వాయుపురాణమ్

కరమ్భవాలుకాయాఞ్చ అసిపత్రవనే తథా। శిలాసమ్పేషణే చైవ పాత్యమానాః స్వకర్మభిః ।। ౫౬.

కరంబ వాలు మడుగులో, అసిపత్రవనంలో, రాళ్లతో నలిపే చోట కూడా, వారు తమ పాపఫలితంగా పడవేయబడుతున్నారు.

తత్ర స్థానాని తేషాం వై దుఃఖానామప్యనాకవత్। తేషాం లోకాన్తరస్థానాం వివిధైర్నామగోత్రతః ।। ౫౬.

అక్కడ వారి బాధలకు అంతు లేకుండా ఎన్నో ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఇతర లోకాల్లో ఉన్న ఆ జీవులు వేర్వేరు పేర్లతో, వంశాలతో గుర్తించబడతారు.

భూమ్యాపసవ్యదర్భేషు దత్త్వా పిణ్డత్రయన్తు వై। పతి తాంస్తర్పయన్తే చ ప్రేతస్థానేష్వధిష్ఠితాః ।। ౫౬.

భూమిపై, దర్భ గడ్డి ఎడమవైపు మూడు పిండాలు సమర్పించి, భర్త, ప్రేతలోకంలో ఉన్నవారిని తృప్తిపర్చుతాడు.

అప్రాప్తా యాతనాస్థానం సృష్టా యే భువి పఞ్చధా। పశ్చాదిస్థావరాన్తేషు భూతానాం తేషు కర్మసు ।। ౫౬.

ఇంకా బాధాకరమైన స్థలానికి చేరని వారు, భూమిపై ఐదు విధాలుగా సృష్టించబడి, చరాచర ప్రాణులలో తమ కర్మానుసారం ఉంటారు.

నానారూపాసు జాతీషు తిర్యగ్యోనిషు చాతిషు। యదాహారా భవన్త్యేతే తాసు తాస్విహ యోనిషు। తస్మిస్తస్మింస్తదాహారం శ్రాద్ధదత్తోపతిష్ఠతి ।। ౫౬.

వివిధ రూపాలలో, పశువుల గర్భాల్లో, ఇతర జన్మల్లో వారు ఏ ఆహారం పొందితే, శ్రాద్ధంలో ఇచ్చిన ఆహారం అదే రూపంలో వారికి చేరుతుంది.

కాలే న్యాయాగతం పాత్రం విధినా ప్రతిపాదితమ్। ప్రాప్నోత్యన్నం యథా దత్తం బన్ధుర్యత్రావతిష్ఠతే ।। ౫౬.

సరైన సమయంలో, విధిగా నిర్ణయించిన పాత్రలో, బంధువు ఎక్కడ ఉన్నా, ఇచ్చిన అన్నం అక్కడికి చేరుతుంది.

యథా గోషు ప్రనష్టాసు వత్సో విన్దతి మాతరమ్। తథా శ్రాద్ధే తదిష్టానాం మన్త్రః ప్రాపయతే పితౄన్ ।। ౫౬.

ఎలాగైతే పోయిన ఆవుల మధ్య దూడ తన తల్లిని కనుగొంటదో, అలాగే శ్రాద్ధంలో మంత్రబలంతో పితృదేవతలు తమకు కావలసినవారి వద్దకు చేరుతారు.

ఏవం హ్యవికలం శ్రాద్ధం శ్రాద్ధదత్తన్తు మన్త్రతః। సనత్కుమారః ప్రోవాచ పశ్యన్ దివ్యేన చక్షుషా। గతాగతిజ్ఞః ప్రేతానాం మన్త్రః ప్రాపయతే పితౄన్ ।। ౫౬.

ఇలా లోపం లేకుండా శ్రాద్ధం చేసి, మంత్రంతో అన్నదానం చేస్తే, దివ్యదృష్టితో సనత్కుమారుడు చెప్పినట్టు, ప్రేతల యాత్రను తెలిసిన మంత్రం పితృదేవతలను అక్కడికి తీసుకెళ్తుంది.

బహ్వీకాస్వోష్మపాశ్చైవ దివాకీర్త్యాశ్చ తే స్మృతాః। కృష్ణపక్షస్త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్రాయ శర్వరీ ।। ౫౬.

బహ్వీక, అశ్వ, ఉష్మప, దివాకీర్త్య అనే పితృదేవతలు ప్రసిద్ధి. వారికి కృష్ణపక్షం దినమైతే, శుక్లపక్షం రాత్రిగా ఉంటుంది.

ఇత్యే తే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరశ్చ వై। ఋతార్త్తవా అనేకే తు అన్యోన్యపితరః స్మృతాః ।। ౫౬.

