వాయుపురాణమ్

కాద్రవేయౌ తథా నాగౌ కమ్బలాశ్వతరావుభౌ। గన్ధర్వో ధృతరాష్ట్రశ్చ సూర్యవర్చ్చాస్తథైవ చ ।। ౫౨.

కాద్రువు సంతానమైన ఇద్దరు నాగులు — కంబలుడు, అశ్వతరుడు, గంధర్వుడు ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యవర్చసుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

తిలోత్తమాప్సరాశ్చైవ దేవీ రమ్బా మనోరమా। ఋతజిత్సత్యజిచ్చైవ గ్రామణ్యౌ లోకవిశ్రుతౌ ।। ౫౨.

అప్సరస తిలోత్తమ, దేవి రంభ, మనోరమ, ఋతజిత్, సత్యజిత్ — ఈ ఇద్దరు ప్రసిద్ధ గ్రామణీలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

బ్రహ్మోపేతస్తథా దక్షో యజ్ఞోపేతశ్చ స స్మృతః। ఏతే దేవా వసన్త్యర్కే ద్వౌ మాసౌ తు క్రమేణ తు ।। ౫౨.

బ్రహ్మోపేతుడు, దక్షుడు, యజ్ఞోపేతుడు అని గుర్తించబడిన వీరు — ఈ దేవతలు సూర్యుని వద్ద ప్రతి రెండు నెలలు క్రమంగా నివసిస్తారు.

స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః। సూర్యమాప్యాయయన్త్యేతే తేజసా తేజ ఉత్తమమ్ ।। ౫౨.

ఇవి తమ తమ స్థానాధికారులైన ఏడుగురితో కూడిన పన్నెండు గణాలు. వీరి తేజస్సుతో సూర్యుడు పరమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు.

ప్రథితైస్తైర్వచోబిస్తు స్తువన్తి మునయో రవిమ్। గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ గీతనృత్యైరుపాసతే ।। ౫౨.

ప్రముఖమైన పదాలతో మునులు సూర్యుని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు పాట, నృత్యాలతో ఆయనను ఆరాధిస్తారు.

గ్రామణీయక్షభూతాస్తు కుర్వతే భీమసంగ్రహమ్। సర్పా వహన్తి సూర్యఞ్చ యాతుధానానుయాన్తి చ। వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరిచార్యోదయాద్రవిమ్ ।। ౫౨.

గ్రామణీలు, యక్షులు, భూతాలు గొప్ప సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తారు. సర్పాలు సూర్యుని మోస్తారు, యాతుధానులు ఆయన వెంట నడుస్తారు, వాలఖిల్యులు ఆయన ఉదయానికి సేవ చేస్తూ అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు.

ఏతేషామేవ దేవానాం యతావీర్యం యథాతపః। యథాయోగం యథాసత్యం యథాధర్మం యతాబలమ్ ।। ౫౨.

ఈzelfde దేవతలలో ఎవరి శక్తి, వేడి, యోగ్యత, సత్యం, ధర్మం, బలము ఎంతైతే —

యథా తపత్యసౌ సూర్యస్తేషాం సిద్ధస్తు తేజసా। ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే ।। ౫౨.

అలాగే సూర్యుడు వారి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు, వారి ప్రభావంతో పరిపూర్ణుడవుతాడు. వీరు సూర్యుని వద్ద రెండు నెలలు చొప్పున నివసిస్తారు.

ఋషయో దేవగన్ధర్వాః పన్నగాప్సరసాఙ్గణాః । గ్రామణ్యశ్చ తథా యక్షా యాతుధానాశ్చ భూరిశః ।। ౫౨.

ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, పన్నగులు, అప్సరసలు, గ్రామణీలు, యక్షులు, అనేకమంది యాతుధానులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

ఏతే తపన్తి వర్షన్తి భాన్తి వాన్తి సృజన్తి చ। భూతానామశుభం కర్మ వ్యపోహన్తీహ కీర్తితాః ।। ౫౨.

వీరు ప్రకాశిస్తారు, వేడిపెడతారు, గాలి వీస్తారు, వర్షం కురిపిస్తారు. జీవుల చెడు కర్మలను వీరు తొలగిస్తారని ఇక్కడ చెప్పబడింది.

మానవానాం శుభం హ్యేతే హరన్తి దురితాత్మనామ్। దురితం హి ప్రచారాణాం వ్యపోహన్తి వ్కచిత్ వ్కచిత్ ।। ౫౨.

దుర్మార్గులైన మనుషుల శుభఫలితాలను వీరు పోగొడతారు. కానీ, కొంతసేపు కొందరి దురితాలను కూడా వీరు తొలగిస్తారు.

విమానేఽవస్థితా దివ్యే కామగా వాతరంహసః। ఏతే సహైవ సూర్యేణ భ్రమన్తి దివసానుగాః ।। ౫౨.

వీరు దివ్యమైన విమానంలో ఉండి, గాలి వేగంతో ఇష్టానుసారం సంచరిస్తూ, సూర్యునితో కలిసి, రోజులను అనుసరించి తిరుగుతారు.

