వాయుపురాణమ్

అష్టాశీతిసహస్రాణి మునీనామూర్ద్ధ్వరేతసామ్। తస్మాత్ పృచ్ఛన్తి వై వాయుం వాయుపర్ణామ్బుభోజనాః ।। ౫౪.

ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది మునులు, తమ వీర్యాన్ని పైకి నిలిపే వారు, గాలి, ఆకులు, నీరు మాత్రమే భోజనం చేసే వారు, ఆ తర్వాత వాయువును ప్రశ్నించారు.

నీలకణ్ఠేతి యత్ ప్రోక్తం త్వయా పవనసత్తమ। ఏతద్దుహ్యం పవిత్రాణాం పుణ్యం పుణ్యకృతాం వరాః ।। ౫౪.

పవనశ్రేష్ఠా, మీరు నీలకంఠుని గురించి చెప్పింది పవిత్రుల మధ్య రహస్యమైనది, పుణ్యశీలులకు ఎంతో మేలైనది.

తద్వయం శ్రోతుమిచ్ఛామస్త్వత్ప్రసాదాత్ప్రభఞ్జన। నీలతా యేన కణ్ఠస్య కారణేనామ్బికాపతేః ।। ౫౪.

కాబట్టి ప్రభంజన, మీ కృపతో, అంబికాపతికి నీలమైన కంఠం ఎందుకు వచ్చిందో మేము వినాలనుకుంటున్నాము.

శ్రోతుమిచ్ఛా మహే సమ్యక్ తవ వక్రాద్విశేషతః। యావద్వాచః ప్రవర్త్తన్తే సార్థాస్తాశ్చ త్వయేరితాః ।। ౫౪.

మహానుభావా, మీ మాటల ద్వారా ఈ విషయం పూర్తిగా వినాలని మేము కోరుతున్నాము. మీరు మాట్లాడేంతవరకూ, ఆ మాటలు అర్థవంతంగా ఉంటాయి.

వర్ణస్థానగతే వాయౌ వాగ్విధిః సంప్రవర్తతే। జ్ఞానం పూర్వమథోత్సాహ స్త్వత్తో వాయో ప్రవర్తతే ।। ౫౪.౧౩ . త్వయి నిష్పన్దమానే తు శేషా వర్ణప్రవృత్తయః। యత్ర వాచో నివర్తన్తే దేహబన్ధాశ్చ దుర్లభాః ।। ౫౪.

వాయువు వర్ణస్థానంలో ఉన్నప్పుడు మాట ఉద్భవిస్తుంది; ముందు జ్ఞానం, తర్వాత ఉత్సాహం — ఇవి రెండూ నీ నుండి వస్తాయి వాయూ. నీలో చలనం లేకపోతే, మిగతా మాటల ప్రవాహం ఆగిపోతుంది; అక్కడ మాటలు తిరిగి వెళ్తాయి, శరీర బంధాలు నిలబడడం కష్టం అవుతుంది.

తత్రాపి తేఽస్తి సద్భావః సర్వగస్త్వం సదానిల। నాన్యః సర్వగతో దేవస్త్వదృతేశ़స్తి సమీరణ ।। ౫౪.

అక్కడ కూడా నీ ఉనికి ఉంటుంది, ఎప్పుడూ వ్యాపించే వాయూ. నీ తప్ప ఇంకెవరూ అంతటా వ్యాపించే దేవుడు లేరు, సమీరణా.

ఏష వై జీవలోకస్తే ప్రత్యక్షః సర్వతోఽనిల। వేత్థ వాచస్పతిం దేవం మనోనాయకమీస్వరమ్ ।। ౫౪.

నీవే జీవులందరిలో ప్రాణవాయువు, ఎక్కడైనా ప్రత్యక్షంగా ఉన్నవాడవు. నీవు వాచస్పతిని, మనస్సుకు అధిపతిని, ఈశ్వరుడిని తెలుసు.

బ్రూహి తత్కణ్ఠదేశస్య కిం కృతా రూపవిక్రియా। శ్రుత్వా వాక్యన్తతస్తేషామృషీణాం భావితాత్మానామ్। ప్రత్యువాచ మహాతేజా వాయుర్లోక నమస్కృతః ।। ౫౪.

ఆ కంఠ భాగంలో ఏ మార్పు జరిగింది చెప్పు. అప్పుడు మనస్సు ఏకాగ్రతతో ఉన్న ఆ మునుల మాటలు విని, లోకానికి పూజ్యుడైన మహాతేజస్వి వాయువు సమాధానం చెప్పాడు.

పురా కృతయుగే విప్రో వేదనిర్ణయతత్పరః। వసిష్ఠో నామ ధర్మాత్మా మానసో వై ప్రజాపతేః ।। ౫౪.

