వాయుపురాణమ్

అన్తే చ నైవ సీదన్తి శ్రద్ధాయుక్తేన కర్మణా। బ్రహ్మచర్యేణ తపసా యజ్ఞేన ప్రజయా చ వై ।। ౫౬.

చివరికి, విశ్వాసంతో చేసిన కర్మ, బ్రహ్మచర్యం, తపస్సు, యజ్ఞం, సంతానం వల్ల వారు ఎప్పుడూ పడిపోరు.

శ్రద్ధయా విద్యయా చైవ ప్రదానేన చ సప్తధా। కర్మస్వేతేషు యే యుక్తా భవన్త్యా దేవపాతనాత్ ।। ౫౬.

శ్రద్ధ, విద్య, దానం—ఈ ఏడు విధాల కర్మల్లో నిమగ్నమైనవారు, దేవతల అనుగ్రహంతో ఆ స్థితిని పొందుతారు.

దేవైస్తైః పితృభిః సార్ద్ధం సూక్ష్మకైః సోమపాయకైః। స్వర్గతా దివి మోదన్తే పితృమన్తముపాసతే ।। ౫౬.

ఆ దేవతలు, సూక్ష్మమైన సోమపాన పితృదేవతలతో కలిసి, స్వర్గానికి వెళ్లినవారు ఆకాశంలో ఆనందంగా ఉండి, పితృదేవతాధిపతిని సేవిస్తారు.

ప్రజావతాం ప్రశంసైవ స్మృతా సిద్ధా క్రియావతామ్। తేషాం నివాపదత్తాన్నం తత్కులీనైశ్చ బాన్ధవైః ।। ౫౬.

సంతానం ఉన్నవారిలో, కర్మఫలితాన్ని పొందినవారు ప్రశంసలు పొందుతారు. వారికి తినే అన్నాన్ని వారి సొంత బంధువులు ఇస్తారు.

మాసం శ్రాద్ధభుజస్తృప్తి లభన్తే సోమలౌకికాః। ఏతే మనుష్యాః పితరో మాసి శ్రాద్ధ భుజస్తు తే ।। ౫౬.

ఒక నెలపాటు, సోమలోకానికి చెందిన శ్రాద్ధ భుజించే పితృదేవతలు తృప్తి పొందుతారు. వీరే మాస శ్రాద్ధ భుజించే మనుష్య పితృదేవతలు.

తేభ్యోఽపరే తు యే చాన్యే సఙ్కీర్ణాః కర్మయోనిషు। భ్రష్టాశ్చాశ్రమధర్మేభ్యః స్వధాస్వాహావివర్జితాః ।। ౫౬.

వారికంటే వేరుగా, ఇతరులు ఉన్నారు. వారు కర్మలో, జననంలో కలిసిపోయినవారు, ఆశ్రమధర్మం నుండి తప్పిపోయినవారు, స్వధా, స్వాహా బలి లేని వారు.

భిన్నదేహా దురాత్మనః ప్రేతభూతా యమక్షయే। స్వకర్మాణ్యేవ శోచన్తి యాతనాస్థానమాగతాః ।। ౫౬.

వారు దేహం విడిచినవారు, చెడ్డ మనస్సు కలవారు, ప్రేతాత్మలు, భూతాలు అయి, యమలోకంలో తమ కర్మాల వల్ల బాధపడుతూ, నరకస్థానానికి చేరుకుంటారు.

దీర్ఘాయుషోఽతిశుష్కాశ్చ వివర్ణాశ్చ వివాససః। క్షుత్పిపాసాపరీతాశ్చ విద్రవన్తి ఇతస్తతః ।। ౫౬.

వారు దీర్ఘాయుష్కులు, బాగా ఎండిపోయినవారు, రంగు లేని వారు, దుస్తులు లేని వారు, ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతూ, అటు ఇటు తిరుగుతుంటారు.

సరిత్సరస్తడాగాని వాపిశ్చైవ జలేప్సవః। పరాన్నాని చ లిప్సన్తే కమ్పమానాస్తతస్తతః ।। ౫౬.

నీటి కోరికతో, వారు నదులు, చెరువులు, కుంటలు, బావులు వెతుకుతారు. వణుకుతూ, ఇతరుల అన్నాన్ని ఆశిస్తూ, అటు ఇటు తిరుగుతుంటారు.

స్థానేషు పాచ్యమానాశ్చ యాతాయాతేషు తేషు వై। శాల్మలౌ వైతరణ్యాఞ్చ కుమ్భీపాకేషు తేషు చ ।। ౫౬.

