వాయుపురాణమ్

ఆదిత్యాన్నిఃసృతో రాహుః సోమం గచ్ఛతి పర్వసు। ఆదిత్యమేతి సోమాచ్చ పునః సౌరేషు పర్వసు ।। ౫౨.

ఆదిత్యుల నుంచి రావు బయలుదేరి, పర్వకాలాల్లో సోముని దగ్గరకు చేరతాడు. సోముని నుంచి మళ్లీ సౌర పర్వకాలాల్లో సూర్యుని దగ్గరకు చేరతాడు.

అథ కేతురథస్యాశ్వా అష్టాష్టౌ వాతరంహసః। పలాలధూమసఙ్కాశాః శబలా రాసభారుణాః ।। ౫౨.

ఇప్పుడు, కేతువు రథానికి ఎనిమిది జంటల గుర్రాలు ఉంటాయి. అవి గాలి వేగంతో పరుగెత్తేవి, మచ్చలతో, పొగ రంగులో, గాడిద జాతికి చెందినవిగా ఉంటాయి.

ఏతే వాహా గ్రహాణాం వై మయా ప్రోక్తా రథైః సహ। సర్వే ధ్రువనిబద్ధాస్తే ప్రబద్ధా వాతరశ్మిభిః ।। ౫౨.

గ్రహాల గుర్రాలు, వాటి రథాలతో కలిసి నేను వివరించాను. ఇవన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, గాలి తంతువులతో కలిపి ఉండి ఉంటాయి.

ఏతే వై భ్రామ్యమాణాస్తు యథా యోగం భ్రమన్తి వై। వాయవ్యాభిరదృశ్యాభిః ప్రబద్ధా వాతరశ్మిభిః ।। ౫౨.

ఇవి చూస్తే, ఇవన్నీ గాలిలో కనిపించని తంతులతో బంధించబడి, తాము తాము తగిన విధంగా తిరుగుతూ సాగిపోతున్నాయి.

పరిభ్రమన్తి తద్బద్ధాశ్చన్ద్రసూర్యగ్రహా దివి। భ్రమన్తమనుగచ్ఛన్తి ధ్రువన్తే జ్యోతిషాం గణాః ।। ౫౨.

ఆ తంతులతో బంధించబడి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాయి. అవి తిరుగుతున్నప్పుడు, ధ్రువతారను మధ్యలో ఉంచుకుని నక్షత్ర సమూహాలు వాటిని అనుసరిస్తూ సాగిపోతున్నాయి.

యథా నద్యుదకే నౌస్తు సలిలేన సహోహ్యతే। తథా దేవాలయా హ్యేతే ఉహ్యన్తే వాతరశ్మిభిః। తస్మాత్సర్వేణ దృస్యన్తే వ్యోమ్ని దేవగణాస్తు తే ।। ౫౨.

ఎలా నదిలో పడవ నీటితో కలిసి పోతుందో, అలాగే దేవతల నివాసాలన్నీ గాలి ప్రవాహాలతో నడిపించబడుతున్నాయి. అందుకే ఆ దేవతల సమూహాలు ఆకాశంలో మనకు కనిపిస్తుంటాయి.

యావన్త్యశ్చైవ తారాస్తు తావన్తో వాతరశ్మయః। సర్వా ధ్రువనిబద్ధాస్తా బ్రమన్త్యో భ్రామయన్తి తమ్ ।। ౫౨.

ఎన్ని నక్షత్రాలు ఉన్నాయో, అంతే గాలి తంతువులు ఉన్నాయి. అవన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, తిరుగుతూ ధ్రువతారను కూడా తిప్పుతున్నాయి.

తైలపీడాకరం చక్రం భ్రమద్భ్రామయతే యథా। తథా భ్రమన్తి జ్యోతీంషి వాయబద్ధాని సర్వశః ।। ౫౨.

ఎలా నూనెతో కూడిన చక్రాన్ని ఒత్తిడి తిప్పుతుందో, అలాగే అన్ని వెలుగులు గాలి బంధంతో తిరుగుతున్నాయి.

అలాతచక్రవద్యాన్తి వాతచక్రేరితాని తు। తస్మాజ్జ్యోతీంషి వహతే ప్రవహంస్తేన స స్మృతః ।। ౫౨.

అవి అగ్నికర్రల చక్రంలా, గాలి చక్రం తిప్పినట్లు తిరుగుతున్నాయి. అందుకే ఆ ప్రవాహం వెలుగులను మోస్తుంది, అందువల్ల దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.

ఏవం ధ్రువనిబద్ధోఽసౌ సర్పతే జ్యోతిషాం గణః। సైష తారామయోజ్ఞేయః శిశుమారో ధ్రువో దివి। యదహ్నా కురుతే పాపం దృష్టవా తం నిశి ముచ్యతే ।। ౫౨.

