వాయుపురాణమ్

రుద్రో వైవస్వతః సాక్షాద్ధర్మో లోకే ప్రభుః స్వయమ్। మహాగ్రహో ద్విజశ్రేష్ఠో మన్దగామీ శనైశ్చరః ।। ౫౩.

వైవస్వతుని కుమారుడు రుద్రుడు, స్వయంగా ధర్మస్వరూపుడై లోకానికి ప్రభువుగా ఉంటాడు. మాందగమనంతో కూడిన శని మహాగ్రహం, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు.

దేవాసురగురూ ద్వౌ తు భానుమన్తౌ మహాగ్రహౌ। ప్రజాపతిసుతావేతావుభౌ శుక్రబృహస్పతీ। దైత్యో మహేన్ద్రశ్చ తయోరాధిపత్యే వినిర్మితౌ ।। ౫౩.

దేవాసురులకు గురువులైన రెండు మహాగ్రహాలు భానుమంతులు. వీరిద్దరూ ప్రజాపతికి కుమారులు, అంటే శుక్రుడు, బృహస్పతి. వారిద్దరికీ అధిపతులుగా ఒక దైత్యుడు, ఒక ఇంద్రుడు ఏర్పడ్డారు.

ఆదిత్యమూలమఖిలం త్రిలోకం నాత్ర సంశయః। భవత్యస్య జగత్కృత్స్నం సదేవాసురమానుషమ్ ।। ౫౩.

మూడు లోకాలకూ ఆదిత్యుడు మూలం అనే విషయంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఈ జగత్తు మొత్తం, దేవతలు, అసురులు, మనుషులు—all సూర్యునివల్లే ఉనికిలోకి వచ్చాయి.

రుద్రేన్ద్రోపేన్ద్రచన్ద్రాణాం విప్రేన్ద్రాస్త్రిదివౌకసామ్। ద్యుతిర్ద్యుతిమతాం కృత్స్నా యత్తేజః సార్వలౌకికమ్ ।। ౫౩.

రుద్రుడు, ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, చంద్రుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు, స్వర్గంలో ఉన్న దేవతలు—వారందరి కాంతి నీ కాంతిలోనే కలిసిపోతుంది.

సర్వాత్మా సర్వలోకేశో మూలం పరమదైవతమ్। తతః సంజాయతే సర్వం తత్ర చైవ ప్రలీయతే ।। ౫౩.

అన్నిటికీ ఆత్మ, అన్నిటికీ అధిపతి, పరమ మూలమైన పరమదైవం ఆయనే. అన్ని వస్తువులు ఆయన నుంచే పుట్టి, చివరికి ఆయనలోనే లయమవుతాయి.

బావాభావౌ హి లోకానామాదిత్యాన్నిః సృతౌ పురా। జగజ్జ్ఞేయో గ్రహో విప్రా దీప్తిమాన్ సుగ్రాహో రవిః ।। ౫౩.

ప్రపంచాల ఉద్భవం, లయం అన్నీ సూర్యుని నుంచే జరుగుతాయి. బ్రాహ్మణులారా! ప్రకాశవంతమైన రవి ఈ జగత్తును తన ఆకర్షణతో పట్టుకుని ఉంచుతాడు.

యత్ర గచ్ఛన్తి నిధనం జాయన్తే చ పునః పునః। క్షణా ముహూర్త్తా దివసా నిశాః పక్షాశ్చ కృత్స్నశః। మాసాః సంవత్సరాశ్చైవ ఋతవోఽన్దయుగాని చ ।। ౫౩.

అక్కడే అందరూ లయమై, మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తారు. క్షణాలు, ముహూర్తాలు, పగలు, రాత్రులు, పక్షాలు, నెలలు, సంవత్సరాలు, ఋతువులు, యుగాలు—all అక్క‌డే పూర్తిగా జరుగుతాయి.

తదాదిత్యాదృతే తేషాం కాలసంఖ్యా న విద్యతే। కాలాదృతే న నిగమో న దీక్షా నాహ్నికక్రమః ।। ౫౩.

ఆదిత్యుడిని తప్పితే వారికి కాలాన్ని లెక్కించడమే లేదు. కాలం లేకపోతే వేదం, దీక్ష, రోజువారీ క్రమాలు ఏవీ ఉండవు.

ఋతునామవిభాగశ్చ పుష్పమూలఫలం కుతః। కుతః సస్యాభినిష్పత్తిర్గుణౌషధిగణాది వా ।। ౫౩.

ఋతువుల విభజన లేకపోతే పువ్వులు, మూలికలు, పండ్లు ఎలా కలుగుతాయి? పంటలు ఎలా పండుతాయి? గుణాలు, ఔషధ మొక్కల సమూహాలు ఎలా ఏర్పడతాయి?

అభావో వ్యవహారాణాం దేవానాం దివి చేహ చ। జగత్ప్రతాపనమృతే భాస్కరం వారితస్కరమ్ ।। ౫౩.

