వాయుపురాణమ్

ఏవం సూర్యనిమిత్తైషా క్షయవృద్ధి ర్నిశాకరే। తారాగ్రహాణాం వక్ష్యామి స్వర్భానోశ్చ రథం పునః ।। ౫౨.

ఇలా చంద్రునిలో వృద్ధి, హ్రాసం సూర్యుని కారణంగా జరుగుతుంది. ఇప్పుడు నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, స్వర్భానువు రథాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను.

తోయతేజోమయః శుభ్రః సోమపుత్రస్య వై రథః। యుక్తో హయైః పిశఙ్గైస్తు అష్టాభిర్వాతరంహసైః ।। ౫౨.

సోమపుత్రుని రథం నీరు, తేజస్సుతో తయారై, నిర్మలంగా మెరిసిపోతూ, ఎనిమిది పింగళవర్ణపు, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలతో జోడించబడి ఉంటుంది.

సవరూథః సానుకర్షః సూతో దివ్యో రథే మహాన్। సోపాసఙ్గపతాకస్తు సధ్వజో మేఘసన్నిభః ।। ౫౨.

ఆ రథానికి యోక్, అంకురం, దివ్యమైన సారథి ఉంటారు. అది గొప్ప ఆకాశ రథం, పక్కన పతాకలు, ధ్వజాలతో మేఘాన్ని పోలి ఉంటుంది.

భార్గవస్య రథః శ్రీణాంస్తేజసా సూర్యసన్నిభః। పృథివీసమ్భవైర్యుక్తో నానావర్ణైర్హయోత్తమైః ।। ౫౨.

శ్రీమంతులలో భార్గవుని రథం సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తుంది. భూమిలో పుట్టిన, వివిధ రంగుల ఉత్తమ గుర్రాలతో జోడించబడి ఉంటుంది.

శ్వేతః పిశఙ్గః సారఙ్గో నీలః పీతో విలోహితః। కృష్ణశ్చ హరితశ్చైవ పృషతః పృష్ణిరేవ చ। దశభి స్తైర్మహాభాగైరకృశైర్వాతవేగితైః ।। ౫౨.

తెలుపు, పింగళ, చారలు ఉన్నవి, నీలం, పసుపు, ఎరుపు, నలుపు, ఆకుపచ్చ, మచ్చలు ఉన్నవి, మచ్చలతో కూడినవి — ఈ పదిమంది గొప్ప, బలమైన, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు ఆ రథాన్ని లాగుతాయి.

అష్టాశ్వః కాఞ్చనః శ్రీమాన్ సోమస్యాపి రథోఽభవత్। అసఙ్గైర్లౌహితైరశ్వైః సర్వగైరగ్నిసమ్భవైః। సర్పతేఽసౌ కుమారో వై ఋజువక్రానుచక్రగః ।। ౫౨.

సోముని బంగారు రథానికి ఎనిమిది గుర్రాలు ఉంటాయి. అవి విడివిడిగా, ఎరుపు రంగులో, అన్నిచోట్ల తిరుగుతాయి, అగ్నిలో పుట్టినవి. ఆ యువకుడు నేరుగా, వంకరగా ఉన్న చక్రాలతో ఆ రథాన్ని నడిపిస్తాడు.

తతస్త్వాఙ్గిరసో విద్వాన్ దేవాచార్యో బృహస్పతిః। శోణైరశ్వైః కాఞ్చనేన స్యన్దనేన ప్రసర్పతి ।। ౫౨.

తర్వాత అంగిరసుని వంశజుడు, దేవగురు బృహస్పతి, ఎరుపు గుర్రాలతో జోడించబడిన బంగారు రథంలో ప్రయాణిస్తాడు.

యుక్తస్తు వాజిభిర్దివ్యైరష్టాభిర్వాతసమ్మితైః। నక్షత్రేఽబ్దన్నివసతి సవేగస్తేన గచ్ఛతి ।। ౫౨.

అతడు ఎనిమిది దివ్య గుర్రాలతో, గాలి వేగంతో కూడినవాటితో రథాన్ని నడిపిస్తాడు. ఒక సంవత్సరం పాటు నక్షత్రంలో నివసించి, వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.

తతః శనైశ్వరోప్యశ్వైః శబలైర్వ్యోమసమ్భవైః। కార్ష్ణాయసం సమారుహ్య స్యన్దనం యాతి వై శనైః ।। ౫౨.

తర్వాత శనైశ్చరుడు కూడా ఆకాశంలో పుట్టిన, మచ్చలతో కూడిన గుర్రాలతో, కృష్ణ ఇనుప రథాన్ని నెమ్మదిగా నడిపిస్తాడు.

స్వర్భానోస్తు తథైవాశ్వాః కృష్ణా హ్యష్టౌ మనోజవాః। రథన్తమోమయన్తస్య సకృద్యుక్తా వహన్త్యుత ।। ౫౨.

