણી ચાટુકારી વાતો કરી.
અતીવ વ્રીડિતા બાલા કુર્વતા ચાટુ તેન સા । પ્રણામપૂર્વમાહેદં દયિતં તં કુયોનિજમ્
તે યુવતી તેના ચાટુ વચનોથી ખૂબ શરમાઈ ગઈ; તેણે નમ્રતાપૂર્વક પોતાના પ્રિય પતિને, જે હવે નીચ જાતિમાં હતો, સંબોધન કર્યું.
સ્મર્ય્યતાં તન્મહારાજ ! દાક્ષિણ્યલલિતં ત્વયા । યેન શ્વયોનિમાપન્નો મમ ચાટુકરો ભવાન્
હે મહારાજ, એ દયાળુ વર્તન યાદ કરો, જેના કારણે તમે કૂતરાની યોનિમાં આવ્યા અને હવે મને ચાટુકારી કરો છો.
પાષણ્ડિનં સમાભાષ્ય તીર્થસ્ત્રાનાદનન્તરમ્ । પ્રાપ્તોઽસિ કુત્સિતાં યોનિં કિં ન સ્મરસિ તત્પ્રભો
પાખંડી સાથે વાત કરીને અને તીર્થસ્નાન કર્યા પછી તમે આ નીચ જન્મ મેળવ્યો; એ વાત તમે યાદ નથી રાખતા, હે પ્રભુ?
તયૈવં સ્મારિતે તસ્મિન્ પૂર્વજાતિકૃતે તદા । દધ્યૌ ચિરમથાવાપ નિર્વેદમતિદુર્લભમ
જ્યારે તેણે તેને પૂર્વજન્મની વાત યાદ અપાવી, ત્યારે તેણે લાંબો વિચાર કર્યો અને દુર્લભ વૈરાગ્ય પ્રાપ્ત કર્યું.
નિર્વિણ્ણાચિત્ત- સ તતો નિગમ્ય નગરાદૂ બહિઃ । મરુપ્રપતનં કૃત્વા શાર્ગાલીં યોનિમાગતઃ
પછી, જ્યારે તેનું મન ખૂબ નિરાશ થઈ ગયું, ત્યારે તેણે શહેર છોડ્યું અને રણમાં જઈને પોતાને ફેંકી દીધો. ત્યારબાદ તે શિયાળની ગર્ભમાં જન્મ્યો.
સાપિ દ્રિતીયે સમ્પ્રાપ્તે વર્ષે દિત્યેન ચક્ષુષા । જ્ઞાત્વા શ્વૃગાલં તં દ્રષ્ટું યયૌ કોલાહલં ગિરિમ્
બીજું વર્ષ પૂરુ થતાં, તેણીએ પોતાના દિવ્ય દ્રષ્ટિથી તેને શિયાળ રૂપે ઓળખી લીધો અને તેને જોવા માટે કોલાહલ નામના પર્વત પર ગઈ.
તત્રાપિ દૃષ્ટ્વા તં પ્રાહ શાર્ગાલીં યોનિમાગતમ્ । ભર્ત્તારમતિચાર્વઙ્ગી તનયા પૃથિતીપતેઃ
ત્યાં, તેને શિયાળના ગર્ભમાં જન્મેલો જોઈને, સુંદર રાજકુમારી પોતાના પતિને સંબોધી બોલી.
અપિ સ્મરસિ રાજેન્દ્ર! શ્વયોનિસ્થસ્ય યન્મયા । પ્રોક્તં તે પૂર્વચરિતં પાષણ્ડાલાપસંશ્રયમ્
રાજા, શું તને યાદ છે? જ્યારે તું કૂતરાની યોનિમાં હતો ત્યારે મેં તને તારા ભૂતકાળના કર્મો અને પાખંડી વાતો વિશે કહ્યું હતું.
પુનસ્તયોક્તસ્યજૂજ્ઞાત્વા સત્યં સત્યવતાં વરઃ । કાલેન સ નિરાહારસ્તત્યાજ સ્વં કલેવરમ્
પછી, તેણીના શબ્દો સાંભળી અને સત્ય સમજીને, સત્યવંતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેણે થોડા સમય પછી અન્ન છોડ્યું અને પોતાનું શરીર ત્યાગ્યું.
ભૂયસ્તતો વૃકં જાતં ગત્વા તં નિર્જને વને । સ્મારયામાસ ભર્ત્તારં પૂર્વવૃત્તમનિન્દિતા
પછી તે વરુ તરીકે જન્મ્યો; અને નિર્દોષ પત્નીએ એકાંત વનમાં જઈને પોતાના પતિને ભૂતકાળના કર્મો યાદ અપાવ્યા.
ન ત્વં વૃકો મહભાગ! રાજા શતધનુર્ભવાન્ । શ્વા ભૂત્વા ત્વં શ્વૃગાલોઽબૂર્વૃકત્વં સામ્પ્રતં ગતઃ
હે ભાગ્યશાળી! તું વરુ નથી, તું તો શતધનુ રાજા છે. તું પહેલા કૂતરો હતો, પછી શિયાળ થયો, અને હવે વરુ થયો છે.