వారు శాల్మలివనంలో, వైతరణి నదిలో, కుంభీపాక నరకాలలో, ఇంకా ఇతర ప్రదేశాల్లో తిరుగుతూ, అక్కడ అక్కడ ఉడికించబడుతున్నారు.

కరమ్భవాలుకాయాఞ్చ అసిపత్రవనే తథా। శిలాసమ్పేషణే చైవ పాత్యమానాః స్వకర్మభిః ।। ౫౬.

కరంబ వాలు మడుగులో, అసిపత్రవనంలో, రాళ్లతో నలిపే చోట కూడా, వారు తమ పాపఫలితంగా పడవేయబడుతున్నారు.

తత్ర స్థానాని తేషాం వై దుఃఖానామప్యనాకవత్। తేషాం లోకాన్తరస్థానాం వివిధైర్నామగోత్రతః ।। ౫౬.

అక్కడ వారి బాధలకు అంతు లేకుండా ఎన్నో ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఇతర లోకాల్లో ఉన్న ఆ జీవులు వేర్వేరు పేర్లతో, వంశాలతో గుర్తించబడతారు.

భూమ్యాపసవ్యదర్భేషు దత్త్వా పిణ్డత్రయన్తు వై। పతి తాంస్తర్పయన్తే చ ప్రేతస్థానేష్వధిష్ఠితాః ।। ౫౬.

భూమిపై, దర్భ గడ్డి ఎడమవైపు మూడు పిండాలు సమర్పించి, భర్త, ప్రేతలోకంలో ఉన్నవారిని తృప్తిపర్చుతాడు.

అప్రాప్తా యాతనాస్థానం సృష్టా యే భువి పఞ్చధా। పశ్చాదిస్థావరాన్తేషు భూతానాం తేషు కర్మసు ।। ౫౬.

ఇంకా బాధాకరమైన స్థలానికి చేరని వారు, భూమిపై ఐదు విధాలుగా సృష్టించబడి, చరాచర ప్రాణులలో తమ కర్మానుసారం ఉంటారు.

నానారూపాసు జాతీషు తిర్యగ్యోనిషు చాతిషు। యదాహారా భవన్త్యేతే తాసు తాస్విహ యోనిషు। తస్మిస్తస్మింస్తదాహారం శ్రాద్ధదత్తోపతిష్ఠతి ।। ౫౬.

వివిధ రూపాలలో, పశువుల గర్భాల్లో, ఇతర జన్మల్లో వారు ఏ ఆహారం పొందితే, శ్రాద్ధంలో ఇచ్చిన ఆహారం అదే రూపంలో వారికి చేరుతుంది.

కాలే న్యాయాగతం పాత్రం విధినా ప్రతిపాదితమ్। ప్రాప్నోత్యన్నం యథా దత్తం బన్ధుర్యత్రావతిష్ఠతే ।। ౫౬.

సరైన సమయంలో, విధిగా నిర్ణయించిన పాత్రలో, బంధువు ఎక్కడ ఉన్నా, ఇచ్చిన అన్నం అక్కడికి చేరుతుంది.

యథా గోషు ప్రనష్టాసు వత్సో విన్దతి మాతరమ్। తథా శ్రాద్ధే తదిష్టానాం మన్త్రః ప్రాపయతే పితౄన్ ।। ౫౬.

ఎలాగైతే పోయిన ఆవుల మధ్య దూడ తన తల్లిని కనుగొంటదో, అలాగే శ్రాద్ధంలో మంత్రబలంతో పితృదేవతలు తమకు కావలసినవారి వద్దకు చేరుతారు.

ఏవం హ్యవికలం శ్రాద్ధం శ్రాద్ధదత్తన్తు మన్త్రతః। సనత్కుమారః ప్రోవాచ పశ్యన్ దివ్యేన చక్షుషా। గతాగతిజ్ఞః ప్రేతానాం మన్త్రః ప్రాపయతే పితౄన్ ।। ౫౬.

ఇలా లోపం లేకుండా శ్రాద్ధం చేసి, మంత్రంతో అన్నదానం చేస్తే, దివ్యదృష్టితో సనత్కుమారుడు చెప్పినట్టు, ప్రేతల యాత్రను తెలిసిన మంత్రం పితృదేవతలను అక్కడికి తీసుకెళ్తుంది.

బహ్వీకాస్వోష్మపాశ్చైవ దివాకీర్త్యాశ్చ తే స్మృతాః। కృష్ణపక్షస్త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్రాయ శర్వరీ ।। ౫౬.

