లక్ష్మీః కీర్త్తిర్ధృతిర్మేధా లజ్జా క్షాన్తిర్వపుః స్వధా। తుష్టిః పుష్ఠిః క్రియా చైవ వాచాం దేవీ సరస్వతీ। త్వత్తః ప్రసూతా దేవేశ సన్ధ్యా రాత్రిస్తథైవ చ ।। ౫౫.
లక్ష్మి, కీర్తి, ధైర్యం, బుద్ధి, లజ్జ, సహనం, అందం, స్వధా, సంతృప్తి, పోషణ, క్రియ, వాక్కు దేవత సరస్వతి, సంధ్య, రాత్రి — ఇవన్నీ నీవు ప్రసాదించినవే దేవేశా.
సూర్యాయుతానామయుతప్రభా చ నమోఽస్తు తే చన్ద్రసహస్రగోచర। నమోఽస్తు తే పర్వతరూపధారిణే నమోఽస్తు తే సర్వగుణాకరాయ ।। ౫౫.
పది వేల సూర్యుల తేజస్సుతో, వెయ్యి చంద్రుల ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉన్న వాడవైన నీకు నమస్సులు. పర్వత రూపాన్ని ధరించినవాడవైన నీకు నమస్సులు. సమస్త గుణాల నిలయమైన నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే పట్టిశరూపధారిణే నమోఽస్తు తే చర్మవిభూతిధారిణే । నమోఽస్తు తే రుద్రపినాకపాణయే నమోఽస్తు తే సాయకచక్రధారిణే ।। ౫౫.
కటారి రూపాన్ని ధరించినవాడవైన నీకు నమస్సులు. కవచంతో అలంకృతుడవైన నీకు నమస్సులు. రుద్రా! పినాకధనుర్ధారుడవైన నీకు నమస్సులు. బాణం, చక్రం ధరించిన నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే భస్మవిభూషితాఙ్గ నమోఽస్తు తే కామశరీరనాశన। నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యవాససే నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యబాహవే ।। ౫౫.
భస్మంతో అలంకరించబడిన అవయవాలయిన నీకు నమస్సులు. కామదేహాన్ని నాశనం చేసినవాడవైన నీకు నమస్సులు. స్వర్ణ వస్త్రధారి దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు చేతులు కలిగిన దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యరూప నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యనాభ। నమోఽస్తు తే నేత్రసహస్రచిత్ర నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యరేతః ।। ౫౫.
బంగారు వర్ణముతో ఉన్న దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు నాభి కలిగిన దేవా! నీకు నమస్సులు. వెయ్యి రకరకాల కళ్ళతో ఉన్నవాడవైన నీకు నమస్సులు. బంగారు వీర్యముతో ఉన్న దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యవర్ణ నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యగర్భ। నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యచీర నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యదాయినే ।। ౫౫.
బంగారు రంగుతో ఉన్న దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు గర్భాన్ని కలిగిన దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు వస్త్రాలు ధరించిన దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారం ఇచ్చే దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యమాలినే నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యవాహినే। నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యచీర నమోఽస్తు తే భైరవనాదనాదినే ।। ౫౫.
బంగారు హారాన్ని ధరించిన దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారం మోసుకొనిపోతున్న దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు వస్త్రధారి దేవా! నీకు నమస్సులు. భైరవ నాదాన్ని ఉద్భవింపజేసిన దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే భైరవవేగవేగ నమోఽస్తు తే శఙ్కర నీలకణ్ఠ। మనోఽస్తు తే దివ్యసహస్రబాహో నమోఽస్తు తే నర్త్తనవాదనప్రియ ।। ౫౫.
భైరవా! వేగవంతుడవైన నీకు నమస్సులు. శంకరా! నీలకంఠుడవైన నీకు నమస్సులు. దివ్యమైన వెయ్యి చేతులు కలిగిన నీకు నమస్సులు. నాట్యం, సంగీతాన్ని ఇష్టపడే నీకు నమస్సులు.
ఏవం సంస్తూయమానస్తు వ్యక్తో భూత్వా మహామతిః। భాతి దేవో మహాయోగీ సూర్యకోటిసమప్రభః ।। ౫౫.
ఇలా స్తుతించబడినప్పుడు, మహామతి దేవుడు ప్రత్యక్షమై, మహాయోగి సూర్య కోటుల తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు.
అభిభాష్యస్తదా హృష్టో మహాదేవో మహేశ్వరః। వక్రకోటిసహస్రేణ గ్రసమాన ఇవాపరమ్ ।। ౫౫.
అప్పుడు ఆనందంతో మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు, వెయ్యి వంకర ముఖాలతో ఎదుటివానిని మింగుతున్నట్టు కనిపిస్తూ మాట్లాడాడు.
