వాయుపురాణమ్

తేభ్యోఽధస్తాత్తు చత్వారః పునరన్యే మహాగ్రహాః। సూర్యః సోమో బుధశ్చైవ భార్గవశ్చైవ శీఘ్రగాః ।। ౫౩.

వాటికి కింద మరో నాలుగు మహాగ్రహాలు ఉంటాయి. అవి సూర్యుడు, చంద్రుడు, బుధుడు, శుక్రుడు — వీరిని వేగంగా సంచరించేవారు అంటారు.

యావన్త్య స్తారకాః కోట్యస్తావదృక్షాణి సర్వశః। వీథీనాం నియమాచ్చైవమృక్షమార్గో వ్యవస్థితః ।। ౫౩.

ఎన్ని కోట్ల తారలు ఉన్నాయో, అంతే నక్షత్రాలు కూడా ఉంటాయి. వాటి మార్గాల ఏర్పాటు వల్ల నక్షత్రమార్గం స్థిరంగా ఉంటుంది.

గతిస్తాస్త్వేవ సూర్యస్య నీచోచ్చత్వేఽయనక్రమాత్। ఉత్తరాయణ మార్గస్థో యదా పర్వసు చన్ద్రమాః। బౌధం బౌధోఽథ స్వర్భానుః స్వర్భానోః స్థానమాస్థితః ।। ౫౩.

ఇదే సూర్యుని సంచారం, అతని నిచ్చు, ఉచ్చ స్థితుల క్రమంలో జరుగుతుంది. చంద్రుడు ఉత్తరాయణ మార్గంలో పర్వకాలంలో ఉన్నప్పుడు, బుధుడు, మళ్లీ బుధుడు, స్వర్భాను స్వర్భాను స్థానం ఆక్రమిస్తారు.

నక్షత్రాణి చ సర్వాణి నక్షత్రాణి విశన్త్యుత। గృహాణ్యే తాని సర్వాణి జ్యోతీంషి సుకృతాత్మనామ్ ।। ౫౩.

అన్ని నక్షత్రాలు నక్షత్ర సమూహాల్లోకి ప్రవేశిస్తాయి. ఇవి సత్కార్యశీలులైన వారి ప్రకాశవంతమైన నివాసస్థానాలు.

కల్పాదౌ సంప్రవృత్తాని నిర్మితాని స్వయమ్భువా। స్థానాన్యేతాని తిష్ఠన్తి యావదాభూతసంప్లవమ్ ।। ౫౩.

కల్ప ప్రారంభంలో స్వయంభువుడు ఈ స్థానాలను సృష్టించి, చలనం కలిగించాడు. ఇవి సమస్త ప్రాణుల లయం వరకు స్థిరంగా ఉంటాయి.

మన్వన్తరేషు సర్వేషు దేవతాయతనాని వై। అభిమానినోఽవతిష్టన్తి యావదాభూతసంప్లవమ్ ।। ౫౩.

ప్రతి మన్వంతరంలో దేవతల నివాసస్థానాలు, గర్వంతో ఉన్నవారి అధీనంలో, ప్రాణుల లయం వరకు స్థిరంగా ఉంటాయి.

అతీతైస్తు సహాతీతా భావ్యాభావ్యైః సురాసురైః । వర్త్తన్తే వర్త్తమానైశ్చ స్థానాని స్వైః సురైః సహ ।। ౫౩.

గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో ఉండేవారు, దేవతలు, అసురులు, ప్రస్తుత దేవతలతో కలసి, ఈ స్థానాలు ఎప్పుడూ కొనసాగుతుంటాయి.

అస్మిన్ మన్వన్తరే చైవ గ్రహా వైమానికాః స్మృతాః। వివస్వానదితేః పుత్రః సూర్యో వైవస్వతేఽన్తరే ।। ౫౩.

ఈ మన్వంతరంలో గ్రహాలు వైమానికమైనవిగా భావించబడతాయి. వివస్వాన్, అదితి కుమారుడైన సూర్యుడు, వైవస్వత మన్వంతరానికి చెందాడు.

త్విషిమాన్ధర్మపుత్రస్తు సోమదేవో వసుః స్మృతః। శుక్రో దేవస్తు విజ్ఞేయో భార్గవోఽసురరాజకః ।। ౫౩.

త్విషిమాన్ ధర్ముని కుమారుడు, సోమదేవుడిగా, వసువుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. శుక్రుడు భృగుకులానికి చెందినవాడు, అసురుల రాజు, దేవతగా గుర్తించాలి.

బృహత్తేజాః స్మృతో దేవో దేవాచార్యోఽఙ్గిరఃసుతః। బుధో మనోహరశ్చైవ త్విషిపుత్రస్తు స స్మృతః ।। ౫౩.

