వాయుపురాణమ్

పుష్పదన్తో బృహత్సామా షడ్దన్తో దన్త పుష్పవాన్। తామ్రవర్ణశ్చ తత్పుత్రః సహచారివిషాణితః ॥ ౮.

పుష్పదంతుడు, బృహత్సాముడు, షడ్దంతుడు, దంతపుష్పవంతుడు, తామ్రవర్ణుడు — ఇతని కుమారుడు, సహచారులతో, దంతాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.

అన్వయే చాస్య జాయన్తే లమ్బోష్ఠాశ్చారుదర్శినః। శ్యామాః సుదర్శనాశ్చణ్డా నానాపీడాయతాననాః ॥ ౮.

ఈ వంశంలో పుట్టేవారు మందమైన పెదవులు, అందమైన ముఖాలు కలవారు. వారు నల్లగా, ఆకర్షణీయంగా, ఉగ్రంగా ఉంటారు. వారి ముఖాల్లో色色మైన బాధల గుర్తులు కనిపిస్తాయి.

వామదేవోఽఞ్జనశ్యామః సామ్నో జజ్ఞేఽథ వామనః। భార్యా చైవాఙ్గదా తస్య నీలవల్లక్షణౌ సుతౌ ॥ ౮.

వామదేవుడు, అంజనంలా నల్లగా, సామ్న నుండి జన్మించాడు. తరువాత వామనుడు పుట్టాడు. అతని భార్య ఆంగదా. వారికి నీలవల్లిలా గుర్తులు ఉన్న ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.

చణ్డశ్చాత్రశిరో గ్రీవా వ్యూఢోరస్కాస్తరస్వినః। నరైర్బద్ధాః కులే తేషాం జాయన్తే వికృతా గజాః ॥ ౮.

వారిలో చండుడు, స్తంభంలా తల, మెడ కలవాడు, విస్తృతమైన ఛాతీతో, వేగవంతుడిగా ఉండేవాడు. వారి వంశంలో మనుషులు కట్టిన, వికృతమైన ఏనుగులు పుట్టేవి.

సుప్రతీకస్తు రూపేణ నాస్త్యస్య సదృశో గజః । తస్య ప్రహారీ సమ్పాతీ పృథుశ్చిత్తిసుతాస్త్రయః ॥ ౮.

సుప్రతీకుడు రూపంలో ఏనుగుల్లో అతనికి సమానం లేడు. అతనికి ప్రహారీ, సంపాతి, పృథుచిత్తి అనే ముగ్గురు కుమారులు.

పశవో దీర్ఘతాల్వౌష్ఠాః సువిభక్తశిరోదరాః। జాయన్తే మృదుసమ్భూతా వంశే తస్య మతఙ్గజాః ॥ ౮.

ఆ వంశంలో పుట్టే ఏనుగులు పొడవాటి పెదవులు, తాళువులు, బాగా ఆకారంలో ఉన్న తలలు, పొట్టలు కలిగి, మృదువుగా ఉండేవి.

అఞ్జనాదఞ్జనా సామ్నో విజజ్ఞే చాఞ్జనావతీ। ఏవం మాతా తయోశ్చాపి ప్రథితాయురజఃసుతౌ ॥ ౮.

అంజన నుండి అంజనా పుట్టింది. సామ్న నుండి అంజనావతి జన్మించింది. అలా వారి తల్లి ప్రసిద్ధురాలైంది. ఆయురజునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.

మహావిభక్తశిరసః స్నిగ్ధజీమూతసన్నిభాః। సుదర్శనాః సువర్ష్మాణః పద్మాభాః పరిమణ్డలాః। శూనాః పీతాయతముఖా గజాస్తస్యాన్వయేఽభవన్ ॥ ౮.

ఆమె వంశంలో విభజిత తలలు, మేఘంలా మెరిసే శరీరాలు, అందమైన, బలమైన, కమలవర్ణంలో, గుండ్రంగా, దంతాలు లేని, పసుపు రంగు పొడవాటి నోట్లు ఉన్న ఏనుగులు పుట్టాయి.

జజ్ఞే చన్ద్రమసః సామ్నః పిఙ్గలా కుముదద్యుతిః। పిఙ్గలాయాః సుతౌ తస్యా మహాపద్మోర్మిమాలినౌ ॥ ౮.

చంద్రమసుడు, సామ్న నుండి పింగళ అనే కమలవర్ణపు కూతురు పుట్టింది. ఆ పింగళకు మహాపద్ముడు, ఉర్మిమాలీ అనే ఇద్దరు కుమారులు.

సమాయవరదాంశ్చణ్డాన్ ప్రవృద్ధబలినోదరాన్ । హస్తియుద్ధే ప్రియాన్నాగాన్ విద్ధి తస్య కులోద్భవాన్ ॥ ౮.

ఆ వంశంలో సమానమైన వరాలు కలిగిన, ఉగ్రమైన, బలమైన పొట్టలు ఉన్న, ఏనుగు యుద్ధంలో ప్రియమైన ఏనుగులు పుట్టాయని తెలుసుకో.

