వాయుపురాణమ్

మానవానాం శుభం హ్యేతే హరన్తి దురితాత్మనామ్। దురితం హి ప్రచారాణాం వ్యపోహన్తి వ్కచిత్ వ్కచిత్ ।। ౫౨.

దుర్మార్గులైన మనుషుల శుభఫలితాలను వీరు పోగొడతారు. కానీ, కొంతసేపు కొందరి దురితాలను కూడా వీరు తొలగిస్తారు.

విమానేఽవస్థితా దివ్యే కామగా వాతరంహసః। ఏతే సహైవ సూర్యేణ భ్రమన్తి దివసానుగాః ।। ౫౨.

వీరు దివ్యమైన విమానంలో ఉండి, గాలి వేగంతో ఇష్టానుసారం సంచరిస్తూ, సూర్యునితో కలిసి, రోజులను అనుసరించి తిరుగుతారు.

వర్షన్తశ్చ తపన్తశ్చ హ్లాదయన్తశ్చ వై ప్రజాః। గోపాయన్తి తు భూతాని సర్వానీహామనుక్షయాత్ ।। ౫౨.

వీరు వర్షం కురిపిస్తూ, వేడిపెట్టి, ప్రజలకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, అన్ని జీవులను సంపూర్ణ నాశనం నుండి కాపాడుతారు.

స్థానాభిమానినామేతత్ స్థానం మన్వన్తరేషు వై। అతీతానాగతానాం వై వర్త్తన్తే సామ్ప్రతన్తు యే ।। ౫౨.

ప్రతి మన్వంతరంలో తమ తమ స్థానాలను పరిరక్షించే వారికి ఇది స్థానం. గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో ఉండేవారు, ఇప్పుడున్నవారు అందరూ ఇక్కడ ఉంటారు.

ఏవం వసన్తి వై సూర్యే సప్తకాస్తే చతుర్ద్దిశమ్। చతుర్ద్దశసు సర్గేషు గణా మన్వన్తరేషు చ ।। ౫౨.

ఇలా ఈ ఏడుగురు సమూహాలు సూర్యునితో కలిసి, నలుదిశల్లో, పద్నాలుగు సృష్టుల్లో, మన్వంతరాల్లో నివసిస్తారు.

గ్రీష్మే హిమే చ వర్షాసు ముఞ్చమానా ఘర్మం హిమ़ఞ్చ వర్షఞ్చ దినం నిశాఞ్చ। కాలేన గచ్ఛత్యృతువశాత్ పరివృత్తరశ్మి ర్దేవాన్ పితౄంశ్చ మనుజాంశ్చ తర్పయన్ వై ।। ౫౨.

వేసవి, చలికాలం, వర్షాకాలంలో వేడి, చలి, వర్షం, పగలు, రాత్రి ఇవన్నీ విడుదల చేస్తూ, కాలచక్రం ప్రకారం తిరుగుతూ, సూర్యుని కిరణాలతో దేవతలు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను తృప్తిపరుస్తాడు.

ప్రీణాతి దేవానమృతేన సూర్యః సోమం సుషుమ్నేన వివర్ద్ధయిత్వా । శుక్లే తు పూర్ణం దివసక్రమేణ తం కృష్ణపక్షే విబుధాః పిబన్తి ।। ౫౨.

సూర్యుడు తన మృదువైన కిరణాలతో సోమాన్ని పెంచి, అమృతంతో దేవతలను సంతోషపరుస్తాడు. శుక్లపక్షంలో అది పూర్ణమవుతుంది, కృష్ణపక్షంలో జ్ఞానులు దానిని పానంచేస్తారు.

పీతన్తు సోమం ద్వికాలావశిష్టం కృష్ణక్షయే రశ్మిభిస్తం క్షరన్తమ్। సుధామృతం తత్పితరః పిబన్తి దేవాశ్చ సౌమ్యాశ్చ తథైవ కవ్యమ్ ।। ౫౨.

సోమరసం రెండు కాలాల పాటు మిగిలి, కృష్ణపక్షం చివర సూర్యుని కిరణాలతో ప్రవహిస్తుంటే, పితృదేవతలు, దేవతలు, సోమ్యదేవతలు, కవ్యపురుషులు ఆ అమృతాన్ని పానంచేస్తారు.