భాస్కరుడు లోకాన్ని వేడిచేయకపోతే, దేవతలకు ఆకాశంలోనూ, మనుషులకు భూమిపై కూడా ఎలాంటి కార్యాలు జరగవు. సూర్యుడు చీకటిని తొలగించేవాడు.

స ఏవ కాలశ్చాగ్నిశ్చ ద్వాదశాత్మా ప్రజాపతిః। తపత్యేష ద్విజశ్రేష్టాస్త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ ।। ౫౩.

ఆయనే కాలం, ఆయనే అగ్ని, పన్నెండు రూపాలుతో ఉన్న ప్రజాపతి. ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా! ఆయనే త్రిలೋಕమంతటినీ, చరాచరమంతటినీ వేడిచేస్తాడు.

స ఏష తేజసాం రాశిః సమస్తః సార్వలౌకికః। ఉత్తమం మార్గమాస్థాయ వాయోభాభిరిదఞ్జగత్। పార్శ్వమూర్ద్ధ్వమధశ్చైవ తాపయత్యేష సర్వశః ।। ౫౩.

అతడే సమస్త తేజస్సుల సమాహారం, సర్వలోకానికి వ్యాపించినవాడు. అత్యుత్తమ మార్గాన్ని ఎంచుకొని, వాయువు తేజంతో ఈ జగత్తును అన్ని వైపులా—పక్కన, పైకి, కిందకూ—వేడిచేస్తాడు.

రవేరశ్మిసహస్రం యత్ ప్రాఙ్మయా సముదాహృతమ్ । తేషాం శ్రేష్ఠాః పునః సప్త రశ్మయో గ్రహయోనయః ।। ౫౩.

నేను ముందుగా చెప్పిన సూర్యుని వెయ్యి కిరణాలలో, వాటిలో ఏడూ ముఖ్యమైనవి. ఆ కిరణాలే గ్రహాలకు మూలమవుతాయి.

సుషుమ్నో హరికేశశ్చ విశ్వకర్మా తథైవ చ। విశ్వశ్రవాః పునశ్చాన్యః సంయద్వసురతః పరమ్ । అర్వావసుః పునశ్చాన్యో మయా చాత్ర ప్రకీర్త్తితః ।। ౫౩.

సుషుమ్ణ, హరికేశ, విశ్వకర్మ, విశ్వశ్రవ, సంయద్వసు, అర్వావసు—ఈ కిరణాలను నేను ఇక్కడ వివరించాను.

సుషుమ్నః సూర్యరశ్మిస్తు క్షీణం శశినమేధయన్। తిర్యగూర్ద్ధ్వప్రభావోఽసౌ సుషుమ్నః పరికీర్త్యతే ।। ౫౩.

సుషుమ్ణ అనే సూర్యకిరణం, క్షీణించిపోతున్న చంద్రుని పోషిస్తుంది. దాని ప్రభ horizontally, పైకి వ్యాపిస్తుంది. దానికే సుషుమ్ణ అని పేరు.

హరికేశః పురస్త్వాద్యా ఋక్షయోనిః ప్రకీర్త్యతే। దక్షిణే విశ్వకర్మా తు రశ్మిర్వర్ద్ధయతే బుధమ్ ।। ౫౩.

హరికేశ మొదటగా, నక్షత్రాలకు మూలంగా చెప్పబడింది. దక్షిణ వైపున విశ్వకర్మ అనే కిరణం బుధుడిని పెంచుతుంది.

విశ్వశ్రవాస్తు యః పశ్చాత్ శుక్రయోనిః స్మృతో బుధైః। సంయద్వసుశ్చ యో రశ్మిః సా యోనిర్లోహితస్య చ ।। ౫౩.

పశ్చిమ వైపున ఉన్న విశ్వశ్రవ అనే కిరణం శుక్రునికి మూలంగా జ్ఞానులు అంటారు. సంయద్వసు అనే కిరణం అంగారకునికి మూలం.

షష్ఠస్త్వర్వావసూ రశ్మిర్యోనిస్తు స బృహస్పతేః। శనైశ్చరం పునశ్చాపి రశ్మిరాప్యాయతే స్వరాట్ ।। ౫౩.

ఆరవ కిరణమైన అర్వావసు బృహస్పతికి మూలం. మరొక కిరణం శనిగ్రహాన్ని పోషిస్తుంది, దానిని స్వరాట్ అంటారు.

ఏవం సూర్యప్రభావేణ గ్రహనక్షత్రతారకాః। వర్ద్ధన్తే విదితాః సర్వా విశ్వఞ్చైదం పునర్జగత్ । నక్షీయన్తే పునస్తాని తస్మాన్నక్షత్రతా స్మృతా ।। ౫౩.

ఇలా సూర్యుని తేజంతో గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు అన్నీ పెరుగుతాయి. ఈ జగత్తంతా మళ్లీ పునరుత్పత్తి అవుతుంది. మళ్లీ అవి తగ్గిపోతాయి, అందుకే వాటిని నక్షత్రాలు అంటారు.