అలాగే, స్వర్భానువు గుర్రాలు ఎనిమిది, నలుపు రంగులో, మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తేవి. అవన్నీ కలసి రథంతమ అనే రథాన్ని లాగుతాయి.

ఆదిత్యాన్నిఃసృతో రాహుః సోమం గచ్ఛతి పర్వసు। ఆదిత్యమేతి సోమాచ్చ పునః సౌరేషు పర్వసు ।। ౫౨.

ఆదిత్యుల నుంచి రావు బయలుదేరి, పర్వకాలాల్లో సోముని దగ్గరకు చేరతాడు. సోముని నుంచి మళ్లీ సౌర పర్వకాలాల్లో సూర్యుని దగ్గరకు చేరతాడు.

అథ కేతురథస్యాశ్వా అష్టాష్టౌ వాతరంహసః। పలాలధూమసఙ్కాశాః శబలా రాసభారుణాః ।। ౫౨.

ఇప్పుడు, కేతువు రథానికి ఎనిమిది జంటల గుర్రాలు ఉంటాయి. అవి గాలి వేగంతో పరుగెత్తేవి, మచ్చలతో, పొగ రంగులో, గాడిద జాతికి చెందినవిగా ఉంటాయి.

ఏతే వాహా గ్రహాణాం వై మయా ప్రోక్తా రథైః సహ। సర్వే ధ్రువనిబద్ధాస్తే ప్రబద్ధా వాతరశ్మిభిః ।। ౫౨.

గ్రహాల గుర్రాలు, వాటి రథాలతో కలిసి నేను వివరించాను. ఇవన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, గాలి తంతువులతో కలిపి ఉండి ఉంటాయి.

ఏతే వై భ్రామ్యమాణాస్తు యథా యోగం భ్రమన్తి వై। వాయవ్యాభిరదృశ్యాభిః ప్రబద్ధా వాతరశ్మిభిః ।। ౫౨.

ఇవి చూస్తే, ఇవన్నీ గాలిలో కనిపించని తంతులతో బంధించబడి, తాము తాము తగిన విధంగా తిరుగుతూ సాగిపోతున్నాయి.

పరిభ్రమన్తి తద్బద్ధాశ్చన్ద్రసూర్యగ్రహా దివి। భ్రమన్తమనుగచ్ఛన్తి ధ్రువన్తే జ్యోతిషాం గణాః ।। ౫౨.

ఆ తంతులతో బంధించబడి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాయి. అవి తిరుగుతున్నప్పుడు, ధ్రువతారను మధ్యలో ఉంచుకుని నక్షత్ర సమూహాలు వాటిని అనుసరిస్తూ సాగిపోతున్నాయి.

యథా నద్యుదకే నౌస్తు సలిలేన సహోహ్యతే। తథా దేవాలయా హ్యేతే ఉహ్యన్తే వాతరశ్మిభిః। తస్మాత్సర్వేణ దృస్యన్తే వ్యోమ్ని దేవగణాస్తు తే ।। ౫౨.

ఎలా నదిలో పడవ నీటితో కలిసి పోతుందో, అలాగే దేవతల నివాసాలన్నీ గాలి ప్రవాహాలతో నడిపించబడుతున్నాయి. అందుకే ఆ దేవతల సమూహాలు ఆకాశంలో మనకు కనిపిస్తుంటాయి.

యావన్త్యశ్చైవ తారాస్తు తావన్తో వాతరశ్మయః। సర్వా ధ్రువనిబద్ధాస్తా బ్రమన్త్యో భ్రామయన్తి తమ్ ।। ౫౨.

ఎన్ని నక్షత్రాలు ఉన్నాయో, అంతే గాలి తంతువులు ఉన్నాయి. అవన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, తిరుగుతూ ధ్రువతారను కూడా తిప్పుతున్నాయి.

తైలపీడాకరం చక్రం భ్రమద్భ్రామయతే యథా। తథా భ్రమన్తి జ్యోతీంషి వాయబద్ధాని సర్వశః ।। ౫౨.

ఎలా నూనెతో కూడిన చక్రాన్ని ఒత్తిడి తిప్పుతుందో, అలాగే అన్ని వెలుగులు గాలి బంధంతో తిరుగుతున్నాయి.

అలాతచక్రవద్యాన్తి వాతచక్రేరితాని తు। తస్మాజ్జ్యోతీంషి వహతే ప్రవహంస్తేన స స్మృతః ।। ౫౨.

అవి అగ్నికర్రల చక్రంలా, గాలి చక్రం తిప్పినట్లు తిరుగుతున్నాయి. అందుకే ఆ ప్రవాహం వెలుగులను మోస్తుంది, అందువల్ల దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.

ఏవం ధ్రువనిబద్ధోఽసౌ సర్పతే జ్యోతిషాం గణః। సైష తారామయోజ్ఞేయః శిశుమారో ధ్రువో దివి। యదహ్నా కురుతే పాపం దృష్టవా తం నిశి ముచ్యతే ।। ౫౨.