సూర్యేణ గోభిస్తు సముద్ధృతాభిరద్భిః పునశ్చైవ సముద్ధృతాభిః। వృష్ట్యాతివృద్ధాభిరథౌషధీభిర్మర్త్యాః క్షుధన్త్వన్నపానైర్జయన్తి ।। ౫౨.

సూర్యుడు తన కిరణాలతో నీటిని ఆకాశానికి ఎత్తి, మళ్లీ వర్షంతో పెరిగిన నీరు, ఔషధులతో కలిసి, మానవులు ఆహారం, పానీయాలతో ఆకలిని జయిస్తారు.

అమృతేన తృప్తిస్త్వర్ద్ధమాసం సురాణాం మాసార్ద్ధతృప్తిః స్వధయా పితౄణామ్। అన్నేన శశ్వత్తు దధాతి మర్త్యాన్ సూర్యః స్వయం తచ్చ బిభర్తి గోభిః ।। ౫౨.

అమృతంతో దేవతలు అరమాసం తృప్తిపొందుతారు; స్వధాతో పితృదేవతలు అరమాసం తృప్తిపొందుతారు; ఆహారంతో సూర్యుడు ఎప్పుడూ మానవులను పోషిస్తాడు, ఆ పోషణను తన కిరణాలతో ఇస్తాడు.

అయం హరిస్తైర్హరిభిస్తురఙ్గమైరయన్ హి చాపో హరతీతి రశ్మిభిః। విసర్గకాలే విసృజంశ్చ తాః పునర్బిభర్తి శశ్వత్ సవితా చరాచరమ్ ।। ౫౨.

ఈ హరి తన బంగారు గుర్రాలతో, కిరణాల ద్వారా నీటిని ఆకాశానికి ఎత్తుతాడు. ఆ నీటిని మళ్లీ వదిలిపెడుతూ, సూర్యుడు ఎల్లప్పుడూ చరాచర జగత్తును పోషిస్తాడు.

హరిర్హరిద్భిర్హ్రియతే తురఙ్గమైః పిబత్యథాపో హరిభిః సహస్రధా। తతః ప్రముఞ్చత్యపి తాస్త్వసౌ హరిః స ముహ్యమానో హరిభిస్తురఙ్గమైః ।। ౫౨.

హరి బంగారు గుర్రాలచేత తిప్పబడుతూ, వాటితో కలిసి వేర్వేరు ప్రవాహాలుగా నీటిని పానంచేస్తాడు. ఆ నీటిని మళ్లీ విడిచిపెడుతూ, హరి ఆ బంగారు గుర్రాలచేత మాయమై తిప్పబడతాడు.

ఇత్యేష ఏకచక్రేణ సూర్యస్తూర్ణం రథేన తు। భద్రైస్తైరక్షతైరశ్వైః సర్పతేఽసౌ దివి క్షయే ।। ౫౨.

ఇలా ఒకే ఒక చక్రంతో, సూర్యుడు తన రథంలో వేగంగా ప్రయాణిస్తూ, ఆ ఉత్తమమైన, దెబ్బతినని గుర్రాలచేత ఆకాశంలో పగలు ముగిసే వేళ తిరుగుతాడు.

అహోరాత్రాద్రథైనాసౌ ఏకచక్రేణ తు భ్రమన్। సప్తద్వీపసముద్రాన్తం సప్తభిః సప్తభిర్హయైః ।। ౫౨.

పగలు, రాత్రి రెండింటిలోను, ఒకే ఒక చక్రం గల రథంలో, ఏడేడు గుర్రాల సమూహాలతో, సూర్యుడు ఏడుద్వీపాలు, సముద్రాల చివరకు తిరుగుతాడు.

ఛన్దోభిరశ్వరూపైస్తైర్యతశ్చక్రన్తతః స్థితైః। కామరూపైః సకృద్యుక్తైరమితైస్తైర్మనోజవైః ।। ౫౨.