బృహస్పతి గొప్ప తేజస్సుతో, దేవతల గురువు, అంగిరసుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి. బుధుడు ఆకర్షణీయుడు, త్విషిమాన్ కుమారుడిగా కూడా పిలవబడతాడు.

అగ్నిర్వికల్పాత్ సంజజ్ఞే యువాఽసౌ లోహితాధిపః। నక్షత్రఋక్షగామిన్యో దాక్షాయణ్యః స్మృతాస్తు తాః ।। ౫౩.

అగ్ని వికల్పుని నుంచి జన్మించాడు. అతడు యవ్వనంతో ఉన్న ఎరుపు రంగు అధిపతి. నక్షత్రాల్లో సంచరించే దక్ష కుమార్తెలు కూడా అలా ప్రసిద్ధి.

స్వర్భానుః సింహికాపుత్రో భూతసన్తాపనోఽసురః। సోమర్క్షగ్రహసూర్యే తు కీర్తితాస్త్వభిమానినః ।। ౫౩.

స్వర్భాను, సింహికా కుమారుడు, ప్రాణులను బాధించే అసురుడు. చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, సూర్యునిలో ప్రసిద్ధులైనవారు గర్వంతో ఉంటారు.

స్థానాన్యేతాన్యథోక్తాని స్థానిన్యశ్చైవ దేవతాః। శుక్లమగ్నిమయం స్థానం సహస్రాంశోర్వివస్వతః ।। ౫౩.

ఈ స్థానాలు ఇంతకు ముందు వివరించబడ్డాయి. వాటిలో నివసించే దేవతలు కూడా. సహస్రాంశువు అయిన వివస్వతుని స్థానం తెల్లగా, అగ్నితో కూడినదిగా ఉంటుంది.

సహస్రాంశోస్త్విషః స్థానమమ్మయం శుక్లమేవ చ। అథ శ్యామం మనోజ్ఞస్య పఞ్చరశ్మేర్గృహం స్మృతమ్ ।। ౫౩.

త్విషిమాన్ నివాసం కూడా నీటితో కూడిన తెల్లదే. మనోజ్ఞుడైన ఐదు కిరణాలవాడి స్థానం ముదురు రంగులో ఉంటుంది.

శుక్రస్యాప్యమ్మయం స్థానం సద్మ షోడశరశ్మివత్। నవరశ్మేస్తు యూనో హి లోహితస్థానమమ్మయమ్ ।। ౫౩.

శుక్రుని స్థానం కూడా నీటితో కూడినదే, అతని గృహం పదహారు కిరణాలది. యువకుడైన తొమ్మిది కిరణాలవాడి ఎరుపు స్థానం కూడా నీటితో కూడినదే.

హరిశ్చాప్యం బృహచ్చాపి ద్వాదశాంశోర్బృహస్పతేః। అష్ట రశ్మేర్గృహం ప్రోక్తం కృష్ణం బుద్ధస్య అమ్మయమ్ ।। ౫౩.

హరిదేవుని స్థానం నీటితో కూడినదే. ద్వాదశ కిరణాల బృహస్పతికి కూడా అలాగే. ఎనిమిది కిరణాలవాడి గృహం ముదురు, బుధుని స్థానం నీటితో కూడినదే.

స్వర్భానోస్తామసం స్థానం భూతసన్తాపనాలయమ్। విజ్ఞేయాస్తారకాః సర్వాస్త్వమ్మయాస్త్వేకరశ్మయః ।। ౫౩.

స్వర్భాను స్థానం చీకటిగా, భూతాలను బాధించే స్థలంగా ఉంటుంది. అన్ని నక్షత్రాలు నీటితో కూడినవే, ఒక్కొక్కటి ఒక్క కిరణంతో ఉంటాయి.

ఆశ్రయాః పుణ్యకీర్తీనాం సుశుక్లాశ్చైవ వర్ణతః। ఘనతోయాత్మికా జ్ఞేయాః కల్పాదౌ వేదనిర్మితాః ।। ౫౩.

పుణ్యకీర్తి కలిగినవారి నివాసాలు అత్యంత తెల్లగా ఉంటాయి. అవి ఘనమైన నీటితో కూడినవిగా, కల్ప ప్రారంభంలో వేదాలు సృష్టించినవిగా తెలుసుకోవాలి.

ఉచ్చత్వాద్దృశ్యతే శీఘ్రమభివ్యక్తైర్గభస్తిభిః। తథా దక్షిణమార్గస్థో నీవివీథీసమాక్షితః ।। ౫౩.

అవి ఎత్తులో ఉండటం వల్ల, ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో త్వరగా కనిపిస్తాయి. అలాగే, దక్షిణ మార్గంలో ఉన్నవారు నీవి మార్గంతో గుర్తించబడతారు.

భూమిలేఖావృతః సూర్యః పూర్ణామావాస్యయోస్తథా। నదృశ్యతే యథాకాలం శాఘ్రతోఽస్తముపైతి చ ।। ౫౩.