ఇలా ధ్రువతారకు బంధించబడి వెలుగుల సమూహం తిరుగుతూ సాగిపోతుంది. ఇదే ఆకాశంలో ధ్రువతారను మధ్యలో ఉంచుకున్న శిశుమార నక్షత్ర సమూహం. దినంలో చేసిన పాపాన్ని అది చూసి, రాత్రి దానిని విమోచిస్తుంది.

యావత్యశ్చైవ తారాస్తాః శిశూమారాశ్రితా దివి। తావన్త్యేవ తు వర్షాణి జీవన్త్యభ్యధికాని తు ।। ౫౨.

ఎన్ని నక్షత్రాలు ఆకాశంలోని శిశుమారంలో ఉన్నాయో, అవన్నీ అంతకాలం, ఇంకా ఎక్కువ సంవత్సరాలు జీవిస్తాయి.

శాశ్వతః శిశుమారోఽసౌ విజ్ఞేయః ప్రవిభాగశః। ఉత్తానపాదస్తస్యాథ విజ్ఞేయో హ్యుత్తరో హనుః ।। ౫౨.

శిశుమారం శాశ్వతమైనదిగా, భాగాలుగా విభజించబడినదిగా తెలుసుకోవాలి. దాని పై దవడ ఉత్తానపాదుడని గుర్తించాలి.

యజ్ఞోఽధరస్తు విజ్ఞేయో ధర్మో మూర్ద్ధానమాశ్రితః। హృది నారాయణః సాధ్యః అశ్వినౌ పూర్వపాదయోః ।। ౫౨.

యజ్ఞం దాని క్రింది దవడగా, ధర్మం తలపై, నారాయణుడు హృదయంలో, అశ్వినులు ముందు కాళ్ల వద్ద ఉన్నారు.

వరుణశ్చార్యమా చైవ పశ్చిమే తస్య సస్థిని। శిశ్రః సంవత్సరస్తస్య మిత్రోఽపానే సమాశ్రితః ।। ౫౨.

వరుణుడు, ఆర్యమా దాని వెనుక తొడల వద్ద, శిశ్ర అనే సంవత్సరము దాని గుప్తాంగంలో, మిత్రుడు పాయువు వద్ద స్థిరంగా ఉన్నారు.

పుచ్ఛేఽగ్నిశ్చ మహేన్ద్రశ్చ మరీచిః కశ్యపో ధ్రువః। తారకాః శిశుమారశ్చ నాస్తమేతి చతుష్టయమ్ ।। ౫౨.

పొచ్చవద్ద అగ్ని, మహేంద్రుడు, మరీచి, కశ్యపుడు, ధ్రువతార ఉన్నారు. నక్షత్రాలు, శిశుమారం—ఈ నాలుగు ఎప్పుడూ అస్తమించవు.

నక్షత్రచన్ద్రసూర్యాశ్చ గ్రహాస్తారాగణేః సహ। ఉన్ముఖాభిముఖాః సర్వే చక్రీభూతాశ్రితా దివి ।। ౫౨.

నక్షత్రాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్ర సమూహాలు—ఇవన్నీ పరస్పరం ఎదురుగా, పైకి చూస్తూ, ఆకాశంలో చక్రంలా స్థిరంగా ఉన్నాయి.

ధ్రువేణాధిష్ఠితాః సర్వే ధ్రువమేవ ప్రదక్షిణమ్ । ప్రయాన్తీహ వరం శ్రేష్ఠమేధీభూతం ధ్రువన్దివి ।। ౫౨.

ఇవన్నీ ధ్రువతార ఆధారంగా నిలిచినవి. అవన్నీ ధ్రువతారను చుట్టూ ప్రదక్షిణగా తిరుగుతున్నాయి. ధ్రువతార ఆకాశంలో అత్యుత్తమమైనది.

ధ్రువాగ్నికశ్యపానాన్తు వరస్వాసౌ ధ్రువః స్మృతః। ఏక ఏవ భ్రమత్యేష మేరుపర్వతమూర్ద్ధని ।। ౫౨.

ధ్రువుడు, అగ్ని, కశ్యపులలో ధ్రువుడు అత్యుత్తముడు. అతడే ఒక్కడే మేరుపర్వత శిఖరంపై తిరుగుతుంటాడు.

జ్యోతిషాఞ్చక్రమేతద్ధి సదా కర్షత్యవాఙ్ముఖః। మేరుమాలోకయత్యేష ప్రయాతీహ ప్రదక్షిణమ్ ।। ౫౨.

ఈ వెలుగుల చక్రం ఎప్పుడూ క్రిందకి లాగబడుతూ, మేరుపర్వతాన్ని చూస్తూ, ఇక్కడ ప్రదక్షిణగా తిరుగుతుంది.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు మునయః పునస్తే సంశయాన్వితాః। పప్రచ్ఛురుత్తరం భూయస్తదా తే లోమహర్షణమ్ ।। ౫౩.

ఇలా విని, మునులు మళ్లీ సందేహంతో లోమహర్షణుడిని మరింతగా ప్రశ్నించారు.