ఏకగ్రీవస్త్వేకజటో నానాభూషణ్భూషితః। నానాచిత్రవిచిత్రాఙ్గో నానామాల్యానులేపనః ।। ౫౫.
ఒక మెడతో, ఒక జటాతో, అనేక రకాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి, అతని శరీరం విచిత్రమైన రంగులతో అలంకరించబడి, ఎన్నో పుష్పమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూసబడి ఉన్నాడు.
పినాకపాణిర్భగవాన్ వృషభాసనశూలధృక్ । దణ్డకృష్ణాజినధరః కపాలీ ఘోరరూపధృక్ ।। ౫౫.
పినాకం అనే విల్లు చేతిలో పట్టుకుని, వృషభంపై కూర్చొని, త్రిశూలాన్ని ధరించి, దండం, నల్ల కృష్ణాజినాన్ని వేసుకుని, కపాలాన్ని మస్తకంపై పెట్టుకుని, భయంకరమైన రూపాన్ని ధరించాడు.
వ్యాలయజ్ఞోపవీతీ చ సురాణామభయఙ్కరః। దున్దుభిస్వననిర్ఘోషపర్జన్యనినదోపమః। ముక్తో హాసస్తదా తేన నభః సర్వమపూరయత్ ।। ౫౫.
పాము యజ్ఞోపవీతంగా వేసుకుని, దేవతలకు భయాన్ని తొలగించేవాడై, అతని గర్జన డుండుభి మ్రోగడం, మేఘగర్జన లాగా వినిపించింది. ఆ సమయంలో అతని నవ్వు ఆకాశమంతా నింపింది.
తేన శబ్దేన మహతా వయం భీతా మహాత్మనః। తదోవాచ మహాయోగీ ప్రీతోఽహం సురసత్తమౌ ।। ౫౫.
ఆ మహాత్ముడి గొప్ప శబ్దం విని మేమంతా భయపడ్డాము. అప్పుడు ఆ మహాయోగి, 'నేను మీ ఇద్దరిపై సంతోషంగా ఉన్నాను, దేవతలలో ఉత్తములారా!' అని అన్నాడు.
పశ్యేతాఞ్చ మహామాయాం భయం సర్వం ప్రముచ్యతామ్ । యువాం ప్రసూతౌ గాత్రేషు మమ పూర్వసనాతనౌ ।। ౫౫.
'ఈ మహామాయను చూడండి, మీ భయాలన్నీ పోయిపోవాలి. మీరు ఇద్దరూ నా పురాతన అవయవాల నుండి పుట్టారు.'
అయం మే దక్షిణో బాహుర్బ్రహ్మా లోకపితామహః। వామో బాహుశ్చ మే విష్ణుర్నిత్యం యుద్ధేషు తిష్ఠతి। ప్రీతోఽహం యువయోః సమ్యగ్వరం దఝి యథేప్సితమ్ ।। ౫౫.
'నా కుడి చేయి బ్రహ్మ, లోకాలకు పితామహుడు. నా ఎడమ చేయి విష్ణువు, యుద్ధాలలో ఎప్పుడూ నిలిచే వాడు. మీ ఇద్దరిపై నేను సంతోషంగా ఉన్నాను. మీరు కోరిన వరాన్ని అడగండి.'
తతః ప్రహృష్టమనసౌ ప్రణతౌ పాదయోః పునః । ఊచతుశ్చ మహాత్మానౌ పునరేవ తదానఘౌ ।। ౫౫.
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు ఆనందంతో ఆయన పాదాలకు మళ్లీ నమస్కరించి, పవిత్రంగా, నిర్దోషంగా మళ్లీ మాట్లాడారు.
యది ప్రీతిః సముత్పన్నా యది దేయో వరశ్చ నౌ। భక్తిర్భవతు నౌ నిత్యం త్వయి దేవ సురేశ్వర ।। ౫౫.
'మీరు నిజంగా సంతోషంగా ఉంటే, మాకు వరం ఇవ్వదలచుకుంటే, దేవా! దేవతలాధిపతీ! మీపై మా భక్తి ఎప్పుడూ ఉండాలి.'
ఏవమస్తు మహాభాగౌ సృజతాం వివిధాః ప్రజాః। ఏవముక్త్వా స భగవాంస్తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౫౫.
'అలా జరగాలి, మహాభాగులారా! మీరు అనేక ప్రజలను సృష్టించండి.' అని చెప్పి, ఆ భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
ఏవమేష మయోక్తో వః ప్రభావస్తస్య యోగినః। తేన సర్వమిదం సృష్టం హేతుమాత్రా వయన్త్విహ ।। ౫౫.
'ఆ యోగికి ఉన్న తేజస్సును నేను మీకు వివరించాను. ఆయన ద్వారానే ఈ సృష్టి అంతా జరిగింది. మేము ఇక్కడ కారణమాత్రులం.'
