అస్య లిఙ్గస్య యోఽన్తం వై గచ్ఛతే మన్త్రకారణమ్। ఘోర రూపిణమత్యర్థం భిన్దన్తమివ రోదసీ ।। ౫౫.
ఈ లింగానికి అంతం తెలుసుకోవాలని మంత్రాలు, విధులతో ప్రయత్నించినవాడు, అది భయంకరమైన రూపంలో, ఆకాశాన్ని భూమిని చీల్చినట్టు కనిపిస్తుంది.
తతో మామబ్రవీద్బ్రహ్మా అధో గచ్ఛ త్వతన్ద్రితః। అన్తమస్య విజానీమో లిఙ్గస్య తు మహాత్మనః ।। ౫౫.
అప్పుడు బ్రహ్మ నన్ను ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు ఆలస్యం చేయకుండా క్రిందికి వెళ్ళు. మనం ఈ మహత్తరమైన లింగానికి అంతం తెలుసుకుందాం.'
అహమూర్ద్ధ్వం గమిష్యామి యావదన్తోఽస్య దృశ్యతే। తదా తౌ సమయం కృత్వా గతావూర్ద్ధ్వమధశ్చ హ ।। ౫౫.
'నేను పైకి వెళ్ళి, దాని అంతం కనిపించే వరకు చూస్తాను.' ఇలా ఇద్దరం ఒప్పందం చేసుకొని, ఒకరు పైకి, మరొకరు క్రిందికి వెళ్ళాము.
తతో వర్షసహస్రన్తు అహం పునరధో గతః। న చ పశ్యామి తస్యాన్తం భీతశ్చాహం న సంశయః ।। ౫౫.
ఆ తర్వాత నేను వెయ్యేళ్ళు క్రిందికి వెళ్ళాను. అయినా దానికి అంతం కనబడలేదు. నాకు భయం వేసింది — ఇందులో సందేహం లేదు.
తథా బ్రహ్మా చ శ్రాన్తశ్చ న చాన్తన్తస్య పశ్యతి। సమాగతో మయా సార్ద్ధం తత్రైవ చ మహామ్భసి ।। ౫౫.
అలాగే బ్రహ్మ కూడా అలసిపోయి, దానికి అంతం కనబడలేదు. చివరికి అతను నా దగ్గరకి వచ్చి, ఆ గొప్ప నీటిలో చేరాడు.
తతో విస్మయమాపన్నావుభౌ తస్య మహాత్మనః ౫౫.
అప్పుడు మేమిద్దరం ఆ మహాత్ముని గొప్పతనాన్ని చూసి ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాము.
తతో ధ్యానగతన్తత్ర ఈశ్వరం సర్వతోముఖమ్। ప్రభవం నిధऩఞ్చైవ లోకానాం ప్రభుమవ్యయమ్ ।। ౫౫.
అక్కడ ధ్యానంలో లీనమై, అన్ని దిక్కులవైపు ఉన్న ప్రభువును, లోకాల సృష్టి, లయకారణుడైన, నిత్యమైన అధిపతిని మేము దర్శించాము.
బ్రహ్మాఞ్జలిపుటో భూత్వా తస్మై శర్వాయ శూలినే। మహాభైరవనాదాయ భీమరూపాయ దంష్ట్రిణే। అవ్యక్తాయ మహాన్తాయ నమస్కారం ప్రకుర్మహే ।। ౫౫.
బ్రహ్మ చేతులు జోడించి, శర్వుడైన, త్రిశూలధారి, ఘోరమైన నాదంతో, భయంకరమైన రూపంతో, పెద్ద దవడలతో, అవ్యక్తుడైన, మహోన్నతుడైన ఆయనకు మేము నమస్కరించాము.
నమోఽస్తు తే లోకసురేశ దేవ నమోఽస్తు తే భూతపతే మహాంశ్చ। నమోఽస్తు తే శాశ్వత సిద్ధయోనే నమోఽస్తు తే సర్వజగత్ప్రతిష్ఠ ।। ౫౫.
నీకు నమస్కారం, దేవతలకూ, అసురులకూ అధిపతివైన ప్రభువా! నీకు నమస్కారం, భూతాల అధిపతివా, మహోన్నతుడా! నీకు నమస్కారం, శాశ్వతమైన సిద్ధియొక్క మూలమా! నీకు నమస్కారం, సమస్త జగత్తు ఆధారమా!
పరమేష్ఠీ పరం బ్రహ్మ అక్షరం పరమం పదమ్। శ్రేష్ఠస్త్వం వామదేవశ్చ రుద్రః స్కన్దః శివః ప్రభుః ।। ౫౫.