అవి ఛందస్సుల రూపంలో ఉన్న గుర్రాలు, ఎక్కడ తిరిగినా అక్కడ నిలబడతాయి, ఇష్టమైన రూపాలతో, ఒక్కసారిగా జోడించబడి, అనేకంగా, మనస్సు వేగంతో పరిగెడతాయి.

హరితైరవ్యయైః పిఙ్గైరీశ్వరైర్బ్రహ్మవాదిభిః। అశీతి మణ్డలశతం భ్రమన్త్యబ్దేన తే హయాః ।। ౫౨.

పసిడి వర్ణంతో, నశించని, పింగళవర్ణంతో, ప్రభుత్వంతో, బ్రహ్మవేత్తలచే ప్రశంసించబడే ఆ గుర్రాలు సంవత్సరానికి ఎనభై వందల చక్రాలను తిరుగుతాయి.

బాహ్యమభ్యన్తరఞ్చైవ మణ్డలం దివసక్రమాత్ । కల్పాదౌ సమ్ప్రయుక్తాస్తే వహన్త్యాభూతసమ్ప్లవాత్। ఆవృతా వాలఖిల్యైస్తే భ్రమన్తే రాత్ర్యహాని తు ।। ౫౨.

బయటి, లోపలి చక్రాలు, పగలు మారుతున్న కొద్దీ, కల్ప ప్రారంభంలో ప్రారంభమై, భూతాల లయానికి మినహాయించి, వాలఖిల్యులచే చుట్టుముట్టబడి, రాత్రి పగలు తిరుగుతుంటాయి.

ప్రథితైర్వచోభఙిరగ్ర్యైః స్తూయమానో మహర్షిభిః। సైవ్యతే గీతవృత్యైశ్చ గన్ధర్వైరప్సరోగణైః। పతఙ్గః పత గైరశ్వైర్భ్రమమాణో దివస్పతిః ।। ౫౨.

పెద్ద ఋషులు గొప్ప పదాలతో, శ్లాఘనీయమైన స్తోత్రాలతో చంద్రుణ్ణి పొగిడుతుంటారు. గంధర్వులు, అప్సరసల గుంపులు మధురమైన పాటలతో ఆయనను కీర్తిస్తారు. ఆకాశాధిపతి, పక్షిలా విహరిస్తూ, వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాలతో కూడిన తన రథంలో తిరుగుతుంటాడు.

వీథ్యాశ్రయాణి చరతి నక్షత్రాణి తథా శశీ। హ్రాసవృద్ధీ తథైవాస్య రశ్మీనాం సూర్యవత్ స్మృతే ।। ౫౨.

ఆయన నక్షత్రాల మార్గాల్లో ప్రయాణిస్తాడు. అలాగే చంద్రుడూ కూడా. ఆయన కిరణాలు సూర్యునివి లాగానే తగ్గిపోతూ, పెరుగుతూ ఉంటాయి.

త్రిచక్రోభయపార్శ్వస్థో విజ్ఞేయః శశినో రథః। అపాం గర్భసముత్పన్నో రథః సాశ్వః ససారథిః। శతారైశ్చ త్రిభిశ్చక్రైర్యుక్తః శుల్కైర్హయోత్తమైః ।। ౫౨.

చంద్రుని రథం మూడు చక్రాలతో, రెండు వైపులా ఉండేలా నిర్మించబడింది. అది నీటిలోని గర్భంలో పుట్టింది. ఆ రథానికి గుర్రాలు, రథసారధి ఉంటారు. వంద ముళ్లతో, మూడు చక్రాలతో, మంచి గుర్రాలతో, యుక్తులతో కలిపి నడిపిస్తారు.

దశ భిస్తు కృశైర్దివ్యైరసఙ్గైస్తైర్మనోజవైః। సకృద్యుక్తే రథే తస్మిన్ వహన్తే చాయుగక్షయాత్ ।। ౫౨.

ఆ రథానికి పదిమంది సన్నగా, దివ్యంగా, ఎటువంటి బంధనాలు లేని, మనస్సు వేగంతో పరిగెత్తే గుర్రాలు ఒకేసారి జోడించబడి, అలసట లేకుండా నడిపిస్తాయి.