వర్షన్తశ్చ తపన్తశ్చ హ్లాదయన్తశ్చ వై ప్రజాః। గోపాయన్తి తు భూతాని సర్వానీహామనుక్షయాత్ ।। ౫౨.

వీరు వర్షం కురిపిస్తూ, వేడిపెట్టి, ప్రజలకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, అన్ని జీవులను సంపూర్ణ నాశనం నుండి కాపాడుతారు.

స్థానాభిమానినామేతత్ స్థానం మన్వన్తరేషు వై। అతీతానాగతానాం వై వర్త్తన్తే సామ్ప్రతన్తు యే ।। ౫౨.

ప్రతి మన్వంతరంలో తమ తమ స్థానాలను పరిరక్షించే వారికి ఇది స్థానం. గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో ఉండేవారు, ఇప్పుడున్నవారు అందరూ ఇక్కడ ఉంటారు.

ఏవం వసన్తి వై సూర్యే సప్తకాస్తే చతుర్ద్దిశమ్। చతుర్ద్దశసు సర్గేషు గణా మన్వన్తరేషు చ ।। ౫౨.

ఇలా ఈ ఏడుగురు సమూహాలు సూర్యునితో కలిసి, నలుదిశల్లో, పద్నాలుగు సృష్టుల్లో, మన్వంతరాల్లో నివసిస్తారు.

గ్రీష్మే హిమే చ వర్షాసు ముఞ్చమానా ఘర్మం హిమ़ఞ్చ వర్షఞ్చ దినం నిశాఞ్చ। కాలేన గచ్ఛత్యృతువశాత్ పరివృత్తరశ్మి ర్దేవాన్ పితౄంశ్చ మనుజాంశ్చ తర్పయన్ వై ।। ౫౨.

వేసవి, చలికాలం, వర్షాకాలంలో వేడి, చలి, వర్షం, పగలు, రాత్రి ఇవన్నీ విడుదల చేస్తూ, కాలచక్రం ప్రకారం తిరుగుతూ, సూర్యుని కిరణాలతో దేవతలు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను తృప్తిపరుస్తాడు.

ప్రీణాతి దేవానమృతేన సూర్యః సోమం సుషుమ్నేన వివర్ద్ధయిత్వా । శుక్లే తు పూర్ణం దివసక్రమేణ తం కృష్ణపక్షే విబుధాః పిబన్తి ।। ౫౨.

సూర్యుడు తన మృదువైన కిరణాలతో సోమాన్ని పెంచి, అమృతంతో దేవతలను సంతోషపరుస్తాడు. శుక్లపక్షంలో అది పూర్ణమవుతుంది, కృష్ణపక్షంలో జ్ఞానులు దానిని పానంచేస్తారు.

పీతన్తు సోమం ద్వికాలావశిష్టం కృష్ణక్షయే రశ్మిభిస్తం క్షరన్తమ్। సుధామృతం తత్పితరః పిబన్తి దేవాశ్చ సౌమ్యాశ్చ తథైవ కవ్యమ్ ।। ౫౨.

సోమరసం రెండు కాలాల పాటు మిగిలి, కృష్ణపక్షం చివర సూర్యుని కిరణాలతో ప్రవహిస్తుంటే, పితృదేవతలు, దేవతలు, సోమ్యదేవతలు, కవ్యపురుషులు ఆ అమృతాన్ని పానంచేస్తారు.

సూర్యేణ గోభిస్తు సముద్ధృతాభిరద్భిః పునశ్చైవ సముద్ధృతాభిః। వృష్ట్యాతివృద్ధాభిరథౌషధీభిర్మర్త్యాః క్షుధన్త్వన్నపానైర్జయన్తి ।। ౫౨.

సూర్యుడు తన కిరణాలతో నీటిని ఆకాశానికి ఎత్తి, మళ్లీ వర్షంతో పెరిగిన నీరు, ఔషధులతో కలిసి, మానవులు ఆహారం, పానీయాలతో ఆకలిని జయిస్తారు.

అమృతేన తృప్తిస్త్వర్ద్ధమాసం సురాణాం మాసార్ద్ధతృప్తిః స్వధయా పితౄణామ్। అన్నేన శశ్వత్తు దధాతి మర్త్యాన్ సూర్యః స్వయం తచ్చ బిభర్తి గోభిః ।। ౫౨.

అమృతంతో దేవతలు అరమాసం తృప్తిపొందుతారు; స్వధాతో పితృదేవతలు అరమాసం తృప్తిపొందుతారు; ఆహారంతో సూర్యుడు ఎప్పుడూ మానవులను పోషిస్తాడు, ఆ పోషణను తన కిరణాలతో ఇస్తాడు.

అయం హరిస్తైర్హరిభిస్తురఙ్గమైరయన్ హి చాపో హరతీతి రశ్మిభిః। విసర్గకాలే విసృజంశ్చ తాః పునర్బిభర్తి శశ్వత్ సవితా చరాచరమ్ ।। ౫౨.

