వాయుపురాణమ్

త్రిపురఘ్నాయ వన్ద్యాయ మాతౄణామ్పతయే నమః। బుద్ధాయ చైవ శుద్ధాయ ముక్తాయ కేవలాయ చ ।। ౫౪.

త్రిపురాసురుడిని సంహరించినవాడా, పూజ్యుడా, మాతృదేవతల అధిపతీ! జ్ఞానవంతుడా, పవిత్రుడా, ముక్తుడా, ఏకాంతుడా! నీకు నమస్కారం.

నమః కమలహస్తాయ దిగ్వాసాయ శిఖణ్డినే । లోక త్రయవలిధాత్రే చ చన్ద్రాయ వరుణాయ చ ।। ౫౪.

కమలాన్ని చేతిలో పట్టినవాడా, దిక్కులే వస్త్రమైనవాడా, శిఖరాన్ని ధరించినవాడా! మూడు లోకాలను పోషించే వాడా, చంద్రుడా, వరుణుడా! నీకు నమస్కారం.

అగ్రాయ చైవ చోగ్రాయ విప్రాయానేకచక్షుషే। రజసే చైవ సత్త్వాయ తమసేఽవ్యక్తయోనయే ।। ౫౪.

ముందున్నవాడా, ఉగ్రుడా, బ్రాహ్మణుడా, అనేక కళ్లున్నవాడా! రజోగుణంగా, సత్త్వగుణంగా, తమోగుణంగా, అవ్యక్త మూలంగా ఉన్నవాడా! నీకు నమస్కారం.

నిత్యాయానిత్యరూపాయ నిత్యానిత్యాయ వై నమః। వ్యక్తాయ చైవావ్యక్తాయ వ్యక్తావ్యక్తాయ వై నమః ।। ౫౪.

శాశ్వతమైన రూపానికీ, అశాశ్వతమైన రూపానికీ, శాశ్వతమైనదానికీ, అశాశ్వతమైనదానికీ నమస్కారం. వ్యక్తమైనదానికీ, అవ్యక్తమైనదానికీ, వ్యక్తావ్యక్తమైనదానికీ నమస్కారం.

చిన్త్యాయ చైవాచిన్త్యాయ చిన్త్యాచిన్త్యాయ వై నమః। భక్తానామార్తినాశాయ నరనారాయణాయ చ ।। ౫౪.

ఆలోచించదగినవాడికీ, ఆలోచించలేని వాడికీ, ఆలోచించదగినదానికీ, ఆలోచించలేనిదానికీ నమస్కారం. భక్తుల బాధను తొలగించేవాడా, నరనారాయణుడా! నీకు నమస్కారం.

ఉమాప్రియాయ శర్వాయ నన్దిచక్రాఙ్కితాయ చ। పక్షమాసార్ద్ధమాసాయ నమః సంవత్సరాయ చ ।। ౫౪.

ఉమాదేవికి ప్రియుడా, శర్వుడా, నంది చక్రాన్ని ధరించినవాడా! పక్షం, మాసం, అర్ధమాసం, సంవత్సరంగా ఉన్నవాడా! నీకు నమస్కారం.

బహురూపాయ ముణ్డాయ దణ్డినేఽథ వరూథినే। నమః కపాలహస్తాయ దిగ్వాసాయ శిఖణిడనే ।। ౫౪.

అనేక రూపాలున్నవాడా, ముండుడా, దండాన్ని పట్టినవాడా, నాయకుడా! కపాలాన్ని చేతిలో పట్టినవాడా, దిక్కులే వస్త్రమైనవాడా, శిఖరాన్ని ధరించినవాడా! నీకు నమస్కారం.

ధ్వజినే రథినే చైవ యమినే బ్రహ్మచారిణే। ఋగ్యజుః సామవేదాయ పురుషాయేశ్వరాయ చ। ఇత్యేవమాదిచరితైస్తుభ్యం దేవ నమోఽస్తు తే ।। ౫౪.

ధ్వజాన్ని ధరించినవాడా, రథాన్ని నడిపేవాడా, నియమాన్ని పాటించేవాడా, బ్రహ్మచారిగా ఉన్నవాడా! ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదంగా ఉన్నవాడా, పురుషుడా, ఈశ్వరుడా! ఇలాంటి మహిమలతో కూడిన దేవా, నీకు నమస్కారం.

ఏవం స్తుతస్తతో దేవైః ప్రణిపత్య వరాననే ।। ౫౪.

దేవతలు ఇలా స్తుతించి, నమస్కరించగా, ఓ అందమైన ముఖమున్నవాడా!

జ్ఞాత్వా తు భక్తిం మమ దేవదేవో గఙ్గాజలాప్లావితకేశదేశః। సూక్ష్మోఽతియోగాతిశయాదచిన్త్యో న హి ప్లుతో వ్యక్తముపైతి చన్ద్రః ।। ౫౪.