పూర్వం కృతయుగంలో, వేదార్ధాన్ని తెలుసుకోవడంలో నిమగ్నమైన, ధర్మమూర్తి అయిన వసిష్ఠుడు అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతను ప్రజాపతికి మనస్సులో పుట్టిన కుమారుడు.

ప్రపచ్ఛ కార్తికేయం వై మయూరవరవాహనమ్। మహిషాసురనారీణాం నయనాఞ్జనతస్కరమ్ ।। ౫౪.

ఆ వసిష్ఠుడు, మయూరాన్ని వాహనంగా కలిగిన, మహిషాసుర స్త్రీల కన్నుల కాజలను దొంగిలించే కార్తికేయుని ప్రశ్నించాడు.

మహాసేనం మహాత్మానం మేఘస్తనితనిఃస్వనమ్। ఉమామనఃప్రహర్షేణ బాలకం ఛఝరూపిణమ్ ।। ౫౪.

ఆ వసిష్ఠుడు, మేఘగర్జన వంటి స్వరం కలిగి, ఉమాదేవికి హర్షాన్ని కలిగించిన, ఆరు ముఖాల రూపంలో ఉన్న బాలుడైన మహాసేనుని ప్రశ్నించాడు.

క్రౌఞ్చజీవితహర్త్తారం పార్వతీహృది నన్దనమ్। వసిష్ఠః పృచ్ఛతే భక్త్యా కార్తికేయం మహాబలమ్ ।। ౫౪.

క్రౌంచుని సంహరించినవాడైన, పార్వతీ హృదయానందమైన, మహాబలశాలి కార్తికేయుని వసిష్ఠుడు భక్తితో ప్రశ్నించాడు.

నమస్తే హరనన్దాయ ఉమాగర్భ నమో ఽస్తు తే। నమస్తే అగ్నిగర్భాయ గఙ్గాగర్భ నమోఽస్తు తే ।। ౫౪.

హరునికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడా, ఉమాదేవి గర్భంగా పుట్టినవాడా, నీకు నమస్కారం. అగ్నిలో పుట్టినవాడా, గంగలో పుట్టినవాడా, నీకు నమస్కారం.

నమస్తే శరగర్భాయ నమస్తే కృత్తికాసుత। నమో ద్వాదశనేత్రాయ షణ్ముఖాయ నమోఽస్తు తే ।। ౫౪.

బాణంలో పుట్టినవాడా, కృత్తికా దేవతల కుమారుడా, నీకు నమస్కారం. పన్నెండు కళ్లవాడా, ఆరు ముఖాలవాడా, నీకు నమస్కారం.

నమస్తే శక్తిహస్తాయ దివ్యఘణ్టాపతాకినే। ఏవం స్తుత్వా మహాసేనం పప్రచ్ఛ శిఖివాహనమ్ ।। ౫౪.

శక్తిని చేతిలో పట్టుకున్నవాడా, దివ్యమైన గంట, పతాక కలిగినవాడా, నీకు నమస్కారం. ఇలా మహాసేనుని స్తుతించి, మయూరవాహనుడిని వసిష్ఠుడు ప్రశ్నించాడు.

యదేతద్దృశ్యతే వర్ణం శుభం శుభ్రాఞ్జనప్రభమ్। తత్కిమర్థం సముత్పన్నం కణ్ఠే కున్దేన్దుసంప్రభే ।। ౫౪.

ఈ మెరిసే తెల్లని వర్ణం, ముత్యాల్లా, చంద్రునిలా మెరుస్తున్న కంఠంపై ఎందుకు ఏర్పడింది?

ఏతదాప్తాయ భక్తాయ దాన్తాయ బ్రూహి పృచ్ఛతే। కథాం మఙ్గలసంయుక్తాం పవిత్రాం పాపనాశినీమ్ । మత్ప్రియార్థం మహాభాగ వక్తుమర్హస్యశేషతః ।। ౫౪.

ఈ విశ్వాసంతో, భక్తితో, నియమంతో అడిగినవాడికి, నా కోసమే, పుణ్యమయమైన, పాపాలను పోగొట్టే, మంగళకరమైన కథను పూర్తిగా చెప్పాలి, మహాభాగుడా.

శ్రుత్వా వాక్యం తతస్తస్య వసిష్ఠస్య మహాత్మనః। ప్రత్యువాచ మహాతేజాః సురారిబలసూదనః ।। ౫౪.

వసిష్ఠ మహాత్ముడి మాటలు విని, దేవతలకు శత్రువైన దానవులను సంహరించిన మహాశక్తివంతుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.

శ్రృణుష్వ వదతాం శ్రేష్ఠ కథ్యమానం వచో మమ। ఉమోత్సఙ్గనివిష్టేన మయా పూర్వం యథాశ్రుతమ్ ।। ౫౪.