క్షేత్రాణ్యేతాని వై పూర్వమాపతన్తి గభస్తిభిః। తేషాం క్షేత్రాణ్యథాదత్తే సూర్యో నక్షత్రతాఙ్గతః ।। ౫౩.

ఈ క్షేత్రాలను ముందుగా కిరణాలు చేరుకుంటాయి. సూర్యుడు నక్షత్రరూపంలోకి ప్రవేశించి వాటి క్షేత్రాలను స్వీకరిస్తాడు.

తీర్ణానాం సుకృతేనేహ సుకృతాన్తే గ్రహాశ్రయాత్ । తారాణాం తారకా హ్యేతాః శుక్లత్వాచ్చైవ తారకాః ।। ౫౩.

ఇక్కడ మంచి కార్యాలతో పునర్జన్మను దాటి, గ్రహాల సహాయంతో, ఈ తారలు నక్షత్రాలుగా పిలవబడతాయి. అవి తెల్లగా ఉండటం వలన తారలు అంటారు.

దివ్యానాం పార్థివానాఞ్చ నైశానాఞ్చైవ సర్వశః । ఆదానాన్నిత్యమాదిత్యస్తమసాం తేజసాం మహాన్ ।। ౫౩.

దివ్యమైనవి, భౌతికమైనవి, రాత్రివేళలవి—ఇవి అన్నింటినీ సూర్యుడు ఎప్పుడూ స్వీకరిస్తూ, చీకటి, తేజస్సులలో గొప్పవాడవుతాడు.

సువతి స్పన్దనార్థే చ ధాతురేష విభావ్యతే। సవనాత్తేజసోఽపాఞ్చ తేనాసౌ సవితా మతః ।। ౫౩.

కదలిక, చలనం కోసం ఇతడే మూలతత్త్వంగా భావించబడతాడు. సమిధను నలిపి తేజస్సు ఉద్భవిస్తుంది. అందుకే ఇతడిని సవితా అంటారు.

బహ్వర్థశ్చన్ద్ర ఇత్యేష హ్లాదనే ధాతురిష్యతే । శుక్లత్వే చామృతత్వే చ శీతత్వే చ విభావ్యతే ।। ౫౩.

చంద్రుడు అనేక ప్రయోజనాలున్నవాడు. చల్లదనం కోసం ఇతడే మూలతత్త్వంగా కోరబడతాడు. ఇతడు తెల్లదనంలో, అమృతత్వంలో, చల్లదనంలో కనిపిస్తాడు.

సుర్యాచన్ద్రమసోర్దివ్యే మణ్డలే భాస్వరే ఖగే। జ్వలత్తేజోమయే శుక్లే వృత్తకుమ్భనిభే శుభే ।। ౫౩.

సూర్యుడు, చంద్రుడు ఇద్దరి దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన, ఆకాశంలో తేజస్సుతో మెరిసే వృత్తాకారమైన, తెల్లని, మణిపాత్రలా అందమైన మండలంలో వెలుగుతారు.

ఘనతోయాత్మకం తత్ర మణ్డలం శశినః స్మృతమ్। ఘనతేజోమయం శుక్లం మణ్డలం భాస్కరస్య తు ।। ౫౩.

అక్కడ చంద్రుని వలయం దట్టమైన నీటితో కూడినదిగా చెప్పబడింది. సూర్యుని వలయం మాత్రం తెల్లగా, దట్టమైన వెలుగుతో నిండినదిగా ఉంటుంది.

విశన్తి సర్వదేవాస్తు స్థానాన్యేతాని సర్వశః। మన్వన్తరేషు సర్వేషు ఋక్షసూర్యగ్రహాశ్రయాః ।। ౫౩.

అన్ని దేవతలు పూర్తిగా ఈ స్థానాలలో ప్రవేశిస్తారు. ప్రతి మన్వంతరంలో, అవి నక్షత్రాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలతో కలిసి ఉంటాయి.

తాని దేవగృహాణ్యేవ తదాఖ్యాస్తే భవన్తి చ। సౌరం సూర్యో విశస్థానం సౌమ్యం సోమస్తథైవ చ ।। ౫౩.

ఇవి దేవతల గృహాలే అని చెప్పబడతాయి. వాటికి ఆ పేర్లే ఉన్నాయి. సూర్యుడు సౌర స్థానంలో ప్రవేశిస్తాడు, చంద్రుడు కూడా తన స్థానంలో ప్రవేశిస్తాడు.

శౌక్రం శుక్రో విశస్థానం షోడశార్చ్చిః ప్రతాపవాన్। బృహద్బృహస్పతిశ్చైవ లోహితశ్చైవ లౌహితః । శానైశ్చరం తథా స్థానం దేవ శ్చైవ శనైశ్చరః ।। ౫౩.

శుక్రుడు తన వసతి స్థలమైన శుక్రస్థానంలో, పదహారు కిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటాడు. బృహస్పతి, కుజుడు, శనిగ్రహుడు కూడా తమ తమ స్థానాల్లో ప్రవేశిస్తారు.