భూమి సరిహద్దు రేఖతో కప్పబడిన సూర్యుడు, పౌర్ణమి, అమావాస్య సమయంలో, తగిన సమయంలో కనిపించడు, త్వరగా అస్తమిస్తాడు.

తస్మాదుత్తరమార్గస్థో హ్యమావాస్యాం నిశాకరః। దృశ్యతే దక్షిణే మార్గే నియమాద్దృశ్యతే న చ ।। ౫౩.

కాబట్టి, అమావాస్య నాడు ఉత్తర మార్గంలో ఉన్న చంద్రుడు కనిపిస్తాడు. దక్షిణ మార్గంలో మాత్రం నియమానుసారం కనిపించడు.

జ్యోతిషాం గతియోగేన సూర్యాచన్ద్రమసావుభౌ। సమానకాలాస్తమయౌ విషువత్సు సమోదయౌ ।। ౫౩.

నక్షత్రాల కదలికతో, సూర్యుడు చంద్రుడు ఇద్దరూ విషువత్సమయాల్లో ఒకేసారి ఉదయించీ, ఒకేసారి అస్తమించెదరు.

ఉత్తరాసు చ వీథీషు వ్యన్తరాస్తమయోదయౌ। పూర్ణామావాస్యయోర్జ్ఞేయౌ జ్యోతిశ్చక్రానువర్త్తినౌ ।। ౫౩.

ఉత్తర దిశలలో వారి ఉదయం, అస్తమయం మధ్యలో జరుగుతాయి; పౌర్ణమి, అమావాస్య రోజుల్లో, అవి నక్షత్రాల క్రమాన్ని అనుసరిస్తూ ఉంటాయి.

దక్షిణాయనమార్గస్థో యదా భవతి రశ్మివాన్। తదా సర్వగ్రహాణాం స సూర్యోఽధస్తాత్ ప్రసర్పతి ।। ౫౩.

సూర్యుడు దక్షిణాయన మార్గంలో ప్రయాణించునప్పుడు, అన్ని గ్రహాల కంటే క్రిందగా సాగిపోతాడు.

విస్తీర్ణం మణ్డలం కృత్వా తస్యోర్ద్ధ్వఞ్చరతే శశీ। నక్షత్రమణ్డలం కృత్స్నం సోమాదూర్ద్ధ్వం ప్రసర్పతి ।। ౫౩.

చంద్రుడు విశాలమైన వలయాన్ని ఏర్పరచి, దాని పైనే సంచరిస్తాడు; అన్ని నక్షత్రాల వలయం చంద్రుని పైనే కదులుతుంది.

నక్షత్రేభ్యో బుధశ్వోర్ద్ధ్వం బుధాదూర్ద్ధ్వం బృహస్పతిః। తస్మాచ్ఛనైశ్చరశ్చోర్ద్ధ్వం తస్మాత్సప్తర్షిమణ్డలమ్ । ఋషీణాఞ్చైవ సప్తానాం ధ్రువ ఊర్ద్ధ్వం వ్యవస్థితః ।। ౫౩.

నక్షత్రాల పైన బుధుడు, బుధుని పైన బృహస్పతి, ఆ తరువాత శనిగ్రహం, దాని పైన సప్తర్షుల వలయం, ఆ సప్త ఋషుల పైన ధ్రువతార స్థిరంగా ఉంటుంది.

ద్విగుణేషు సహస్రేషు యోజనానాం శతేషు చ। తారాగ్రహాన్తరాణి స్యురుపరిష్టాద్యథాక్రమమ్ ।। ౫౩.

రెండు వేల యోజనల దూరంలో, నక్షత్రాలు, గ్రహాల మధ్య ఖాళీలు వరుసగా పైన ఏర్పడినట్లు ఉంటాయి.

గ్రహాశ్చ చన్ద్రసూర్యౌ తు దివి దివ్యేన తేజసా। నిత్యమృక్షేషు యుజ్యన్తి గచ్ఛన్తి నియమక్రమాత్ ।। ౫౩.

గ్రహాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు తమ దివ్య కాంతితో ఎప్పుడూ నక్షత్రాలలో కలిసే ఉంటారు; నిర్ణీత క్రమంలో ప్రయాణిస్తారు.

గ్రహనక్షత్రసూర్యాస్తు నీచోచ్చమృద్వవస్థితాః। సమాగమే చ భేదే చ పశ్యన్తి యుగపత్ ప్రజాః ।। ౫౩.

గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, సూర్యుడు — వీరు ఉచ్ఛ, నీచ, మధ్యస్థ స్థితుల్లో ఉంటారు; కలిసినప్పుడు, విడిపోయినప్పుడు ప్రజలు వీరిని ఒకేసారి చూస్తారు.