వాయుపురాణమ్

ప్రమ్లోచేతి చ విఖ్యాతా నిమ్లోచేతి చ తే ఉభే। యాతుధానస్తథా సర్పో వ్యాఘ్రః శ్వేతశ్చ తావుభౌ। నభోనభస్యయోరేష గణో వసతి భాస్కరే ।। ౫౨.

ప్రమ్లోచ, నిమ్లోచ అనే ప్రసిద్ధులు; యాతుధానుడు, పాము, వ్యాఘ్రుడు, శ్వేతుడు ఇద్దరూ; ఈ గణం నభసు, నభస్య మాసాల్లో సూర్యునిలో నివసిస్తుంది.

శరదృ-తౌ పునః శుభ్రా వసన్తి ముని దేవతాః। పర్జ్జన్యశ్చాథ పూషా చ భరద్వాజః సగౌతమః ।। ౫౨.

శరదృతువులో పవిత్రమైన మునులు, దేవతలు నివసిస్తారు. అలాగే పర్జన్యుడు, పూషణుడు, భరద్వాజుడు, గౌతముడు కూడా అక్కడ ఉంటారు.

విశ్వావసుశ్చ గన్ధర్వాస్తథైవ సురభిశ్చ యః। విశ్వాచీ చ ఘృతాచీ చ ఉభే తే శుభలక్షణే ।। ౫౨.

విశ్వావసు, గంధర్వులు, అలాగే సురభి, విశ్వాచీ, ఘృతాచీ — ఈ ఇద్దరు శుభలక్షణాలు కలిగినవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

నాగ ఐరావతశ్చైవ విశ్రుతశ్చ ధనఞ్జయః। సేనజిచ్చ సుషేణశచవ సేనానీర్గ్రామణీశ్చ తౌ ।। ౫౨.

నాగుడు ఐరావతుడు, ప్రసిద్ధుడైన ధనంజయుడు, సేనజిత్, సుషేణుడు, అలాగే ఇద్దరు సేనాధిపతులు, గ్రామణీలు అక్కడ ఉన్నారు.

ఆపో వాతశ్చ తావేతౌ యాతుధానావుభౌ స్మృతౌ। వసన్త్యేతే తు వై సూర్యే మాసయోశ్చ ఇషోర్జయోః ।। ౫౨.

నీరు, గాలి — ఈ ఇద్దరు యాతుధానులుగా చెప్పబడ్డారు. వీరు అందరూ సూర్యుని వద్ద ఇష, ఉర్జ అనే రెండు నెలల్లో నివసిస్తారు.

హైమన్తికౌ తు ద్వౌ మాసౌ వసన్తి తు దివాకరే। అంశో భగశ్చ ద్వావేతౌ కశ్యపశ్చ ఋతుశ్చ హ ।। ౫౨.

హేమంత ఋతువులోని రెండు నెలల్లో అంషుడు, భాగుడు, కశ్యపుడు, ఋతువు — వీరంతా సూర్యుని వద్ద ఉంటారు.

భుజఙ్గశ్చ మహాపఝః సర్పః కర్కోటకస్తథా। చిత్రసేనశ్చ గన్ధర్వ ఊర్ణాయుశ్చైవ తావుభౌ ।। ౫౨.

భుజంగుడు మహాపజహుడు, సర్పుడు కర్కోటకుడు, గంధర్వుడు చిత్రసేనుడు, ఊర్ణాయుడు — ఈ ఇద్దరూ అక్కడ ఉన్నారు.

ఉర్వశీ విప్రచిత్తిశ్చ తథైవాప్సరసౌ శుభే। తార్క్ష్యశ్చారిష్టనేమిశ్చ సేనానీర్గ్రామణీశ్చ తౌ ।। ౫౨.

ఉర్వశి, విప్రచిత్తి, అలాగే ఇద్దరు శుభమైన అప్సరసలు, తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, ఇద్దరు గ్రామణీలు అక్కడ ఉన్నారు.

విద్యుత్స్ఫూర్జ్జశ్చ తావుగ్రౌ యాతుధానావుదాహృతౌ। సహే చైవ సహస్యే చ వసన్త్యేతే దివాకరే ।। ౫౨.

విద్యుత్, స్ఫూర్జ — ఈ ఇద్దరు ఉగ్రమైన యాతుధానులు, సహే, సహస్యుడు కూడా సూర్యుని వద్ద ఉంటారు.

తతః శైశిరయోశ్వాపి మాసయోర్నివసన్తి వై। త్వష్టా విష్ణుర్జమదగ్నిర్విశ్వామిత్రస్తథైవ చ ।। ౫౨.