ఏతద్ధి రూపమజ్ఞాతమవ్యక్తం శివసంజ్ఞితమ్। అచిన్త్యం తదదృశ్యఞ్చ పశ్యన్తి జ్ఞానచక్షుషః ।। ౫౫.
ఈ రూపం తెలియని, వ్యక్తం కానిది, శివ అనే పేరుగలది. అది ఊహించలేనిది, కనబడనిది. జ్ఞానదృష్టి కలవారు మాత్రమే దాన్ని చూడగలరు.
తస్మై దేవాధిపత్యాయ నమస్కారం ప్రయుఙ్క్త హ। యేన సూక్ష్మమచిన్త్యఞ్చ పశ్యన్తి జ్ఞానచక్షుషః ।। ౫౫.
దేవతల అధిపతికి వారు నమస్కారం చేశారు. ఆయన ద్వారానే సూక్ష్మమైనదీ, ఊహించలేనిదీ జ్ఞానదృష్టి కలవారు చూడగలుగుతారు.
మహాదేవ నమస్తేఽస్తు మహేశ్వర నమోఽస్తు తే। సురాసురవర శ్రేష్ఠ మనోహంస నమోఽస్తు తే ।। ౫౫.
మహాదేవా! నీకు నమస్కారం. మహేశ్వరా! నీకు నమస్కారం. దేవాసురులలో శ్రేష్ఠుడా! మనోహంసా! నీకు నమస్కారం.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా గతాః సర్వే సురాః స్వం స్వం నివేశనమ్। నమస్కారం ప్రయుఞ్జానాః శఙ్కరాయ మహాత్మనే ।। ౫౫.
ఇది విని, అందరు దేవతలు తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. మహాత్ముడైన శంకరునికి నమస్కారాలు చేస్తూ వెళ్లారు.
ఇమం స్తవం పఠేద్యస్తు ఈశ్వరస్య మహాత్మనః। కామాంశ్చ లభతే సర్వాన్ పాపేభ్యస్తు విముచ్యతే ।। ౫౫.
ఈ మహాత్ముడైన ఈశ్వరుని స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించినా, వారు కావలసిన కోరికలు పొందుతారు, పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు.
ఏతత్సర్వం సదా తేన విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా। మహాదేవప్రసాదేన ఉక్తం బ్రహ్మ సనాతనమ్। ఏతద్వః సర్వమాఖ్యాతం మయా మాహేశ్వరం బలమ్ ।। ౫౫.
ఇది అంతా మహాదేవుని అనుగ్రహంతో, శక్తివంతుడైన విష్ణువు ఎప్పుడూ చెప్పినది. ఇది శాశ్వతమైన బ్రహ్మ. మహేశ్వరుని శక్తిని నేను మీకు వివరించాను.
అగాత్కథమమావాస్యాం మాసి మాసి దివం నృపః। ఐలః పురూరవాః సూత కథం వాఽతర్పయత్ పితౄన్ ।। ౫౬.
ఓ రాజా! నెల నెల అమావాస్య రోజున ఐలుడు పురూరవుడు ఎలా స్వర్గానికి వెళ్లేవాడు? ఓ సూతా! అతడు పితృదేవతలకు ఎలా తర్పణం చేసేవాడు?
తస్య చాహం ప్రవక్ష్యామి ప్రభావం శాంశపాయన। ఐలస్యాదిత్యసంయోగం సోమస్య చ మహాత్మనః ।। ౫౬.
ఓ శాంశపాయన! ఆ ఐలుని మహిమను, అతని సూర్యునితో కలయికను, సోముని గొప్పతనాన్ని నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.
అపాంసారమయస్యేన్దోః పక్షయోః శుక్లకృష్ణయోః। హ్రాసవృద్ధీ పితృమతః పక్షస్య చ వినిర్ణయః ।। ౫౬.
నీళ్ల సారంతో కూడిన చంద్రుని పెరుగుదల, తగ్గుదలలు తెలుపు, నలుపు పక్షాల ద్వారా నిర్ణయించబడతాయి. ఈ పక్షాల పెరుగుదల, తగ్గుదలలను పితృదేవతలు స్థిరపరుస్తారు.
సోమాచ్చైవామృతప్రాప్తిః పితౄణాం తర్పణం తథా। కవ్యాగ్నేశ్చాత్తసోమానాం పితౄణాఞ్చైవ దర్శనమ్ ।। ౫౬.
సోమునుంచి అమృతాన్ని పొందడం, పితృదేవతలకు తృప్తి కలగడం జరుగుతాయి. హవిస్సు అగ్నిలో సోమాన్ని గ్రహించిన పితృదేవతలను దర్శించడమూ జరుగుతుంది.