ఇలా పితృదేవతలు దేవతలు, దేవతలు కూడా పితృదేవతలు. కొందరు ఋతుపరంగా, మరికొందరు పరస్పరం పితృదేవతలుగా గుర్తించబడ్డారు.

ఏతే తు పితరో దేవా మానుషాః పితరశ్చ యే। ప్రీతేషు తేషు ప్రీయన్తే శ్రద్ధాయుక్తేన కర్మణా ।। ౫౬.

ఈ పితృదేవతలు దేవతలు, మరికొందరు మానవ పితృదేవతలు. వీరికి శ్రద్ధతో చేసిన కర్మలు నచ్చితే, వారు సంతోషిస్తారు.

ఇత్యేవం పితరః ప్రోక్తాః పిదౄణాం సోమపాయినామ్। ఏతత్ పితృమతత్వం హి పురాణే నిశ్చయో మతః ।। ౫౬.

ఇలా సోమపానం చేసే పితృదేవతలు వివరించబడ్డారు. పితృదేవతల తత్వం ఇదే అని పురాణంలో నిర్ణయంగా చెప్పబడింది.

ఇత్యర్కపితృ సోమానామైలస్య చ సమాగమః। సుధామృతస్య చావాప్తిః పితౄణాఞ్చైవ తర్పణమ్ ।। ౫౬.

ఇలా సూర్యపితృ, సోమపితృల కలయిక, అమృతప్రాప్తి, పితృదేవతలకు తృప్తి పొందడం జరిగింది.

పూర్ణిమావాస్యయోః కాలః పితౄణాం స్థానమేవ చ। సమాసాత్కీర్త్తితస్తుభ్యమేష సర్గః సనాతనః ।। ౫౬.

పూర్ణిమ, అమావాస్య రోజులు, పితృదేవతల స్థానం — ఇవన్నీ సంక్షిప్తంగా నీకు వివరించాను. ఇది శాశ్వత సృష్టి.

వైశ్వరూప్యన్తు సర్వస్య కథిత़ఞ్చైకదేశికమ్। న శక్యం పరిసఙ్ఖ్యాతుం శ్రద్ధేయం భూతిమిచ్ఛతా ।। ౫౬.

ప్రపంచమంతటినీ కలిగిన రూపం, దాని కొంత భాగాన్ని వివరించాను. పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు. ఐతే, శ్రద్ధతో ఉన్నవారు దీనిని నమ్మాలి.

స్వాయమ్భువస్య హీత్యేష సర్గః క్రాన్తో మయాత్ర వై। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం వర్ణయామ్యహమ్ ।। ౫౬.

స్వాయంభువ మన్వంతరంలో జరిగిన ఈ సృష్టిని నేను ఇక్కడ క్రమంగా, విస్తారంగా వివరించాను. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి?

చతుర్యుగాని యాన్యాసన్ పూర్వం స్వాయమ్భువేఽన్తరే । తేషాం నిసర్గం తత్త్వఞ్చ శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరాత్ ।। ౫౭.

స్వాయంభువ మన్వంతరంలో గతంలో ఉన్న నాలుగు యుగాల ఉద్భవం, అసలు తత్వాన్ని నేను పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాను.

పృథివ్యాదిప్రసఙ్గేన యన్మయా ప్రాగుదాహృతమ్। తేషాఞ్చతుర్యుగం హ్యేతత్ ప్రవక్ష్యామి నిబోధత ।। ౫౭.

భూమి మొదలైన విషయాల సందర్భంలో నేను ముందుగా చెప్పిన వాటిని, ఇప్పుడు నాలుగు యుగాల గురించి వివరంగా చెబుతాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

సఙ్ఖ్యయేహ ప్రసఙ్ఖ్యాయ విస్తారాచ్చైవ సర్వశః। యుగఞ్చ యుగభేదఞ్చ యుగధర్మన్తథైవ చ ।। ౫౭.

ఇక్కడ నేను యుగాల లెక్కింపు, వాటి భేదాలు, ప్రతి యుగానికి సంబంధించిన లక్షణాలు అన్నిటినీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

యుగసన్ధ్యంశకఞ్చైవ యుగసన్ధానమేవ చ। షట్‌ప్రకారయుగాఖ్యానాం ప్రవక్ష్యామీహ తత్త్వతః ।। ౫౭.

యుగ సంధి, సంధ్యాంశాలు, యుగాల కలయిక, ఇంకా ఆరు విధాలుగా చెప్పబడే యుగాల వివరాలు నిజంగా ఇక్కడ వివరించబోతున్నాను.

లౌకికేన ప్రమాణేన విబుద్ధోఽబ్దస్తు మానుషః। తేనాబ్దేన ప్రసఙ్ఖ్యాయ వక్ష్యామీహ చతుర్యుగమ్ ।। ౫౭.౫ . నిమేషకాలః కాష్ఠా చ కలాశ్చాపి ముహూర్త్తకాః। నిమేషకాలతుల్యం హి విద్యాల్లఘ్వక్షరఞ్చయత్ ।। ౫౭.