నీవే పరమేశ్వరుడు, పరబ్రహ్మ, నశించని వాడు, పరమ పదము. నీవే శ్రేష్ఠుడు, వామదేవుడు, రుద్రుడు, స్కందుడు, శివుడు, ప్రభువు.
త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారస్త్వమోఙ్కారః పరం పదమ్। స్వాహాకారో నమస్కారః సంస్కారః సర్వకర్మణామ్ ।। ౫౫.
నీవే యజ్ఞము, నీవే వషట్కారము, నీవే ఓంకారము, పరమ పదము. నీవే స్వాహా, నమస్కారం, అన్ని కర్మలకు సంస్కారం.
స్వధాకారశ్చ జాప్యశ్చ వ్రతాని నియమాస్తథా। వేదా లోకాశ్చ దేవాశ్చ భగవానేవ సర్వశః ।। ౫౫.
నీవే స్వధా, నీవే జపము, నీవే వ్రతాలు, నియమాలు. నీవే వేదాలు, లోకాలు, దేవతలు — భగవానుడా! నీవే అన్నీ.
ఆకాశస్య చ శబ్దస్త్వం భూతానాం ప్రభవావ్యయమ్। భూమేర్గన్ధో రసశ్వాపాం తేజోరూపం మహేశ్వర ।। ౫౫.
ప్రభువా! నీవే ఆకాశానికి శబ్దం, భూతాలకు ఆదికారణం, నశించని తత్వం. భూమికి పరిమళం, నీళ్లకు రుచి, అగ్నికి రూపం నీవే.
వాయోః రుపర్శశ్చ దేవశ్చ వపుశ్చన్ద్రమసస్తథా । బుధో జ్ఞానఞ్చ దేవేశ ప్రకృతౌ బీజమేవ చ ।। ౫౫.
దేవా! గాలికి రూపం, స్పర్శ, చంద్రునికి అందం, బుధునికి జ్ఞానం, ప్రకృతిలో విత్తనం అన్నీ నీవే.
త్వం కర్త్తా సర్వభూతానాం కాలో మృత్యుర్యమోఽన్తకః। త్వం ధారయసి లోకాస్త్రీంస్త్వమేవ సృజసి ప్రభో ।। ౫౫.
ప్రభూ! సమస్త జీవులకు సృష్టికర్త నీవే, కాలం, మరణం, యముడు నీవే. మూడు లోకాలను నీవే నిలబెడతావు, నీవే సృష్టిస్తావు.
పూర్వేణ వదనేన త్వమిన్ద్రత్వఞ్చ ప్రకాశసే। దక్షిణేన చ వక్రేణ లోకాన్ సంక్షీయసే ప్రభో ।। ౫౫.
తూర్పు ముఖంతో ఇంద్రుని స్థానం చూపిస్తావు, దక్షిణ ముఖంతో లోకాలను తగ్గిస్తావు ప్రభూ.
పశ్చిమేన తు వక్రేణ వరుణత్వం కరోషి వై। ఉత్తరేణ తు వక్రేణ సౌమ్యత్వఞ్చ వ్యవస్థితమ్ ।। ౫౫.
పశ్చిమ ముఖంతో వరుణుని రూపాన్ని ధరించావు, ఉత్తర ముఖంతో శాంతిని స్థాపించావు.
రాజసే బహుధా దేవ లోకానాం ప్రభవావ్యయః। ఆదిత్యా వసవో రుద్రా మరుతశ్చాశ్వినీసుతౌ ।। ౫౫.
దేవా! నీవే అనేక రూపాల్లో లోకాలకు ఆదికారణం, నశించని తత్వం. ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, మరుతులు, అశ్వినీ కుమారులు నీవే.
సాధ్యా విద్యాధరా నాగాశ్వారణాశ్చ తపోధనాః. వాలఖిల్యా మహాత్మానస్తపః సిద్ధాశ్చ సువ్రతాః ।। ౫౫.
సాధ్యులు, విద్యాధరులు, నాగులు, అశ్వారోహకులు, తపస్సు చేసే వారు, వాలఖిల్యులు, మహాత్ములు, సిద్ధులు, సత్ప్రవర్తన గలవారు నీవే.
త్వత్తః ప్రసూతా దేవేశ యే చాన్యే నియతవ్రతాః। ఉమా సీతా సినీ వాలీ కుహూర్గాయత్రిరేవ చ ।। ౫౫.
దేవేశా! నీవు, మరియూ నిశ్చయంగా వ్రతాలు పాటించే వారు, ఉమా, సీత, సినీ, వాలి, కుహూ, గాయత్రీ — వీరంతా నీవు ప్రసాదించినవారు.
లక్ష్మీః కీర్త్తిర్ధృతిర్మేధా లజ్జా క్షాన్తిర్వపుః స్వధా। తుష్టిః పుష్ఠిః క్రియా చైవ వాచాం దేవీ సరస్వతీ। త్వత్తః ప్రసూతా దేవేశ సన్ధ్యా రాత్రిస్తథైవ చ ।। ౫౫.