ఏతాన్ దేవాసురే యుద్ధే జయార్థే జగృహుః సురాః। కృతార్థైశ్చ విసృష్టాస్తైః పూర్వోక్తాః ప్రయయుర్దిశః ॥ ౮.

దేవతలు, అసురులతో యుద్ధంలో విజయాన్ని సాధించేందుకు వీరిని తీసుకున్నారు. తమ కార్యం పూర్తయ్యాక, ముందు చెప్పినవారిని దిక్కులకు పంపించారు.

ఏతేషామన్వయే జాతాన్ వినీతాంస్త్రిదశా దదుః । అఙ్గాయ లోమపాదాయ సూత్రకారాయ వై ద్విపాన్ ॥ ౮.

వారి వంశంలో పుట్టిన, బాగా శిక్షణ పొందిన ఏనుగులను దేవతలు, అంగుడు, లోమపాదుడు, సూత్రకారునికి ఇచ్చారు.

ద్విరదో ద్విరదాభ్యాఞ్చ హస్తాద్ధస్తీ కరాత్కరీ। వరణాద్వారణో దన్తీ దన్తాభ్యాం గర్జనాద్గజః ॥ ౮.

రెండు దంతాలు ఉన్నందున ద్విరదుడు, చేతి వలన హస్తి, కరము వలన కరీ, రక్షణకోసం వరణుడు, దంతాల వలన దంతి, గర్జన వలన గజుడు అని పిలుస్తారు.

కుఞ్జరః కుఞ్జచారిత్వాన్నాగో నగవిరోధతః । మతఙ్గాదితి మాతఙ్గో ద్విపో ద్వాభ్యామపి స్మృతః। సామజః సామజాతత్వాదితి నిర్వచనక్రమః ॥ ౮.

అడవుల్లో తిరుగుతున్నందున కుంజరుడు, పర్వతాలకు వ్యతిరేకంగా ఉండే వలన నాగుడు, మతంగుడి వలన మాతంగుడు, రెండు వలన ద్విపుడు, సామ్న నుండి పుట్టిన వలన సామజుడు అని పేర్లకు అర్థాలు.

ఏషాం జిహ్వాపరావృత్తిరివాక్తం హ్యగ్నిశాపజమ్। బలస్యానవతో యా తు యా చైషాం గూఢముష్కతా। ఉభయం దన్తినామేతత్స్వయమ్భూసూరశాపజమ్ ॥ ౮.

వారికి నాలుక వెనక్కి తిరిగినట్టు ఉంటుంది, అది అగ్ని శాపం వల్ల. బలహీనత, అంతర్లీనంగా ఉండే పురుషాంగం కూడా స్వయంభువు, దేవతల శాపం వల్లే.

దేవదానవగన్ధర్వాః పిశాచోరగరాక్షసాః। కన్యాసు జాతా దిఙ్నాగైర్నానాసాత్త్వాస్తతో గజాః ॥ ౮.

దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, సర్పాలు, రాక్షసులు—వారి కుమార్తెలలో వివిధ వంశాల ఏనుగులు పుట్టాయి.

సమ్భూతిశ్చ ప్రభూతిశ్చ నామనిర్వచనం తథా। ఏతద్గజానాం విజ్ఞేయం యేషాం రాజా విభావసుః ॥ ౮.

ఈ ఏనుగులకు సంభవం, ప్రబవం, పేర్ల అర్థాలు—all తెలుసుకోవాలి. వీరికి విభావసు రాజు.

కౌశికాద్యాః సముద్రాత్తు గఙ్గాయాస్తదనన్తరమ్। అఞ్జనస్యైకమూలస్య ప్రాచ్యాన్నాగవనన్తు తత్ ॥ ౮.

కౌశికులు మొదలైన వారు సముద్రం నుండి, తరువాత గంగ నుండి పుట్టారు. అంజన ఒకే మూలం నుండి, ఆగ్నేయ దిశలోని నాగవనం ఏర్పడింది.

ఉత్తరా తస్య విన్ధ్యస్య గఙ్గాయా దక్షిణఞ్చ యత్। గఙ్గోద్భేదాత్కరూషేభ్యః సుప్రతీకస్య తద్వనమ్ ॥ ౮.

వింధ్య పర్వతానికి ఉత్తరంగా, గంగా నదికి దక్షిణంగా, గంగ ప్రవాహం కరూష ప్రాంతంలో కలిసిన చోట, సుప్రతీకుని వనం ఉంది.

అపరేణోత్కలాచ్చైవ హ్యావేదిభ్యశ్చ పఞ్చమమ్। ఏకభూతాత్మనోస్యైతద్వామనస్య వనం స్మృతమ్ ॥ ౮.

ఇంకొక సరిహద్దుతో, ఉత్తర దిక్కున ఆవేది ప్రాంతం దగ్గర, ఇది వామనుడి అడవి అని గుర్తించబడింది.