ఈ హరి తన బంగారు గుర్రాలతో, కిరణాల ద్వారా నీటిని ఆకాశానికి ఎత్తుతాడు. ఆ నీటిని మళ్లీ వదిలిపెడుతూ, సూర్యుడు ఎల్లప్పుడూ చరాచర జగత్తును పోషిస్తాడు.

హరిర్హరిద్భిర్హ్రియతే తురఙ్గమైః పిబత్యథాపో హరిభిః సహస్రధా। తతః ప్రముఞ్చత్యపి తాస్త్వసౌ హరిః స ముహ్యమానో హరిభిస్తురఙ్గమైః ।। ౫౨.

హరి బంగారు గుర్రాలచేత తిప్పబడుతూ, వాటితో కలిసి వేర్వేరు ప్రవాహాలుగా నీటిని పానంచేస్తాడు. ఆ నీటిని మళ్లీ విడిచిపెడుతూ, హరి ఆ బంగారు గుర్రాలచేత మాయమై తిప్పబడతాడు.

ఇత్యేష ఏకచక్రేణ సూర్యస్తూర్ణం రథేన తు। భద్రైస్తైరక్షతైరశ్వైః సర్పతేఽసౌ దివి క్షయే ।। ౫౨.

ఇలా ఒకే ఒక చక్రంతో, సూర్యుడు తన రథంలో వేగంగా ప్రయాణిస్తూ, ఆ ఉత్తమమైన, దెబ్బతినని గుర్రాలచేత ఆకాశంలో పగలు ముగిసే వేళ తిరుగుతాడు.

అహోరాత్రాద్రథైనాసౌ ఏకచక్రేణ తు భ్రమన్। సప్తద్వీపసముద్రాన్తం సప్తభిః సప్తభిర్హయైః ।। ౫౨.

పగలు, రాత్రి రెండింటిలోను, ఒకే ఒక చక్రం గల రథంలో, ఏడేడు గుర్రాల సమూహాలతో, సూర్యుడు ఏడుద్వీపాలు, సముద్రాల చివరకు తిరుగుతాడు.

ఛన్దోభిరశ్వరూపైస్తైర్యతశ్చక్రన్తతః స్థితైః। కామరూపైః సకృద్యుక్తైరమితైస్తైర్మనోజవైః ।। ౫౨.

అవి ఛందస్సుల రూపంలో ఉన్న గుర్రాలు, ఎక్కడ తిరిగినా అక్కడ నిలబడతాయి, ఇష్టమైన రూపాలతో, ఒక్కసారిగా జోడించబడి, అనేకంగా, మనస్సు వేగంతో పరిగెడతాయి.

హరితైరవ్యయైః పిఙ్గైరీశ్వరైర్బ్రహ్మవాదిభిః। అశీతి మణ్డలశతం భ్రమన్త్యబ్దేన తే హయాః ।। ౫౨.

పసిడి వర్ణంతో, నశించని, పింగళవర్ణంతో, ప్రభుత్వంతో, బ్రహ్మవేత్తలచే ప్రశంసించబడే ఆ గుర్రాలు సంవత్సరానికి ఎనభై వందల చక్రాలను తిరుగుతాయి.

బాహ్యమభ్యన్తరఞ్చైవ మణ్డలం దివసక్రమాత్ । కల్పాదౌ సమ్ప్రయుక్తాస్తే వహన్త్యాభూతసమ్ప్లవాత్। ఆవృతా వాలఖిల్యైస్తే భ్రమన్తే రాత్ర్యహాని తు ।। ౫౨.

బయటి, లోపలి చక్రాలు, పగలు మారుతున్న కొద్దీ, కల్ప ప్రారంభంలో ప్రారంభమై, భూతాల లయానికి మినహాయించి, వాలఖిల్యులచే చుట్టుముట్టబడి, రాత్రి పగలు తిరుగుతుంటాయి.

ప్రథితైర్వచోభఙిరగ్ర్యైః స్తూయమానో మహర్షిభిః। సైవ్యతే గీతవృత్యైశ్చ గన్ధర్వైరప్సరోగణైః। పతఙ్గః పత గైరశ్వైర్భ్రమమాణో దివస్పతిః ।। ౫౨.

పెద్ద ఋషులు గొప్ప పదాలతో, శ్లాఘనీయమైన స్తోత్రాలతో చంద్రుణ్ణి పొగిడుతుంటారు. గంధర్వులు, అప్సరసల గుంపులు మధురమైన పాటలతో ఆయనను కీర్తిస్తారు. ఆకాశాధిపతి, పక్షిలా విహరిస్తూ, వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాలతో కూడిన తన రథంలో తిరుగుతుంటాడు.

వీథ్యాశ్రయాణి చరతి నక్షత్రాణి తథా శశీ। హ్రాసవృద్ధీ తథైవాస్య రశ్మీనాం సూర్యవత్ స్మృతే ।। ౫౨.

ఆయన నక్షత్రాల మార్గాల్లో ప్రయాణిస్తాడు. అలాగే చంద్రుడూ కూడా. ఆయన కిరణాలు సూర్యునివి లాగానే తగ్గిపోతూ, పెరుగుతూ ఉంటాయి.