లక్ష్మి, కీర్తి, ధైర్యం, బుద్ధి, లజ్జ, సహనం, అందం, స్వధా, సంతృప్తి, పోషణ, క్రియ, వాక్కు దేవత సరస్వతి, సంధ్య, రాత్రి — ఇవన్నీ నీవు ప్రసాదించినవే దేవేశా.
సూర్యాయుతానామయుతప్రభా చ నమోఽస్తు తే చన్ద్రసహస్రగోచర। నమోఽస్తు తే పర్వతరూపధారిణే నమోఽస్తు తే సర్వగుణాకరాయ ।। ౫౫.
పది వేల సూర్యుల తేజస్సుతో, వెయ్యి చంద్రుల ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉన్న వాడవైన నీకు నమస్సులు. పర్వత రూపాన్ని ధరించినవాడవైన నీకు నమస్సులు. సమస్త గుణాల నిలయమైన నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే పట్టిశరూపధారిణే నమోఽస్తు తే చర్మవిభూతిధారిణే । నమోఽస్తు తే రుద్రపినాకపాణయే నమోఽస్తు తే సాయకచక్రధారిణే ।। ౫౫.
కటారి రూపాన్ని ధరించినవాడవైన నీకు నమస్సులు. కవచంతో అలంకృతుడవైన నీకు నమస్సులు. రుద్రా! పినాకధనుర్ధారుడవైన నీకు నమస్సులు. బాణం, చక్రం ధరించిన నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే భస్మవిభూషితాఙ్గ నమోఽస్తు తే కామశరీరనాశన। నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యవాససే నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యబాహవే ।। ౫౫.
భస్మంతో అలంకరించబడిన అవయవాలయిన నీకు నమస్సులు. కామదేహాన్ని నాశనం చేసినవాడవైన నీకు నమస్సులు. స్వర్ణ వస్త్రధారి దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు చేతులు కలిగిన దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యరూప నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యనాభ। నమోఽస్తు తే నేత్రసహస్రచిత్ర నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యరేతః ।। ౫౫.
బంగారు వర్ణముతో ఉన్న దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు నాభి కలిగిన దేవా! నీకు నమస్సులు. వెయ్యి రకరకాల కళ్ళతో ఉన్నవాడవైన నీకు నమస్సులు. బంగారు వీర్యముతో ఉన్న దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యవర్ణ నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యగర్భ। నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యచీర నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యదాయినే ।। ౫౫.
బంగారు రంగుతో ఉన్న దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు గర్భాన్ని కలిగిన దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు వస్త్రాలు ధరించిన దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారం ఇచ్చే దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యమాలినే నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యవాహినే। నమోఽస్తు తే దేవ హిరణ్యచీర నమోఽస్తు తే భైరవనాదనాదినే ।। ౫౫.
బంగారు హారాన్ని ధరించిన దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారం మోసుకొనిపోతున్న దేవా! నీకు నమస్సులు. బంగారు వస్త్రధారి దేవా! నీకు నమస్సులు. భైరవ నాదాన్ని ఉద్భవింపజేసిన దేవా! నీకు నమస్సులు.
నమోఽస్తు తే భైరవవేగవేగ నమోఽస్తు తే శఙ్కర నీలకణ్ఠ। మనోఽస్తు తే దివ్యసహస్రబాహో నమోఽస్తు తే నర్త్తనవాదనప్రియ ।। ౫౫.
భైరవా! వేగవంతుడవైన నీకు నమస్సులు. శంకరా! నీలకంఠుడవైన నీకు నమస్సులు. దివ్యమైన వెయ్యి చేతులు కలిగిన నీకు నమస్సులు. నాట్యం, సంగీతాన్ని ఇష్టపడే నీకు నమస్సులు.
ఏవం సంస్తూయమానస్తు వ్యక్తో భూత్వా మహామతిః। భాతి దేవో మహాయోగీ సూర్యకోటిసమప్రభః ।। ౫౫.
ఇలా స్తుతించబడినప్పుడు, మహామతి దేవుడు ప్రత్యక్షమై, మహాయోగి సూర్య కోటుల తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు.
అభిభాష్యస్తదా హృష్టో మహాదేవో మహేశ్వరః। వక్రకోటిసహస్రేణ గ్రసమాన ఇవాపరమ్ ।। ౫౫.
అప్పుడు ఆనందంతో మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు, వెయ్యి వంకర ముఖాలతో ఎదుటివానిని మింగుతున్నట్టు కనిపిస్తూ మాట్లాడాడు.