అపరేణ తు లౌహిత్యమాసిన్ధోః పశ్చిమేన తు। యమస్యైతద్వనం ప్రోక్తమనుపర్వతమేవ తత్ ॥ ౮.

మరొక వైపు లౌహిత్య నది, సముద్రానికి పడమరగా, యముని అడవి పర్వతాల వెంట విస్తరించి ఉందని చెబుతారు.

భూతిర్విజజ్ఞే భూతాంశ్చ రుద్రస్యానుచరాన్ ప్రభోః। స్థూలాన్ కృశాంశ్చ దీర్ఘాంశ్చ వామనాన్ హ్రస్వకాన్ సమాన్ ॥ ౮.

భూతి అనేక జీవులను, రుద్రుని అనుచరులను ప్రసవించింది. వారిలో కొందరు పొడవుగా, కొందరు బలిష్టంగా, కొందరు సన్నగా, కొందరు చిన్నగా, కొందరు సమానంగా ఉన్నారు.

లమ్బకర్ణాన్ ప్రలమ్బోష్ఠాన్ లమ్బజిహ్వాస్తనోదరాన్। ఏకరూపాన్ ద్విరూపాంశ్చ లమ్బస్ఫిక్స్థూలపిణ్డికాన్ ॥ ౮.

కొందరికి వేలాడే చెవులు, పొడవైన పెదాలు, వేలాడే నాలుకలు, ఊరిగిన వక్షోజాలు, పొట్టలు ఉన్నాయి. కొందరు ఒక రూపంలో, కొందరు రెండు రూపాల్లో, కొందరు బరువైన నితంబాలు, మందమైన కాళ్లు కలిగి ఉన్నారు.

సరోవరసముద్రాదినదీపులినవాసినః। కృష్ణాన్ గౌరాంశ్చ నీలాంశ్చ శ్వేతాంశ్చ లోహితారుణాన్ ॥ ౮.

వారు చెరువులు, కుంటలు, సముద్రాలు, నదీ తీరాలలో నివసించేవారు. వారిలో నల్లగా, తెల్లగా, నీలంగా, ఎర్రగా ఉండేవారు.

బభ్రూన్ వై శబలాన్ ధూమ్రాన్ కద్రూన్ రాసభదారూణాన్। ముఞ్జకేశాన్ హృషీకేశాన్ సర్పయజోపవీతినః ॥ ౮.

వారిలో కొందరు గోధుమవర్ణం, మచ్చలు ఉన్నవారు, పొగ వర్ణం, ముదురు రంగు, గాడిదల వలె కఠినంగా ఉన్నారు. కొందరికి ముఞ্জ గడ్డి లాంటి జుట్టు, కొందరికి నిక్కారంగా ఉన్న జుట్టు, కొందరు పాములను యజ్ఞోపవీతంగా ధరించేవారు.

విసృష్టాక్షాన్ విరూపాక్షాన్ కృశాక్షానేకలోచనాన్। బహుశీర్షాన్ విశీర్షాంశ్చ ఏకశీర్షాంశ్చ శీర్షకాన్ ॥ ౮.

కొందరికి బయటకు పొంగిన కళ్ళు, వంకర కళ్ళు, చిన్న కళ్ళు, అనేక కళ్ళు ఉన్నాయి. కొందరికి అనేక తలలు, కొందరికి తలలే లేవు, కొందరికి ఒక్క తల మాత్రమే ఉంది.

చణ్డాంశ్చ వికటాంశ్చైవ విరోమాన్ రోమశాంస్తథా। అన్ధాంస్వ జటిలాంశ్చైవ కుఞ్జాన్ హేషకవామనాన్ ॥ ౮.

వారిలో కొందరు భయంకరులు, విచిత్రాకారులు, గుబ్బగా ఉన్నవారు, మిక్కిలి జుట్టు ఉన్నవారు, అంధులు, జటలు, చిన్నవారు, గుర్రంలా అరుస్తూ ఉండేవారు.

సరోవరసముద్రాదినదీపులినసేవినః। ఏకకర్ణాన్ మహాకర్ణాన్ శఙ్కుకర్ణానకర్ణికాన్ ॥ ౮.

వారు చెరువులు, కుంటలు, సముద్రాలు, నదీ తీరాలలో నివసించేవారు. కొందరికి ఒక్క చెవి, కొందరికి పెద్ద చెవి, కొందరికి శంఖాకార చెవి, కొందరికి చెవులే లేవు.

దంష్ట్రిణో నఖినశ్చైవ నిర్ద్దన్తాంశ్చ ద్విజిహ్వకాన్। ఏకహస్తాన్ ద్విహస్తాంశ్చ త్రిహస్తాంశ్చాప్యహస్తకాన్ ॥ ౮.

కొందరికి దంతాలు, కొందరికి గోర్లు, కొందరికి పళ్ళు లేవు, కొందరికి రెండు నాలుకలు. కొందరికి ఒక్క చేయి, కొందరికి రెండు చేతులు, కొందరికి మూడు చేతులు, కొందరికి చేతులే లేవు.