మాటలలో శ్రేష్ఠుడా! నేను ఉమాదేవి ఒడిలో కూర్చొని ముందు వినినదాన్ని ఇప్పుడు నీకు చెబుతున్నాను, విను.

పార్వత్యా సహ సంవాదః శర్వస్య చ మహాత్మనః। తదహఙ్కీర్త్తయిష్యామి త్వత్ప్రియార్థం మహామునే ।। ౫౪.

పార్వతీదేవి, మహాత్ముడైన శర్వుడు ఇద్దరి సంభాషణను, నీకిష్టంగా ఉండాలని, మహామునీంద్రుడా, నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను.

కైలాసశిఖరే రమ్యే నానాధాతువిచిత్రితే। నానాద్రుమలతాకీర్ణే చక్రవాకోపశోభితే ।। ౫౪.

కైలాస శిఖరంపై, రకరకాల లోహాలతో అలంకరించబడి, విభిన్నమైన చెట్లు, వల్లులతో నిండిన, చక్రవాక పక్షుల గుంపులతో అందమైన ప్రదేశంలో,

షట్‌పదోద్గీతబహులే ధారాసమ్పాతనాదితే। మత్తక్రౌఞ్చమయూరాణాం నాదైరుద్ఘుష్టకన్దరే ।। ౫౪.

తేనెటీగల గానాలతో, జలపాతాలు ప్రవహిస్తూ, మత్తులో ఉన్న క్రౌంచపక్షులు, మయూరాల అరుపులతో గుహలు మారుమోగుతున్న చోట,

అప్సరోగణసఙ్కీర్ణే కిన్నరైశ్చోపశోభితే । జీవఞ్జీవకజాతీనాం వీరుద్భిరుపశోభితే ।। ౫౪.

అప్సరసల సమూహాలతో, కిన్నరుల సంగీతంతో అలంకరించబడి, జీవంజీవిక అనే మొక్కలతో పచ్చగా ఉన్న ప్రదేశంలో,

కోకిలారావమధురే సిద్ధ చారణసేవితే। సౌరభైయీనినాదాఢ్యే అధస్తనితనిఃస్వనే ।। ౫౪.

కోయిలల మధురమైన కూకులతో, సిద్ధులు, చారణులు సేవించే చోట, సౌరభేయ పక్షుల అరుపులతో, దిగువన మెఘగర్జనలు వినిపించే ప్రదేశంలో,

వినాయకభయోద్విగ్నే కుఞ్జరైర్యుక్తకన్దరే। వీణావాదిత్రనిర్ఘోషైః శ్రోత్రేన్ద్రియమనోరమైః ।। ౫౪.

వినాయకుడి భయంతో గుహల్లో ఉన్న ఏనుగులు, వీణ, మృదంగాల మధురమైన శబ్దాలతో మనస్సును ఆకట్టుకునే ప్రదేశంలో,

దోలాలమ్బితసమ్పాతే వనితాసఙ్ఘసేవితే। ధ్వజైర్లమ్బితదోలానాం ఘణ్ఠానాం నినదాకులే ।। ౫౪.

ఊయలలు వేలాడుతూ, స్త్రీల సమూహాలు చుట్టూ ఉండగా, ఊయలలపై జెండాలు, గంటలు వేలాడుతూ, వాటి మ్రోగులతో మారుమోగే ప్రదేశంలో,

ముఖమర్దలవాదిత్రైర్బలినాం స్ఫోటితైస్తథా। క్రీడారవవిచారాణాం నిర్ఘోషైః పూర్ణమన్దిరే ।। ౫౪.

బలవంతులు మృదంగాలు, తాళాలు మోగిస్తూ, ఆటలలో పాల్గొన్నవారి అరుపులతో ఆ మందిరం శబ్దాలతో నిండిపోయింది.

హాసైః సన్త్రాసజననైర్వికరాలముఖైస్తథా। దేహగన్ధైర్విచిత్రైశ్చ ప్రక్రీడితగణేశ్చరైః ।। ౫౪.

నవ్వులతో, భయంతో, ఆనందంతో మారిన ముఖాలతో, వింత వాసనలతో పరిమళించే శరీరాలతో, గణేశుని సేవకులు ఆటలాడుతున్న చోట,

వజ్రస్ఫటికసోపాన చిత్రపట్టిశిలాతలైః। వ్యాధ్రసింహముఖైశచవాన్యైర్గజవాజిముఖైస్తథా ।। ౫౪.

వజ్రం, స్ఫటికంతో చేసిన మెట్లు, రంగురంగుల రాళ్లతో చేసిన నేలలు, పులులు, సింహాలు, ఏనుగులు, కుదేరుల ఆకృతులతో అలంకరించబడి,