బహ్వీక, అశ్వ, ఉష్మప, దివాకీర్త్య అనే పితృదేవతలు ప్రసిద్ధి. వారికి కృష్ణపక్షం దినమైతే, శుక్లపక్షం రాత్రిగా ఉంటుంది.

ఇత్యే తే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరశ్చ వై। ఋతార్త్తవా అనేకే తు అన్యోన్యపితరః స్మృతాః ।। ౫౬.

ఇలా పితృదేవతలు దేవతలు, దేవతలు కూడా పితృదేవతలు. కొందరు ఋతుపరంగా, మరికొందరు పరస్పరం పితృదేవతలుగా గుర్తించబడ్డారు.

ఏతే తు పితరో దేవా మానుషాః పితరశ్చ యే। ప్రీతేషు తేషు ప్రీయన్తే శ్రద్ధాయుక్తేన కర్మణా ।। ౫౬.

ఈ పితృదేవతలు దేవతలు, మరికొందరు మానవ పితృదేవతలు. వీరికి శ్రద్ధతో చేసిన కర్మలు నచ్చితే, వారు సంతోషిస్తారు.

ఇత్యేవం పితరః ప్రోక్తాః పిదౄణాం సోమపాయినామ్। ఏతత్ పితృమతత్వం హి పురాణే నిశ్చయో మతః ।। ౫౬.

ఇలా సోమపానం చేసే పితృదేవతలు వివరించబడ్డారు. పితృదేవతల తత్వం ఇదే అని పురాణంలో నిర్ణయంగా చెప్పబడింది.

ఇత్యర్కపితృ సోమానామైలస్య చ సమాగమః। సుధామృతస్య చావాప్తిః పితౄణాఞ్చైవ తర్పణమ్ ।। ౫౬.

ఇలా సూర్యపితృ, సోమపితృల కలయిక, అమృతప్రాప్తి, పితృదేవతలకు తృప్తి పొందడం జరిగింది.

పూర్ణిమావాస్యయోః కాలః పితౄణాం స్థానమేవ చ। సమాసాత్కీర్త్తితస్తుభ్యమేష సర్గః సనాతనః ।। ౫౬.

పూర్ణిమ, అమావాస్య రోజులు, పితృదేవతల స్థానం — ఇవన్నీ సంక్షిప్తంగా నీకు వివరించాను. ఇది శాశ్వత సృష్టి.

వైశ్వరూప్యన్తు సర్వస్య కథిత़ఞ్చైకదేశికమ్। న శక్యం పరిసఙ్ఖ్యాతుం శ్రద్ధేయం భూతిమిచ్ఛతా ।। ౫౬.

ప్రపంచమంతటినీ కలిగిన రూపం, దాని కొంత భాగాన్ని వివరించాను. పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు. ఐతే, శ్రద్ధతో ఉన్నవారు దీనిని నమ్మాలి.

స్వాయమ్భువస్య హీత్యేష సర్గః క్రాన్తో మయాత్ర వై। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం వర్ణయామ్యహమ్ ।। ౫౬.

స్వాయంభువ మన్వంతరంలో జరిగిన ఈ సృష్టిని నేను ఇక్కడ క్రమంగా, విస్తారంగా వివరించాను. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి?

చతుర్యుగాని యాన్యాసన్ పూర్వం స్వాయమ్భువేఽన్తరే । తేషాం నిసర్గం తత్త్వఞ్చ శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరాత్ ।। ౫౭.

స్వాయంభువ మన్వంతరంలో గతంలో ఉన్న నాలుగు యుగాల ఉద్భవం, అసలు తత్వాన్ని నేను పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాను.

పృథివ్యాదిప్రసఙ్గేన యన్మయా ప్రాగుదాహృతమ్। తేషాఞ్చతుర్యుగం హ్యేతత్ ప్రవక్ష్యామి నిబోధత ।। ౫౭.

భూమి మొదలైన విషయాల సందర్భంలో నేను ముందుగా చెప్పిన వాటిని, ఇప్పుడు నాలుగు యుగాల గురించి వివరంగా చెబుతాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

సఙ్ఖ్యయేహ ప్రసఙ్ఖ్యాయ విస్తారాచ్చైవ సర్వశః। యుగఞ్చ యుగభేదఞ్చ యుగధర్మన్తథైవ చ ।। ౫౭.

ఇక్కడ నేను యుగాల లెక్కింపు, వాటి భేదాలు, ప్రతి యుగానికి సంబంధించిన లక్షణాలు అన్నిటినీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.