వాయుపురాణమ్

ఇత్యేష సన్నివేశో వః పృథివ్యాం జ్యౌతిషస్య చ। ద్వీపానాముద్నధీనాం చ పర్వతానాం తథైవ చ ।। ౫౩.

ఇలా భూమి, నక్షత్రాల, ద్వీపాల, సముద్రాల, పర్వతాల ఏర్పాటును మీకు వివరించాను.

వర్షాణాం చ నదీనాఞ్చ యేషు తేషు వసన్తి వై। ఏతే చైవ గ్రహాః పూర్వం నక్షత్రేషు సముత్థితాః ।। ౫౩.

ప్రజలు నివసించే దేశాలు, నదులు మొదలైన ప్రాంతాలలో, ఈ గ్రహాలు ముందుగా నక్షత్రాలలోనే ఉద్భవించాయి.

వివస్వానదితేః పుత్రః సూర్యో వై చాక్షుషేఽన్తరే। విశాఖాసు సముత్పన్నో గ్రహాణాం ప్రథమో గ్రహః ।। ౫౩.

వివస్వాన్ అయిన ఆదితి కుమారుడు సూర్యుడు చాక్షుషమంతరంలో విశాఖ నక్షత్రంలో జన్మించి, గ్రహాలలో మొదటిగా నిలిచాడు.

త్విషిమాన్ ధర్మ్మపుత్రస్తు సోమో విశ్వావసుస్తథా। శీతరశ్మిః సముత్పన్నః కృత్తికాసు నిశాకరః ।। ౫౩.

ధర్ముడి కుమారుడు, విశ్వావసు అని పిలవబడే శీతల కిరణాల చంద్రుడు కృత్తికా నక్షత్రంలో జన్మించాడు.

షోడశార్చిర్భృగోః పుత్రః శుక్రః సూర్యాదనన్తరమ్। తారాగ్రహాణాం ప్రవరస్తిష్యక్షేత్రే సముత్థితః ।। ౫౩.

పదహారు కిరణాల భృగుపుత్రుడు శుక్రుడు, సూర్యుని తరువాత తిష్య నక్షత్రంలో జన్మించి, తారాగ్రహాలలో ప్రథముడయ్యాడు.

గ్రహశ్చాఙ్గిరసః పుత్రో ద్వాదశార్చ్చిర్బృహస్పతిః। ఫాల్గునీషు సముత్పన్నః సర్వాసు చ జగద్గురుః ।। ౫౩.

అంగిరసుని కుమారుడు, పన్నెండు కిరణాల బృహస్పతి ఫాల్గుని నక్షత్రంలో జన్మించి, అన్ని లోకాల గురువయ్యాడు.

నవార్చిర్లోహితాఙ్గస్తు ప్రజాపతిసుతో గ్రహః । ఆషాఢాస్విహ పూర్వాసు సముత్పన్న ఇతి శ్రుతిః ।। ౫౩.

తొమ్మిది కిరణాల, ఎర్రని శరీరమున్న ప్రజాపతి కుమారుడు పూర్వాషాఢ నక్షత్రంలో జన్మించాడని శ్రుతి చెబుతుంది.

రేవతీష్వేవ సప్తార్చి స్తథా సౌరశనైశ్చరః। రోహిణీషు సముత్పన్నౌ గ్రహౌ చన్ద్రార్కమర్ద్దనౌ ।। ౫౩.

రేవతి నక్షత్రంలో ఏడుకిరణాల శనిగ్రహం, రోహిణి నక్షత్రంలో చంద్రుని, సూర్యుని బాధించే రెండు గ్రహాలు జన్మించాయి.

ఏతే తారాగ్రహాశ్చైవ బోద్ధవ్యా భార్గవాదయ। జన్మనక్షత్రపీడాసు యాన్తి వైగుణ్యతాం యతః। స్పృశన్తే తేన దోషేణ తతస్తా గ్రహభక్తిషు ।। ౫౩.

భార్గవుడు మొదలైన ఈ తారాగ్రహాలను తెలుసుకోవాలి; జన్మనక్షత్రం బాధపడినప్పుడు ఇవి దోషకరంగా మారి, ఆ దోషంతో గ్రహఫలితాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.

సర్వగ్రహాణామేతేషామాదిరాదిత్య ఉచ్యతే। తారాగ్రహాణాం శుక్రస్తు కేతూనాఞ్చైవ ధూమవాన్ ।। ౫౩.

ప్రతి గ్రహాల్లో ఆదిత్యుడు మొదటివాడిగా చెప్పబడతాడు. నక్షత్రగ్రహాల్లో శుక్రుడు, ధూమంతో కూడిన కేతువు పుంజగ్రహాల్లో ముఖ్యమైనవారు.

