వాయుపురాణమ్

పినాకపాణిర్భగవాన్ వృషభాసనశూలధృక్ । దణ్డకృష్ణాజినధరః కపాలీ ఘోరరూపధృక్ ।। ౫౫.

పినాకం అనే విల్లు చేతిలో పట్టుకుని, వృషభంపై కూర్చొని, త్రిశూలాన్ని ధరించి, దండం, నల్ల కృష్ణాజినాన్ని వేసుకుని, కపాలాన్ని మస్తకంపై పెట్టుకుని, భయంకరమైన రూపాన్ని ధరించాడు.

వ్యాలయజ్ఞోపవీతీ చ సురాణామభయఙ్కరః। దున్దుభిస్వననిర్ఘోషపర్జన్యనినదోపమః। ముక్తో హాసస్తదా తేన నభః సర్వమపూరయత్ ।। ౫౫.

పాము యజ్ఞోపవీతంగా వేసుకుని, దేవతలకు భయాన్ని తొలగించేవాడై, అతని గర్జన డుండుభి మ్రోగడం, మేఘగర్జన లాగా వినిపించింది. ఆ సమయంలో అతని నవ్వు ఆకాశమంతా నింపింది.

తేన శబ్దేన మహతా వయం భీతా మహాత్మనః। తదోవాచ మహాయోగీ ప్రీతోఽహం సురసత్తమౌ ।। ౫౫.

ఆ మహాత్ముడి గొప్ప శబ్దం విని మేమంతా భయపడ్డాము. అప్పుడు ఆ మహాయోగి, 'నేను మీ ఇద్దరిపై సంతోషంగా ఉన్నాను, దేవతలలో ఉత్తములారా!' అని అన్నాడు.

పశ్యేతాఞ్చ మహామాయాం భయం సర్వం ప్రముచ్యతామ్ । యువాం ప్రసూతౌ గాత్రేషు మమ పూర్వసనాతనౌ ।। ౫౫.

'ఈ మహామాయను చూడండి, మీ భయాలన్నీ పోయిపోవాలి. మీరు ఇద్దరూ నా పురాతన అవయవాల నుండి పుట్టారు.'

అయం మే దక్షిణో బాహుర్బ్రహ్మా లోకపితామహః। వామో బాహుశ్చ మే విష్ణుర్నిత్యం యుద్ధేషు తిష్ఠతి। ప్రీతోఽహం యువయోః సమ్యగ్వరం దఝి యథేప్సితమ్ ।। ౫౫.

'నా కుడి చేయి బ్రహ్మ, లోకాలకు పితామహుడు. నా ఎడమ చేయి విష్ణువు, యుద్ధాలలో ఎప్పుడూ నిలిచే వాడు. మీ ఇద్దరిపై నేను సంతోషంగా ఉన్నాను. మీరు కోరిన వరాన్ని అడగండి.'

తతః ప్రహృష్టమనసౌ ప్రణతౌ పాదయోః పునః । ఊచతుశ్చ మహాత్మానౌ పునరేవ తదానఘౌ ।। ౫౫.

ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు ఆనందంతో ఆయన పాదాలకు మళ్లీ నమస్కరించి, పవిత్రంగా, నిర్దోషంగా మళ్లీ మాట్లాడారు.

యది ప్రీతిః సముత్పన్నా యది దేయో వరశ్చ నౌ। భక్తిర్భవతు నౌ నిత్యం త్వయి దేవ సురేశ్వర ।। ౫౫.

'మీరు నిజంగా సంతోషంగా ఉంటే, మాకు వరం ఇవ్వదలచుకుంటే, దేవా! దేవతలాధిపతీ! మీపై మా భక్తి ఎప్పుడూ ఉండాలి.'

ఏవమస్తు మహాభాగౌ సృజతాం వివిధాః ప్రజాః। ఏవముక్త్వా స భగవాంస్తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౫౫.

'అలా జరగాలి, మహాభాగులారా! మీరు అనేక ప్రజలను సృష్టించండి.' అని చెప్పి, ఆ భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.

ఏవమేష మయోక్తో వః ప్రభావస్తస్య యోగినః। తేన సర్వమిదం సృష్టం హేతుమాత్రా వయన్త్విహ ।। ౫౫.

'ఆ యోగికి ఉన్న తేజస్సును నేను మీకు వివరించాను. ఆయన ద్వారానే ఈ సృష్టి అంతా జరిగింది. మేము ఇక్కడ కారణమాత్రులం.'

ఏతద్ధి రూపమజ్ఞాతమవ్యక్తం శివసంజ్ఞితమ్। అచిన్త్యం తదదృశ్యఞ్చ పశ్యన్తి జ్ఞానచక్షుషః ।। ౫౫.