ఇలా ధ్రువతారకు బంధించబడి వెలుగుల సమూహం తిరుగుతూ సాగిపోతుంది. ఇదే ఆకాశంలో ధ్రువతారను మధ్యలో ఉంచుకున్న శిశుమార నక్షత్ర సమూహం. దినంలో చేసిన పాపాన్ని అది చూసి, రాత్రి దానిని విమోచిస్తుంది.

యావత్యశ్చైవ తారాస్తాః శిశూమారాశ్రితా దివి। తావన్త్యేవ తు వర్షాణి జీవన్త్యభ్యధికాని తు ।। ౫౨.

ఎన్ని నక్షత్రాలు ఆకాశంలోని శిశుమారంలో ఉన్నాయో, అవన్నీ అంతకాలం, ఇంకా ఎక్కువ సంవత్సరాలు జీవిస్తాయి.

శాశ్వతః శిశుమారోఽసౌ విజ్ఞేయః ప్రవిభాగశః। ఉత్తానపాదస్తస్యాథ విజ్ఞేయో హ్యుత్తరో హనుః ।। ౫౨.

శిశుమారం శాశ్వతమైనదిగా, భాగాలుగా విభజించబడినదిగా తెలుసుకోవాలి. దాని పై దవడ ఉత్తానపాదుడని గుర్తించాలి.

యజ్ఞోఽధరస్తు విజ్ఞేయో ధర్మో మూర్ద్ధానమాశ్రితః। హృది నారాయణః సాధ్యః అశ్వినౌ పూర్వపాదయోః ।। ౫౨.

యజ్ఞం దాని క్రింది దవడగా, ధర్మం తలపై, నారాయణుడు హృదయంలో, అశ్వినులు ముందు కాళ్ల వద్ద ఉన్నారు.

వరుణశ్చార్యమా చైవ పశ్చిమే తస్య సస్థిని। శిశ్రః సంవత్సరస్తస్య మిత్రోఽపానే సమాశ్రితః ।। ౫౨.

వరుణుడు, ఆర్యమా దాని వెనుక తొడల వద్ద, శిశ్ర అనే సంవత్సరము దాని గుప్తాంగంలో, మిత్రుడు పాయువు వద్ద స్థిరంగా ఉన్నారు.

పుచ్ఛేఽగ్నిశ్చ మహేన్ద్రశ్చ మరీచిః కశ్యపో ధ్రువః। తారకాః శిశుమారశ్చ నాస్తమేతి చతుష్టయమ్ ।। ౫౨.

పొచ్చవద్ద అగ్ని, మహేంద్రుడు, మరీచి, కశ్యపుడు, ధ్రువతార ఉన్నారు. నక్షత్రాలు, శిశుమారం—ఈ నాలుగు ఎప్పుడూ అస్తమించవు.

నక్షత్రచన్ద్రసూర్యాశ్చ గ్రహాస్తారాగణేః సహ। ఉన్ముఖాభిముఖాః సర్వే చక్రీభూతాశ్రితా దివి ।। ౫౨.

నక్షత్రాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్ర సమూహాలు—ఇవన్నీ పరస్పరం ఎదురుగా, పైకి చూస్తూ, ఆకాశంలో చక్రంలా స్థిరంగా ఉన్నాయి.

ధ్రువేణాధిష్ఠితాః సర్వే ధ్రువమేవ ప్రదక్షిణమ్ । ప్రయాన్తీహ వరం శ్రేష్ఠమేధీభూతం ధ్రువన్దివి ।। ౫౨.

ఇవన్నీ ధ్రువతార ఆధారంగా నిలిచినవి. అవన్నీ ధ్రువతారను చుట్టూ ప్రదక్షిణగా తిరుగుతున్నాయి. ధ్రువతార ఆకాశంలో అత్యుత్తమమైనది.

ధ్రువాగ్నికశ్యపానాన్తు వరస్వాసౌ ధ్రువః స్మృతః। ఏక ఏవ భ్రమత్యేష మేరుపర్వతమూర్ద్ధని ।। ౫౨.

ధ్రువుడు, అగ్ని, కశ్యపులలో ధ్రువుడు అత్యుత్తముడు. అతడే ఒక్కడే మేరుపర్వత శిఖరంపై తిరుగుతుంటాడు.

జ్యోతిషాఞ్చక్రమేతద్ధి సదా కర్షత్యవాఙ్ముఖః। మేరుమాలోకయత్యేష ప్రయాతీహ ప్రదక్షిణమ్ ।। ౫౨.

ఈ వెలుగుల చక్రం ఎప్పుడూ క్రిందకి లాగబడుతూ, మేరుపర్వతాన్ని చూస్తూ, ఇక్కడ ప్రదక్షిణగా తిరుగుతుంది.