తర్వాత శిశిర ఋతువు రెండు నెలల్లో త్వష్ట, విష్ణువు, జమదగ్ని, విశ్వామిత్రుడు అక్కడ నివసిస్తారు.

కాద్రవేయౌ తథా నాగౌ కమ్బలాశ్వతరావుభౌ। గన్ధర్వో ధృతరాష్ట్రశ్చ సూర్యవర్చ్చాస్తథైవ చ ।। ౫౨.

కాద్రువు సంతానమైన ఇద్దరు నాగులు — కంబలుడు, అశ్వతరుడు, గంధర్వుడు ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యవర్చసుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

తిలోత్తమాప్సరాశ్చైవ దేవీ రమ్బా మనోరమా। ఋతజిత్సత్యజిచ్చైవ గ్రామణ్యౌ లోకవిశ్రుతౌ ।। ౫౨.

అప్సరస తిలోత్తమ, దేవి రంభ, మనోరమ, ఋతజిత్, సత్యజిత్ — ఈ ఇద్దరు ప్రసిద్ధ గ్రామణీలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

బ్రహ్మోపేతస్తథా దక్షో యజ్ఞోపేతశ్చ స స్మృతః। ఏతే దేవా వసన్త్యర్కే ద్వౌ మాసౌ తు క్రమేణ తు ।। ౫౨.

బ్రహ్మోపేతుడు, దక్షుడు, యజ్ఞోపేతుడు అని గుర్తించబడిన వీరు — ఈ దేవతలు సూర్యుని వద్ద ప్రతి రెండు నెలలు క్రమంగా నివసిస్తారు.

స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః। సూర్యమాప్యాయయన్త్యేతే తేజసా తేజ ఉత్తమమ్ ।। ౫౨.

ఇవి తమ తమ స్థానాధికారులైన ఏడుగురితో కూడిన పన్నెండు గణాలు. వీరి తేజస్సుతో సూర్యుడు పరమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు.

ప్రథితైస్తైర్వచోబిస్తు స్తువన్తి మునయో రవిమ్। గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ గీతనృత్యైరుపాసతే ।। ౫౨.

ప్రముఖమైన పదాలతో మునులు సూర్యుని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు పాట, నృత్యాలతో ఆయనను ఆరాధిస్తారు.

గ్రామణీయక్షభూతాస్తు కుర్వతే భీమసంగ్రహమ్। సర్పా వహన్తి సూర్యఞ్చ యాతుధానానుయాన్తి చ। వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరిచార్యోదయాద్రవిమ్ ।। ౫౨.

గ్రామణీలు, యక్షులు, భూతాలు గొప్ప సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తారు. సర్పాలు సూర్యుని మోస్తారు, యాతుధానులు ఆయన వెంట నడుస్తారు, వాలఖిల్యులు ఆయన ఉదయానికి సేవ చేస్తూ అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు.

ఏతేషామేవ దేవానాం యతావీర్యం యథాతపః। యథాయోగం యథాసత్యం యథాధర్మం యతాబలమ్ ।। ౫౨.

ఈzelfde దేవతలలో ఎవరి శక్తి, వేడి, యోగ్యత, సత్యం, ధర్మం, బలము ఎంతైతే —

యథా తపత్యసౌ సూర్యస్తేషాం సిద్ధస్తు తేజసా। ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే ।। ౫౨.

అలాగే సూర్యుడు వారి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు, వారి ప్రభావంతో పరిపూర్ణుడవుతాడు. వీరు సూర్యుని వద్ద రెండు నెలలు చొప్పున నివసిస్తారు.

ఋషయో దేవగన్ధర్వాః పన్నగాప్సరసాఙ్గణాః । గ్రామణ్యశ్చ తథా యక్షా యాతుధానాశ్చ భూరిశః ।। ౫౨.

ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, పన్నగులు, అప్సరసలు, గ్రామణీలు, యక్షులు, అనేకమంది యాతుధానులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

ఏతే తపన్తి వర్షన్తి భాన్తి వాన్తి సృజన్తి చ। భూతానామశుభం కర్మ వ్యపోహన్తీహ కీర్తితాః ।। ౫౨.

వీరు ప్రకాశిస్తారు, వేడిపెడతారు, గాలి వీస్తారు, వర్షం కురిపిస్తారు. జీవుల చెడు కర్మలను వీరు తొలగిస్తారని ఇక్కడ చెప్పబడింది.

మానవానాం శుభం హ్యేతే హరన్తి దురితాత్మనామ్। దురితం హి ప్రచారాణాం వ్యపోహన్తి వ్కచిత్ వ్కచిత్ ।। ౫౨.