સ્મારિતેન યદા ત્યક્તસ્તેનાત્મા ગૃદ્રતાં ગતઃ । અવાપ સા પુનશ્ચૈનં બોધયામાસ ભાવિની
તેના યાદ અપાવવાથી તેણે એ શરીર ત્યાગ્યું અને તેની આત્મા ગીધના રૂપમાં ગઈ; અને ફરીથી, નિર્ધારિત એવી પત્નીએ તેને સમજાવ્યું.
નરેન્દ્ર! સ્મર્યતામાત્મા હ્મલં તે ગૃધ્રચેષ્ટયા । પાષણ્ડાલાપજાતોઽયં દોષો યદૂગૃધ્રતા ગતઃ
રાજા, હવે તું ગીધની જેમ વર્તી રહ્યો છે, તારી આત્માને યાદ કર. પાખંડી વાતોથી પેદા થયેલો આ દોષ તને ગીધના જન્મ સુધી લાવ્યો છે.
તતઃ કાકત્વમાપન્નં સમનન્તરજન્મતિ । ઉવાચ તન્વી ભર્ત્તારમુપલભ્યાત્મયોગતઃ
પછી, તરત જ બીજા જન્મમાં તે કાગડો થયો; અને સુકુમારી પત્નીએ પોતાના યોગબળથી તેને ઓળખી પોતાના પતિને સંબોધી બોલી.
અશેષા ભૂભૃતઃ પૂર્વં વશ્યા યસ્મૈ બલિં દદુઃ । સત્વં કાકત્વમાપન્નો જાતોઽદ્ય બલિભુક્ પ્રભો
પૃથ્વીના બધા રાજાઓ, જેમણે પહેલા તને ભેટ આપી હતી, હવે તું કાગડો બનીને તેમને જ ભોજન રૂપે ભોગવે છે, હે પ્રભુ.
એવમેવ ચ કાકાત્વે સ્મારિતઃ સ પુરાતનમ્ । તત્યાજ ભૂપતિઃ પ્રાણાન્ મયૂરત્વમવાપ ચ
કાગડાના રૂપમાં પણ, જ્યારે પત્નીએ તેને યાદ અપાવ્યું, ત્યારે રાજાએ પોતાનું જીવન ત્યાગ્યું અને મોરના રૂપમાં જન્મ લીધો.
મયૂરત્વં તતઃ સા વૈ ચકારાનુગતિં શુભા । દત્તૈઃ પ્રતિક્ષણાં હ્ટદ્યસ્તૃપ્ત તજ્જાતિભોજનેઃ
પછી, શુભલક્ષણા પત્નીએ પણ મોરણી રૂપ ધારણ કરી અને તે જાતિના અનુકૂળ ભોજનમાં હંમેશા તૃપ્ત રહીને પતિની સાથે રહી.
તતસ્તુ જનકો રાજા વાજિમેધં મહાક્રતુમ્ । ચકાર તસ્યાવભૃથે સ્ત્રપયામાસ તં તદા
પછી જનક રાજાએ મહાન અશ્વમેઘ યજ્ઞ કર્યો; અને એની અંતિમ સ્નાનવિધિ વખતે તેણે તેને શુદ્ધ કર્યો.
સસ્ત્રૌ સ્વયં ચ તન્વઙ્ગી સ્મારયામાસ ચાપિ તમ્ । યથાસૌ શ્વશ્વૃગાલાદ્યા યોનીર્જગ્રાહ પાર્થિવઃ
ત્યાં, સુકુમારી પત્નીએ અને રાજાએ પણ તેને યાદ અપાવ્યું કે તેણે કૂતરો, શિયાળ વગેરેના જન્મો લીધા હતા.
સ્મૃતજન્મક્રમઃ સોઽથ તત્યાજ સ્વ કલેવરમ્ । જજ્ઞ સ જનકસ્યૈવ પુત્રોઽસૌ સુમહાત્મનઃ
પછી, પોતાના જન્મોની ક્રમશઃ યાદ આવી જતા, તેણે શરીર ત્યાગ્યું અને મહાન આત્માવાળા જનકના પુત્ર તરીકે જન્મ લીધો.
તતઃ સા પિતરં તન્વી વિવહાર્થમચોદયત્ । સ ચાપિ કારયામાસ તસ્યા રાજા સ્વયવરમ્
પછી, સુકુમારીએ પોતાના પિતાને પોતાના લગ્ન માટે પ્રેર્યા અને રાજાએ તેના માટે સ્વયંવરનું આયોજન કર્યું.
સ્વયંવરે કૃતે સા તં સમ્પ્રાપ્તં પતિમાત્મનઃ । વપરયામાસ ભૂયોઽપિ ભર્તૃ ભાવેન ભામિની
સ્વયંવર વખતે, તેણે ત્યાં આવેલા તેને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો; અને ફરીથી, ભક્તિભરી પત્નીએ તેને પતિરૂપે સેવા આપી.