ధ్రువః కాలో గ్రహాణాం తు విభక్తానాం చతుర్దిశమ్ । నక్షత్రాణాం శ్రవిష్ఠా స్యాదయనానాం తథోత్తరమ్ ।। ౫౩.

నాలుగు దిక్కుల్లో విభజించబడిన గ్రహాలకు ధ్రువతారే కాల సూచిక. నక్షత్రాల్లో శ్రవిష్ఠ ముఖ్యమైనది, అయనాల్లో ఉత్తరాయణమే ప్రాముఖ్యత కలది.

వర్షాణాఞ్చాపి పఞ్చానామాద్యః సంవత్సరః స్మృతః। ఋతూనాం శిశిరఞ్చాపి మాసానాం మాఘ ఏవ చ ।। ౫౩.

ఐదు సంవత్సరాల్లో సమ్వత్సరమే మొదటిది. ఋతువుల్లో శిశిరం, నెలల్లో మాఘమాసమే ప్రధానమైనవి.

పక్షాణాం శుక్లపక్షస్తు తిథీనాం ప్రతిపత్తథా। అహోరాత్రవిభాగానామహశ్చాపి ప్రకీర్తితమ్ ।। ౫౩.

పక్షాల్లో శుక్లపక్షమే ప్రథమం. తిథుల్లో ప్రతిపద, పగలు-రాత్రి విభాగాల్లో పగలే ముఖ్యమైనది.

ముహూర్త్తానాం తథైవాదిర్ముహూర్త్తో రుద్రదైవతః। అక్ష్ణోశ్చాపి నిమేషాదిః కాలః కాలవిదో మతః ।। ౫౩.

ముహూర్తాల్లో మొదటిది రుద్రముహూర్తం. కళ్ల కదలికల్లో నిమిషమే కాలానికి ఆది అని కాలజ్ఞులు భావిస్తారు.

శ్రవణాన్తం శ్రవిష్ఠాదియుగం స్యాత్ పఞ్చవార్షికమ్। భానోర్గతివిశేషేణ చక్రవత్ పరివర్త్తతే ।। ౫౩.

శ్రవిష్ఠ నుంచి శ్రవణం వరకు ఐదు సంవత్సరాల యుగం ఉంటుంది. భాస్కరుని ప్రత్యేకమైన చలనం వల్ల అది చక్రంలా తిరుగుతూ ఉంటుంది.

దివాకరః స్మృతస్తస్మాత్కాలస్తం విద్ధి చేశ్వరమ్। చతుర్వనిధానాం భూతానాం ప్రవర్త్తకనివర్త్తకః ।। ౫౩.

అందువల్ల సూర్యునే కాలంగా భావిస్తారు. ఆయననే నాలుగు విధాలైన భూతాల క్రియలకు ఆరంభం, ముగింపు కలిగించే అధిపతిగా తెలుసుకో.

ఇత్యేష జ్యోతిషామేవ సన్నివేశోఽర్థనిశ్చయాత్। లోకసంవ్యవహారార్థమీశ్వరేణ వినిర్మితః ।। ౫౩.

ఇలా ఈ జ్యోతిర్గణాల ఏర్పాటును లోకవ్యవహారానికి, అర్థనిశ్చయానికి పరమేశ్వరుడు సృష్టించాడు.

ఉత్పన్నః శ్రవణేనాసౌ సంక్షిప్తశ్చ ధ్రువే తథా। సర్వతోఽన్తేషు విస్తీర్ణో వృక్షాకార ఇతి స్థితిః ।। ౫౩.

అది శ్రవణం నుంచి ఉద్భవించి, ధ్రువ వద్ద సంకుచితమై, చివరల్లో అన్ని దిశల్లో విస్తరించి, వృక్షాకారంగా ఉంటుంది.

బుద్ధిపూర్వమ్భగవతా కల్పాదౌ సంప్రకీర్తితః। సాశ్రయః సోఽభిమానీ చ సర్వస్య జ్యోతిరాత్మకః। విశ్వరూపః ప్రధానస్య పరిణామోఽయమద్భుతః ।। ౫౩.

కల్ప ప్రారంభంలో భగవంతుడు బుద్ధితో దీనిని వివరించాడు. దీనికి ఆధారం ఉంది, అభిమానం కలది, అన్ని జ్యోతిర్మయమైనది, ప్రధానమైన విశ్వరూపానికి అద్భుతమైన పరిణామం.

నైవ శక్యం ప్రసంఖ్యాతుం యాథాతథ్యేన కేనచిత్। గతాగతం మనుష్యేషు జ్యోతిషాం మాంసచక్షుషా ।। ౫౩.

జ్యోతిర్గణాల ఆగమనం, గమనం ఎవరూ పూర్తిగా లెక్కించలేరు. మాంసచక్షువులతో మనుషులకు అవి గ్రహించలేవు.