నా భక్తిని తెలిసిన దేవదేవుడు, గంగాజలంతో తలస్నానం చేసినవాడు, ఎంతో సూక్ష్మంగా, అపారంగా, ఊహించలేనివాడిగా ఉంటాడు. చంద్రుడు నీటిలో మునిగినా స్పష్టంగా కనిపించని విధంగా, ఆయన కూడా అందరికీ స్పష్టంగా తెలియడు.

ఏవం భగవతా పూర్వం బ్రహ్మణా లోకకర్తృణా। స్తుతోఽహం వివిధైః స్తోత్రై ర్వేదవేదాఙ్గసమ్భవైః ।। ౫౪.

అలా, పూర్వం లోకాలను సృష్టించే భగవంతుడైన బ్రహ్మ నాకు వేదాలు, వాటి ఉపవేదాల నుండి వచ్చిన అనేక స్తోత్రాలతో స్తుతించారు.

తతః ప్రీతో హ్యహం తస్మై బ్రహ్మణే సుమహాత్మనే। తతోఽహం సూక్ష్మయా వాచా పితామహమథాబ్రువమ్ ।। ౫౪.

ఆ మహాత్ముడైన బ్రహ్మపై నేను సంతోషించి, అతనితో మృదువైన మాటలతో మాట్లాడాను.

భగవన్ భూతభవ్యేశ లోకనాథ జగత్పతే। కిం కార్యే తే మయా బ్రహ్మన్ కర్త్తవ్యం వద సువ్రత ।। ౫౪.

భగవంతుడా, భూతభవ్యాల అధిపతీ, లోకాల పాలకా, జగత్తు యజమానా! బ్రహ్మా, నీ కోసం నేను ఏ పని చేయాలి? నీవు చెప్పు, ఓ ధైర్యవంతుడా.

శ్రుత్వా వాక్యం తతో బ్రహ్మా ప్రత్యువాచామ్బుజేక్షణః । భూతభవ్యభవన్నాథ శ్రూయతాం కారణేశ్వర ।। ౫౪.

ఆ మాటలు విని, కమలనేత్రుడైన బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'భూత, భవిష్యత్, వర్తమానకాలాల అధిపతీ, కారణాల అధిపతీ, విను.'

సురాసురైర్మథ్యమానే పయోధావమ్బుజేక్షణ। భగవన్మేఘ సఙ్కాశం నీలజీమూతసన్నిభమ్ ।। ౫౪.

దేవతలు, అసురులు సముద్రాన్ని మథిస్తున్నప్పుడు, కమలనేత్రుడా, మేఘంలా నీలంగా, గర్జించే మేఘంలా ఉన్న ఒక రూపం బయటపడింది.

ప్రాదుర్భూతం విషఙ్ఘోరం సంవర్త్తాగ్నిసమప్రభమ్। కాలమృత్యురివోద్భూతం యుగాన్తాదిత్యవర్చ్చసమ్ ।। ౫౪.

అప్పుడు భయంకరమైన విషం, ప్రళయాగ్నిలా మండుతూ, కాలమృత్యువులా ఉద్భవించి, యుగాంతపు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ బయటపడింది.

త్రైలోక్యోత్సాది సూర్యాభం విస్ఫురన్తం సమన్తతః। అగ్రే సముత్థితం తస్మిన్ విషఙ్కాలానలప్రభమ్ ।। ౫౪.

అది మూడు లోకాలను నాశనం చేయబోయే సూర్యుడిలా అన్ని వైపులా ప్రకాశిస్తూ, ముందుగా ఆ కాలాగ్ని వంటి విషం ఉద్భవించింది.

తం దృష్ట్వా తుం వయం సర్వే భీతాః సమ్భ్రాన్తచేతసః। తత్ పిబస్వ మహాదేవ లోకానాం హితకామ్యయా । భవానగ్ర్యస్య భోక్తా వై భవాంశ్వైవ వరః ప్రభుః ।। ౫౪.

అది చూసి మేమంతా భయంతో మనసు గందరగోళంగా అయ్యాం. 'మహాదేవా! లోకాల మంగళం కోసం దయచేసి ఈ విషాన్ని త్రాగు. నీవే దీనికి యోగ్యుడవు, నీవే పరమేశ్వరుడవు.' అని చెప్పాము.

త్వామృతేఽన్యో మహాదేవ విషం సోఢుం న విద్యతే । నాస్తి కశ్చిత్ పుమాన్ శక్తస్త్రైలోక్యేషు చ గీయతే ।। ౫౪.

'మహాదేవా! నిన్ను తప్ప మరెవ్వరూ ఈ విషాన్ని భరించలేరు. మూడు లోకాలలో ఎవ్వరూ దీనిని తట్టుకునే శక్తి కలవారు కారు.'