ప్రపంచంలో మనుషుల కాలమానం ప్రకారం ఒక సంవత్సరం మనుషుల సంవత్సరంగా లెక్కించబడుతుంది. ఆ సంవత్సరాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నాలుగు యుగాల లెక్కను ఇప్పుడు చెబుతాను. నిమిషం, కాష్ఠ, కల, ముహూర్తాలు — వీటిలో నిమిషానికి సమానమైన కాలాన్ని లఘువక్షరమని తెలుసుకోండి.

కాష్ఠా నిమేషా దశ పఞ్చ చైవ త్రింశచ్చ కాష్ఠా గణయేత్ కలాస్తాః। త్రింశత్ కలాశ్చైవ భవేన్ముహూర్త్తాస్తత్ర్త్రింశతా రాత్ర్యహనీ సమేతే ।। ౫౭.

పదిహేను నిమిషాలు కలిపితే ఒక కాష్ఠ అవుతుంది. ముప్పై కాష్ఠలు కలిపితే ఒక కల అవుతుంది. ముప్పై కలలు కలిపితే ఒక ముహూర్తం అవుతుంది. ముప్పై ముహూర్తాలు కలిపితే ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిసిన రోజు అవుతుంది.

అహోరాత్రే విభజతే సూర్యో మానుషదైవికే। తత్రాహః కర్మచేష్టాయాం రాత్రిః స్వప్నాయ కల్ప్యతే ।। ౫౭.

సూర్యుడు పగలు, రాత్రిని మనుషులకు, దేవతలకు వేర్వేరుగా విభజిస్తాడు. అందులో పగలు పనికోసం, రాత్రి నిద్ర కోసం నిర్ణయించబడింది.

పిత్ర్యే రాత్ర్యహనీ మాసః ప్రవిభాగస్తయోః పునః। కృష్ణ పక్షస్త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్నాయ శర్వరీ ।। ౫౭.

పితృదేవతలకు ఒక నెల అంటే ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిపినదే. అందులో కృష్ణపక్షం వారికి పగలు, శుక్లపక్షం నిద్ర కోసం రాత్రిగా భావించబడుతుంది.

త్రింశచ్చ మానుషా మాసాః పిత్ర్యో మాసశ్చ స స్మృతః। శతాని త్రీణి మాసానాం షష్టయా చాప్యధికాని వై। పిత్ర్యః సంవత్సరో హ్యేష మానుషేణ విభావ్యతే ।। ౫౭.

ముప్పై మనుషుల నెలలు కలిపితే ఒక పితృదేవతల నెల అవుతుంది. మూడువందల అరవై నెలలు, ఇంకా అరవై నెలలు కలిపితే, అది పితృదేవతల సంవత్సరంగా మనుషుల లెక్కన చెప్పబడుతుంది.

మానుషేణైవ మానేన వర్షాణాం యచ్ఛతం భవేత్ । పిదౄణాం త్రీణి వర్షాణి సఙ్ఖయాతానీహ తాని వై। చత్వార శ్చాధికా మాసాః పిత్రే చైవేహ కీర్త్తితాః ।। ౫౭.

మనుషుల లెక్కన వంద సంవత్సరాలు అంటే, పితృదేవతలకు మూడు సంవత్సరాలు, ఇంకా నాలుగు నెలలు అదనంగా ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

లోకికేనైవ మానేన అబ్దో యో మానుషః స్మృతః। ఏతద్దివ్యమహోరాత్రం శాస్త్రేఽస్మిన్ నిశ్వయో మతః ।। ౫౭.

ప్రపంచంలో మనుషుల సంవత్సరాన్ని ఈ శాస్త్రంలో ఒక దివ్య పగలు, రాత్రిగా భావిస్తారు.

దివ్యే రాత్ర్యహనీ వర్షం ప్రవిభాగస్తయోః పునః । అహస్తత్రోదగయనం రాత్రిః స్యాద్దక్షిణాయనమ్ ।। ౫౭.

దివ్య సంవత్సరాన్ని కూడా పగలు, రాత్రిగా విభజిస్తారు. అందులో పగలు ఉత్తరాయణం, రాత్రి దక్షిణాయణంగా ఉంటుంది.

యే తే రాత్ర్యహనీ దివ్యే ప్రసఙ్ఖయాతే తయోః పునః। త్రింశచ్చ తాని వర్షాణి దివ్యో మాసస్తు స స్మృతః ।। ౫౭.

ఆ దివ్య పగలు, రాత్రులు ముప్పై కలిపితే ఒక దివ్యమాసంగా పరిగణించబడతాయి.