ఆగమాదనుమానాచ్చ ప్రత్యక్షాదుపపత్తితః। పరీక్ష్య నిపుణం భక్త్యా శ్రద్ధాతవ్యం విపశ్చితా ।। ౫౩.

ఆగమం, అనుమానం, ప్రత్యక్షం, తర్కం ద్వారా జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, భక్తితో విశ్వసించాలి అని పండితులు చెబుతారు.

చక్షుః శాస్త్రం జలం లేఖ్యం గణితం బుద్ధిసత్తమాః। పఞ్చైతే హేతవో జ్ఞేయా జ్యోతిర్గణవిచిన్తనే ।। ౫౩.

కళ్ళతో చూడటం, శాస్త్రం, నీరు, వ్రాత, గణన — ఇవి ఐదు కారణాలు జ్యోతిర్గణాల పరిశీలనలో జ్ఞానవంతులకు తెలుసుకోవాల్సినవి.

కస్మిన్ దేశే మహాపుణ్యమేతదాఖ్యానముత్తమమ్। వృత్తం బ్రహ్మపురోగాణాం కస్మిన్ కాలే మహాద్యుతే। ఏతదాఖ్యాహి నః సమ్యగ్ యథా వృత్తం తపోధన ।। ౫౪.

ఈ మహాపుణ్యమైన, ఉత్తమమైన కథ ఏ దేశంలో జరిగింది? బ్రహ్మ మొదలైన మహానుభావులు పాల్గొన్నది ఎప్పుడు జరిగింది? మహాతపస్వీ, అది యథావిధిగా ఎలా జరిగిందో మాకు పూర్తిగా చెప్పు.

యథా శ్రుతం మయా పూర్వం వాయునా జగదాయునా। కథ్యమానం ద్విజశ్రేష్ఠాః సత్రే వర్షసహస్రకే ।। ౫౪.

ప్రపంచానికి ప్రాణమైన వాయుదేవుడు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులకు వేల సంవత్సరాల యజ్ఞంలో చెప్పినదాన్ని నేను ముందుగా వినినట్లు చెబుతున్నాను.

నీలతా యేన కణ్ఠస్య దేవదేవస్య శూలినః। తదహం కీర్త్తయిష్యామి శ్రృణుధ్వం శంసితవ్రతాః ।। ౫౪.

దేవదేవుడైన శూలధారి కంఠానికి నీలవర్ణం కలిగిన కారణాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను. వ్రతపరాయణులారా, మీరు వినండి.

ఉత్తరే శైలరాజస్య సరాంసి సరితో హ్రదాః। పుణ్యోద్యానేషు తీర్థేషు దేవతాయతనేషు చ। గిరిశ్రృఙ్గేషు తుఙ్గేషు గహ్వరోపవనేషు చ ।। ౫౪.

పర్వతాధిపతికి ఉత్తరంగా సరస్సులు, నదులు, హ్రదాలు ఉన్నాయి. పవిత్ర ఉద్యానవనాల్లో, తీర్థాల్లో, దేవాలయాల్లో, ఎత్తైన పర్వతశిఖరాల్లో, లోతైన అడవుల్లో ఉన్నాయి.

దేవభక్తా మహాత్మానో మునయః శంసితవ్రతాః। స్తువన్తి చ మహాదేవం యత్ర యథావిధి ।। ౫౪.

అక్కడ దేవతాభక్తులు, మహాత్ములు, వ్రతపరాయణులు అయిన మునులు, మహాదేవుడిని యథావిధిగా స్తుతిస్తారు.

ఋగ్యజుఃసామవేదైశ్చ నృత్యగీతార్చ్చనాదిభిః। ఓఙ్కారేణ నమస్కారైరర్చ్చయన్తి సదా శివమ్ ।। ౫౪.

ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, నృత్యం, పాటలు, పూజలు, ఓంకారంతో నమస్కారాలు — ఇవన్నీ ద్వారా వారు ఎప్పుడూ శివుడిని భక్తితో ఆరాధిస్తారు.

ప్రవృత్తే జ్యోతిషాం చక్రే మధ్యవ్యాప్తే దివాకరే। దేవతా నియతాత్మానః సర్వే తిష్ఠన్తి తాం కథామ్ । అథ నియమప్రవృత్తాశ్చ ప్రాణశేషవ్యవస్థితాః ।। ౫౪.

నక్షత్రాల గమన చక్రం ప్రారంభమైనప్పుడు, సూర్యుడు మధ్యలో ఉన్నప్పుడు, నియమంగా ఉండే దేవతలు అందరూ ఆ కథను శ్రద్ధగా విన్నారు. శ్వాస మాత్రమే ఆధారంగా జీవించే వారు కూడా అక్కడే ఉన్నారు.