ఏవం తస్య వచః శ్రుత్వా బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। బాఢమిత్యేవ తద్వాక్యం ప్రతిగృహ్య వరాననే ।। ౫౪.

బ్రహ్మ యొక్క ఆ మాటలు విని, 'అలా జరుగుతుందని' అంగీకరించాను, ఓ సుందరివి.

తతోఽహం పాతుమారబ్ధో విషమన్తకసన్నిభమ్। పిబతో మే మహాఘోరం విషం సురభయఙ్కరమ్। కణ్ఠః సమభవత్తూర్ణం కృష్ణో మే వరవర్ణిని ।। ౫౪.

అంతట నేను ఆ మృత్యువుతో సమానమైన విషాన్ని త్రాగడం ప్రారంభించాను. ఆ భయంకరమైన, భయపెట్టే విషాన్ని త్రాగుతుండగా, నా గొంతు వెంటనే నల్లగా మారింది, ఓ సుందరివి.

తందృష్ట్వో త్పలపత్రాభం కణ్ఠే సక్తమివోరగమ్ । తక్షకం నాగరాజానం లేలిహానమివ స్థితమ్ ।। ౫౪.

అది చూసి, నీలి కమలదళంలా, ఆ విషం నా గొంతులో పాము లా అంటుకుని, తక్షకుడు అనే నాగరాజు లా నీలంగా ఉండిపోయింది.

అథోవాచ మహాతేజా బ్రహ్మా లోకపితామహః। శోభసే త్వం మహాదేవ కణ్ఠేనానేన సువ్రత ।। ౫౪.

అప్పుడు లోకాల పితామహుడైన తేజోమయుడైన బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'మహాదేవా! నీ గొంతుతో నీవు ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతున్నావు, ఓ ధైర్యవంతుడా.'

తతస్తస్య వచః శ్రుత్వా మయా గిరివరాత్మజే। పశ్యతాం దేవసఙ్గానాం దైత్యానాఞ్చ వరాననే ।। ౫౪.

ఆ మాటలు విని, ఓ పర్వత కుమారీ, దేవతలు, దానవులు అందరూ చూస్తుండగా, ఓ సుందరివి,

యక్షగన్ధర్వభూతానాం పిశాచోరగరక్షసామ్। ధృతం కణ్ఠే విషం ఘోరం నీలకణ్టస్తతో హ్యహమ్ ।। ౫౪.

యక్షులు, గంధర్వులు, భూతాలు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసుల సమక్షంలో నేను ఆ భయంకరమైన విషాన్ని గొంతులో ఉంచాను. అందుచేత నాకు నీలకంఠుడు అనే పేరు వచ్చింది.

తత్ కాలకూటం విషముగ్రతేజః కణ్ఠే మయా పర్వతరాజపుత్రి। నివేశ్యమానం సురదైత్యసఙ్ఘో దృష్ట్వా పరం విస్మయమాజగామ ।। ౫౪.

ఓ పర్వతరాజు కుమారీ! ఆ ఉగ్రశక్తిగల కాలకూట విషాన్ని నేను గొంతులో ఉంచినప్పుడు, దేవతలు, దానవుల సమూహం చూసి ఎంతో ఆశ్చర్యపోయింది.

తతః సురగణాః సర్వే సదైత్యోరగరాక్షసాః। ఊచుః ప్రాఞ్చలయో భూత్వా మత్తమాతఙ్గగామిని ।। ౫౪.

అంతట దేవతలందరూ, దానవులు, నాగులు, రాక్షసులు కలిసి చేతులు జోడించి, ఓ గజగామినీ, ఇలా పలికారు.

అహో బలం వీర్యపరాక్రమస్తే అహో పునర్యోగబలం తవైవ। అహో ప్రభుత్వం తవ దేవదేవ గఙ్గాజలాస్ఫాలితముక్తకేశ ।। ౫౪.

ఓహో! నీ బలము ఎంత గొప్పది! నీ వీరత్వం, పరాక్రమం ఎంత అద్భుతంగా ఉంది! నీ యోగబలం మరింత ఆశ్చర్యకరం. దేవదేవా! గంగాజలంతో తడిచిన నీ వదులైన జటలతో నీ అధికారం ఎంత అపారమైందో!

త్వమేవ విష్ణుశ్చతురాననస్త్వం త్వమేవ మృత్యు ర్వరదస్త్వమేవ। త్వమేవ సూర్యో రజనీకరశ్చ త్వమేవ భూమిః సలిలం త్వమేవ ।। ౫౪.

నీవే విష్ణువు, నీవే నాలుగు ముఖాలవాడు, నీవే మరణం, నీవే వరాలిచ్చేవాడు. నీవే సూర్యుడు, నీవే రాత్రిని కలిగించేవాడు. నీవే భూమి, నీవే జలము.