ఈ రూపం తెలియని, వ్యక్తం కానిది, శివ అనే పేరుగలది. అది ఊహించలేనిది, కనబడనిది. జ్ఞానదృష్టి కలవారు మాత్రమే దాన్ని చూడగలరు.

తస్మై దేవాధిపత్యాయ నమస్కారం ప్రయుఙ్క్త హ। యేన సూక్ష్మమచిన్త్యఞ్చ పశ్యన్తి జ్ఞానచక్షుషః ।। ౫౫.

దేవతల అధిపతికి వారు నమస్కారం చేశారు. ఆయన ద్వారానే సూక్ష్మమైనదీ, ఊహించలేనిదీ జ్ఞానదృష్టి కలవారు చూడగలుగుతారు.

మహాదేవ నమస్తేఽస్తు మహేశ్వర నమోఽస్తు తే। సురాసురవర శ్రేష్ఠ మనోహంస నమోఽస్తు తే ।। ౫౫.

మహాదేవా! నీకు నమస్కారం. మహేశ్వరా! నీకు నమస్కారం. దేవాసురులలో శ్రేష్ఠుడా! మనోహంసా! నీకు నమస్కారం.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా గతాః సర్వే సురాః స్వం స్వం నివేశనమ్। నమస్కారం ప్రయుఞ్జానాః శఙ్కరాయ మహాత్మనే ।। ౫౫.

ఇది విని, అందరు దేవతలు తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. మహాత్ముడైన శంకరునికి నమస్కారాలు చేస్తూ వెళ్లారు.

ఇమం స్తవం పఠేద్యస్తు ఈశ్వరస్య మహాత్మనః। కామాంశ్చ లభతే సర్వాన్ పాపేభ్యస్తు విముచ్యతే ।। ౫౫.

ఈ మహాత్ముడైన ఈశ్వరుని స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించినా, వారు కావలసిన కోరికలు పొందుతారు, పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు.

ఏతత్సర్వం సదా తేన విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా। మహాదేవప్రసాదేన ఉక్తం బ్రహ్మ సనాతనమ్। ఏతద్వః సర్వమాఖ్యాతం మయా మాహేశ్వరం బలమ్ ।। ౫౫.

ఇది అంతా మహాదేవుని అనుగ్రహంతో, శక్తివంతుడైన విష్ణువు ఎప్పుడూ చెప్పినది. ఇది శాశ్వతమైన బ్రహ్మ. మహేశ్వరుని శక్తిని నేను మీకు వివరించాను.

అగాత్కథమమావాస్యాం మాసి మాసి దివం నృపః। ఐలః పురూరవాః సూత కథం వాఽతర్పయత్ పితౄన్ ।। ౫౬.

ఓ రాజా! నెల నెల అమావాస్య రోజున ఐలుడు పురూరవుడు ఎలా స్వర్గానికి వెళ్లేవాడు? ఓ సూతా! అతడు పితృదేవతలకు ఎలా తర్పణం చేసేవాడు?

తస్య చాహం ప్రవక్ష్యామి ప్రభావం శాంశపాయన। ఐలస్యాదిత్యసంయోగం సోమస్య చ మహాత్మనః ।। ౫౬.

ఓ శాంశపాయన! ఆ ఐలుని మహిమను, అతని సూర్యునితో కలయికను, సోముని గొప్పతనాన్ని నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.

అపాంసారమయస్యేన్దోః పక్షయోః శుక్లకృష్ణయోః। హ్రాసవృద్ధీ పితృమతః పక్షస్య చ వినిర్ణయః ।। ౫౬.

నీళ్ల సారంతో కూడిన చంద్రుని పెరుగుదల, తగ్గుదలలు తెలుపు, నలుపు పక్షాల ద్వారా నిర్ణయించబడతాయి. ఈ పక్షాల పెరుగుదల, తగ్గుదలలను పితృదేవతలు స్థిరపరుస్తారు.

సోమాచ్చైవామృతప్రాప్తిః పితౄణాం తర్పణం తథా। కవ్యాగ్నేశ్చాత్తసోమానాం పితౄణాఞ్చైవ దర్శనమ్ ।। ౫౬.

సోమునుంచి అమృతాన్ని పొందడం, పితృదేవతలకు తృప్తి కలగడం జరుగుతాయి. హవిస్సు అగ్నిలో సోమాన్ని గ్రహించిన పితృదేవతలను దర్శించడమూ జరుగుతుంది.

యథా పురూరవాశ్చైల తర్పయామాస వై పితౄన్। ఏతత్సర్వం ప్రవక్ష్యామి పర్వాణి చ యథాక్రమమ్ ।। ౫౬.