దుర్మార్గులైన మనుషుల శుభఫలితాలను వీరు పోగొడతారు. కానీ, కొంతసేపు కొందరి దురితాలను కూడా వీరు తొలగిస్తారు.

విమానేఽవస్థితా దివ్యే కామగా వాతరంహసః। ఏతే సహైవ సూర్యేణ భ్రమన్తి దివసానుగాః ।। ౫౨.

వీరు దివ్యమైన విమానంలో ఉండి, గాలి వేగంతో ఇష్టానుసారం సంచరిస్తూ, సూర్యునితో కలిసి, రోజులను అనుసరించి తిరుగుతారు.

వర్షన్తశ్చ తపన్తశ్చ హ్లాదయన్తశ్చ వై ప్రజాః। గోపాయన్తి తు భూతాని సర్వానీహామనుక్షయాత్ ।। ౫౨.

వీరు వర్షం కురిపిస్తూ, వేడిపెట్టి, ప్రజలకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, అన్ని జీవులను సంపూర్ణ నాశనం నుండి కాపాడుతారు.

స్థానాభిమానినామేతత్ స్థానం మన్వన్తరేషు వై। అతీతానాగతానాం వై వర్త్తన్తే సామ్ప్రతన్తు యే ।। ౫౨.

ప్రతి మన్వంతరంలో తమ తమ స్థానాలను పరిరక్షించే వారికి ఇది స్థానం. గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో ఉండేవారు, ఇప్పుడున్నవారు అందరూ ఇక్కడ ఉంటారు.

ఏవం వసన్తి వై సూర్యే సప్తకాస్తే చతుర్ద్దిశమ్। చతుర్ద్దశసు సర్గేషు గణా మన్వన్తరేషు చ ।। ౫౨.

ఇలా ఈ ఏడుగురు సమూహాలు సూర్యునితో కలిసి, నలుదిశల్లో, పద్నాలుగు సృష్టుల్లో, మన్వంతరాల్లో నివసిస్తారు.

గ్రీష్మే హిమే చ వర్షాసు ముఞ్చమానా ఘర్మం హిమ़ఞ్చ వర్షఞ్చ దినం నిశాఞ్చ। కాలేన గచ్ఛత్యృతువశాత్ పరివృత్తరశ్మి ర్దేవాన్ పితౄంశ్చ మనుజాంశ్చ తర్పయన్ వై ।। ౫౨.

వేసవి, చలికాలం, వర్షాకాలంలో వేడి, చలి, వర్షం, పగలు, రాత్రి ఇవన్నీ విడుదల చేస్తూ, కాలచక్రం ప్రకారం తిరుగుతూ, సూర్యుని కిరణాలతో దేవతలు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను తృప్తిపరుస్తాడు.

ప్రీణాతి దేవానమృతేన సూర్యః సోమం సుషుమ్నేన వివర్ద్ధయిత్వా । శుక్లే తు పూర్ణం దివసక్రమేణ తం కృష్ణపక్షే విబుధాః పిబన్తి ।। ౫౨.

సూర్యుడు తన మృదువైన కిరణాలతో సోమాన్ని పెంచి, అమృతంతో దేవతలను సంతోషపరుస్తాడు. శుక్లపక్షంలో అది పూర్ణమవుతుంది, కృష్ణపక్షంలో జ్ఞానులు దానిని పానంచేస్తారు.

పీతన్తు సోమం ద్వికాలావశిష్టం కృష్ణక్షయే రశ్మిభిస్తం క్షరన్తమ్। సుధామృతం తత్పితరః పిబన్తి దేవాశ్చ సౌమ్యాశ్చ తథైవ కవ్యమ్ ।। ౫౨.

సోమరసం రెండు కాలాల పాటు మిగిలి, కృష్ణపక్షం చివర సూర్యుని కిరణాలతో ప్రవహిస్తుంటే, పితృదేవతలు, దేవతలు, సోమ్యదేవతలు, కవ్యపురుషులు ఆ అమృతాన్ని పానంచేస్తారు.

సూర్యేణ గోభిస్తు సముద్ధృతాభిరద్భిః పునశ్చైవ సముద్ధృతాభిః। వృష్ట్యాతివృద్ధాభిరథౌషధీభిర్మర్త్యాః క్షుధన్త్వన్నపానైర్జయన్తి ।। ౫౨.

సూర్యుడు తన కిరణాలతో నీటిని ఆకాశానికి ఎత్తి, మళ్లీ వర్షంతో పెరిగిన నీరు, ఔషధులతో కలిసి, మానవులు ఆహారం, పానీయాలతో ఆకలిని జయిస్తారు.