యదేతదుక్తమ్భవతా గృహాణ్యేతాని విశ్రితమ్। కథం దేవగృహాణి స్యుః కథం జ్యోతీంషి వర్ణయ ।। ౫౩.

మీరు చెప్పినదాన్ని పూర్తిగా వివరించండి. దేవతల నివాసాలు ఎలా ఉంటాయో, వెలుగులు ఎలా ఉంటాయో వివరించండి.

ఏతత్సర్వం సమాచక్ష్వ జ్యోతిషాఞ్చైవ నిశ్చయమ్। శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం తదా సూతః సమాహితః ।। ౫౩.

మీరు అడిగిన విషయాలన్నీ, అలాగే జ్యోతిష్కాల గురించి స్పష్టతను చెప్పండి అని వారు అడిగినప్పుడు, ఆ సారథి ఎంతో శ్రద్ధగా వారి మాటలు విన్నాడు.

అస్మిన్నర్థే మహాప్రాజ్ఞైర్యదుక్తం జ్ఞానబుద్ధిభిః। తద్వోఽహం సమ్ప్రవక్ష్యామి సూర్యాచన్ద్రమసోర్భవమ్। యథా దేవగృహాణీహ సూర్యాచన్ద్రమసోర్గృహమ్ ।। ౫౩.

ఈ విషయంపై జ్ఞానం, బుద్ధి కలిగిన మహాపండితులు ఏమి చెప్పారో నేను మీకు వివరంగా చెప్పుతాను. సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా పుట్టారో, దేవతల నివాసాల్లో సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా తమ తమ స్థానం పొందారో వివరించబోతున్నాను.

అతః పరం త్రివిధాగ్నేర్వక్ష్యేఽహన్తు సముద్భవమ్। దివ్యస్య భౌతికస్యాగ్నేరథాగ్నేః పార్థివస్య చ ।। ౫౩.

ఇప్పుడే నేను అగ్నికి సంబంధించిన మూడు విధాల ఉద్భవాన్ని వివరించబోతున్నాను — ఆకాశాగ్ని, భౌతిక అగ్ని, భూమ్యగ్ని.

వ్యుష్టాయాన్తు రజన్యాం వై బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః। అవ్యాకృతమిదన్త్వాసీన్నైశేన తమసావృతమ్ ।। ౫౩.

రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, అవ్యక్త జన్మ కలిగిన బ్రహ్మ నుండి అవ్యక్తమైనదే మొదటగా ఉండేది, అది రాత్రి చీకటిలో కప్పబడి ఉండేది.

చతుర్భూతావశిష్టేఽస్మిన్ పార్థివః సోఽగ్నిరుచ్యతే। యశ్చాదౌ తపతే సూర్యే శుచిరగ్నిస్తు స స్మృతః ।। ౫౩.

ఈ లోకంలో నాలుగు భూతాలు మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, భూమ్యగ్నిని అలా పిలుస్తారు. మొదటగా సూర్యునిలో వెలిగే పవిత్రమైన అగ్నినే అగ్ని అని గుర్తిస్తారు.

వైద్యుతాఖ్యస్తు విజ్ఞేయస్తేషాం వక్ష్యేఽథ లక్షణమ్। వైద్యుతో జాఠరః సౌరో హ్యపాఙ్గర్భాస్త్రయోఽగ్నయః। తస్మాదపః పిబన్ సూర్యో గోభిదీర్ప్యత్యసౌ దివి ।। ౫౩.

విద్యుత్ అనే అగ్ని కూడా ఉంది, దాని లక్షణాలను నేను వివరించబోతున్నాను. విద్యుత్, జఠరాగ్ని, సౌరాగ్ని — ఈ మూడు అగ్నులు నీటిలోంచి పుడతాయి. అందుకే సూర్యుడు నీటిని పీల్చి, ఆకాశంలో విడిచిపెడతాడు.

వైద్యుతేన సమావిష్టో వార్క్షో నాద్భిః ప్రశామ్యతి । మానవానాఞ్చ కుక్షిస్థో నాద్భిః శామ్యతి పావకః ।। ౫౩.

విద్యుత్ అగ్ని కలిసిన చెక్కలోని అగ్ని నీటితో ఆరిపోదు. అలాగే, మనుషుల కడుపులో ఉన్న అగ్ని కూడా నీటితో ఆరిపోదు.

అర్చ్చిష్మాన్ పరమః సోఽగ్నిః ప్రభవో జాఠరః స్మృతః। యశ్చాయం మణ్డలీ శుక్లో నిరూష్మా సంప్రకాశతే ।। ౫౩.

ప్రకాశవంతమైన, అత్యుత్తమమైన ఆ అగ్ని జఠరాగ్ని మూలంగా పుట్టింది. ఈ వృత్తాకారమైన, తెల్లని, వేడి లేని అగ్ని వెలుగుతుంటుంది.