ఎలా ఐలుని కుమారుడు పురూరవుడు పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడో, అలాగే ఈ సంగతులన్నీ, పర్వదినాలను కూడా వరుసగా వివరంగా చెబుతాను.

యదా తు చన్ద్రసూర్యౌ తౌ నక్షత్రేణ సమాగతౌ। అమావాస్యాన్నివసత ఏకరాత్రైకమణ్డలే ।। ౫౬.

చంద్రుడు, సూర్యుడు ఒకే నక్షత్రంలో కలిసినప్పుడు, అమావాస్య నాడు వారు ఒకే వలయంలో ఒక్క రాత్రి ఉంటారు.

స గచ్ఛతి తదా ద్రష్టుం దివాకరనిశాకరౌ। అమావస్యామమావాస్యాం మాతామహపితామహౌ। అభివాద్య తదా తత్ర కాలాపేక్షః ప్రతీక్ష్యతే ।। ౫౬.

ఆ సమయంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు దర్శనార్థం అమావాస్య నాడు వెళ్తారు. అప్పుడు తల్లి, తండ్రి వంశపు పెద్దలను సత్కరిస్తారు. ఆ సమయంలో నిర్ణీత కాలాన్ని ఎదురుచూస్తారు.

ప్రసీదమానాత్ సోమాచ్చ పిత్రర్థం తత్పరిస్రవాత్। ఐలః పురూరవా విద్వాన్ మాసి మాసి ప్రయత్నతః। ఉవాస్తే పితృమన్తం తం ససోమం స దివాస్థితః ।। ౫౬.

సోముడు దయచూపినప్పుడు, పితృదేవతల కోసం ఆయన నుంచి ప్రవహిస్తుంది. ఐలుని కుమారుడు పురూరవుడు, జ్ఞానంతో, శ్రద్ధతో ప్రతి నెలా సోమునితో, సూర్యునితో కలిసి పితృదేవతతో నివసిస్తాడు.

ద్విలవం కుహుమాత్రం తు తే ఉభే తు విచార్య సః। సినీవాలీప్రమాణేన సినీవాలీముపాసకః ।। ౫౬.

అతడు రెండు లవల పరిమాణాన్ని, కుహూ పరిమాణాన్ని పరిశీలించి, సీనీవాళి పరిమాణాన్ని అనుసరించి, సీనీవాళిని ఆరాధిస్తాడు.

కుహూమాత్రాం కలాఞ్చైవ జ్ఞాత్వోపాస్తే కుహుం పునః। స తదా భానుమత్యేక కాలావేక్షీ ప్రపశ్యతి ।। ౫౬.

కుహూ పరిమాణాన్ని, చంద్రకళను తెలుసుకుని, మళ్లీ కుహూను ఆరాధిస్తాడు. అప్పుడు భానుమతిలో ఒక్క కళను గమనిస్తాడు.

సుధామృతం కుతః సోమాత్ ప్రస్రవేన్మాసతృప్తయే। దశభిః పఞ్చభిశ్చైవ సుధామృతపరిస్రవైః ।। ౫౬.

సోమునుంచి నెలల తృప్తికోసం అమృతం ఎలా ప్రవహిస్తుంది? పది, అయిదు ప్రవాహాల ద్వారా అమృతం, సుధా ప్రవహిస్తుంది.

కృష్ణపక్షే తదా పీత్వా దుహ్యమానం తథాంశుభిః। సద్యః పక్షరతా తేన సౌమ్యేన మధునా చ సః ।। ౫౬.

కృష్ణపక్షంలో చంద్రకిరణాల ద్వారా పానముచేసి, దోహన చేయబడినప్పుడు వెంటనే ఆ సోమమధురంతో పక్షాన్ని పొందుతాడు.

నిర్వాపణార్థం దత్తేన పిత్రేణ విధినా నృపః। సుధామృతేన రాజేన్ద్రస్తర్పయామాస వై పితౄన్। సౌమ్యా బర్హిషదః కావ్యా అగ్నిష్వాత్తాస్తథైవ చ ।। ౫౬.

నివేదన కోసం, రాజు విధానప్రకారం తండ్రిచే ఇచ్చిన అమృతంతో పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడు. సోమ్యులు, బర్హిషదులు, కావ్యులు, అగ్నిష్వత్తులు కూడా అలాగే తృప్తి పొందారు.

ఋతురగ్నిస్తు యః ప్రోక్తః స తు సంవత్సరో మతః। జజ్ఞిరే హ్యృతవస్తస్మాదృతుభ్యశ్చార్త్తవాశ్చ యే । ౫౬.

ఋతువుల అగ్ని అనబడేది సంవత్సరంగా భావించబడుతుంది. దానినుంచి ఋతువులు, ఋతువులనుంచి అర్ధవాసరాలు జన్మిస్తాయి.