సంగృహీతే రథే తస్మిన్ శ్వేతశ్చక్షుఃశ్రవాస్తు వై। అశ్వా స్తమేకవర్ణాస్తే వహన్తే శఙ్ఖవర్చ్చసమ్ ।। ౫౨.

ఆ రథం సిద్ధమైనప్పుడు, ఒక్క రంగులో మెరిసే, శంఖంలా వెలిగే, చక్షుశ్రవ అనే తెల్ల గుర్రం దాన్ని లాగుతుంది.

యయుశ్చ త్రిమనాశ్చైవ వృషో రాజీవలో హయః। అస్వో వామస్తురణ్యశ్చ హంసో వ్యోమీ మృగస్తథా ।। ౫౨.

ఆ గుర్రాలకు యయు, త్రిమన, వృష, రాజీవల, వామ, తురణ్య, హంస, వ్యోమి, మృగ, అశ్వ అనే పేర్లు ఉన్నాయి.

ఇత్యేతే నామభిః సర్వే దశ చన్ద్రమసో హయాః । ఏతే చన్ద్రమసం దేవం వహన్తి దివసక్షయాత్ ।। ౫౨.

ఇలా, చంద్రుని పదిగుర్రాలు ఈ పేర్లతో పిలవబడతాయి. ఇవే దేవుడైన చంద్రుణ్ణి ప్రతిరోజూ నడిపిస్తాయి.

దేవైః పరివృతః సౌమ్యః పితృభిశ్చైవ గచ్ఛతి। సోమస్య శుక్ల పక్షాదౌ భాస్కరే పురతః స్థితే। ఆపూర్యతే పురస్యాన్తః సతతం దివసక్రమాత్ ।। ౫౨.

దేవతలు, పితృదేవతల మధ్య చంద్రుడు మృదువుగా ప్రయాణిస్తాడు. సోముని శుక్లపక్షం ప్రారంభంలో, సూర్యుడు ముందుగా నిలిచినప్పుడు, చంద్రుని వలయం లోపల రోజుకో రోజు నిండిపోతూ ఉంటుంది.

దేవైః పీతం క్షయే సోమమాప్యాయయతి నిత్యదా। పీతం పఞ్చదశాహన్తు రశ్మినైకేన భాస్కరః ।। ౫౨.

చంద్రుని క్షయ సమయంలో దేవతలు దాన్ని సేవిస్తారు. అది ఎప్పటికీ తిరిగి నిండిపోతుంది. పందొమ్మిదివేళ్ళు సూర్యుడు ఒకే కిరణంతో దాన్ని పీలుస్తాడు.

ఆపూరయన్ సుషుమ్నేన భాగం భాగమహఃక్రమాత్ । సుషుమ్నాప్యాయమానస్య శుక్లా వర్ద్ధన్తి వై కలాః ।। ౫౨.

సూర్యుడు సుషుమ్న అనే కిరణంతో చంద్రుని రోజుకో భాగం నింపుతుంటాడు. ఆ సుషుమ్న కిరణం చంద్రుణ్ణి నింపుతున్నప్పుడు, చంద్రుని శుక్లపక్షపు కళలు పెరుగుతుంటాయి.

తస్మాద్ధ్రసన్తి వై కృష్ణే శుక్ల ఆప్యాయయన్తి చ। ఇత్యేవం సూర్యవీర్యేణ చన్ద్రస్యాప్యాయితా తనుః ।। ౫౨.

అందుకే, కృష్ణపక్షంలో చంద్రుని కళలు తగ్గిపోతాయి, శుక్లపక్షంలో పెరుగుతాయి. ఇలా సూర్యుని తేజంతో చంద్రుని శరీరం నిండిపోతుంది.

పౌర్ణమాస్యాం స దృశ్యేత శుక్లః సమ్పూర్ణమణ్డలః । ఏవమాప్యాయితః సోమః శుక్లపక్షే దినక్రమాత్ ।। ౫౨.

పౌర్ణమి రోజున చంద్రుడు ప్రకాశవంతంగా, పూర్తిగా వలయంతో కనిపిస్తాడు. ఇలానే శుక్లపక్షంలో సోముడు రోజుకో రోజు నిండిపోతుంటాడు.