తథైవ బాహ్యతః సూర్యో భ్రమతే మణ్డలాని తు। ఉద్వేష్టయన్ స వేగేన మణ్డలాని తు గచ్ఛతి ।। ౫౧.
అలాగే సూర్యుడు బయటవైపు వలయాల్లో కూడా తిరుగుతూ, వేగంగా ఆ వలయాలను చుట్టుకుంటూ ముందుకు సాగిపోతాడు.
స రథోఽధిష్ఠితో దేవైరాదిత్యైఋషిభిస్తథా। గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః ।। ౫౨.
ఆ రథాన్ని దేవతలు, ఆదిత్యులు, ఋషులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, గ్రామణులు, పాములు, రాక్షసులు ఇలా అందరూ పాలిస్తారు.
ఏతే వసన్తి వై సూర్యే ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ క్రమేణ తు। ధాతార్యమా పులస్త్యశ్చ పులహశ్చ ప్రజాపతిః ।। ౫౨.
ఈ దేవతలు సూర్యునిలో, ప్రతి రెండు నెలలకు ఇద్దరేసి ఉండేవారు. ధాత, అర్యమ, పులస్త్యుడు, పులహుడు, ప్రజాపతి ఇలా ఉంటారు.
ఉరగో వాసుకిశ్చైవ సఙ్కీర్ణారశ్చ తావుభౌ। తుమ్బురుర్నారదశ్చైవ గన్ధర్వౌ గాయతాం వరౌ ।। ౫౨.
వాసుకి, సంకీర్ణ అనే రెండు పాములు; తుంబురు, నారద అనే గానం చేసే గొప్ప గంధర్వులు ఇద్దరూ ఉంటారు.
క్రతుస్థల్యప్సరాశ్చైవ తథా వై పుఞ్జికస్థలీ। గ్రామణీ రథకృచ్ఛ్రశ్చ తపోర్యశ్చైవ తావుభౌ ।। ౫౨.
క్రతుస్థలి, అప్సరసలు, అలాగే పుంజికస్థలీ; గ్రామణుల్లో రథకృచ్చ్రుడు, తపోర్యుడు ఇద్దరూ ఉంటారు.
రక్షో హేతిః ప్రహేతిశ్చ యాతుధానావుదాహృతౌ। మధుమాధవయోరేష గణో వసతి భాస్కరే ।। ౫౨.
హేతి, ప్రహేతి అనే రాక్షసులు, ఇద్దరు యాతుధానులు కూడా ఉంటారు. మధు, మాధవ మాసాల్లో ఈ గణం సూర్యునిలో నివసిస్తుంది.
వాసన్తౌ గ్రైష్మికౌ మాసౌ మిత్రశ్చ వరుణశ్చ హ। ఋషిరత్రిర్వసిష్ఠశ్చ తక్షకో రమ్భ ఏవ చ ।। ౫౨.
వసంత, గ్రీష్మ మాసాల్లో మిత్రుడు, వరుణుడు, అత్రి, వశిష్ఠుడు, తక్షకుడు అనే పాము, రంభా ఇక్కడ ఉంటారు.
మేనకా సహజన్యా చ గన్ధర్వౌ చ హహా హుహూః। రథస్వనశ్చ గ్రామణ్యో రథచిత్రశ్చ తావుభౌ ।। ౫౨.
మేనకా, సహజన్య, హహా, హుహూ అనే గంధర్వులు; రథస్వనుడు, రథచిత్రుడు అనే గ్రామణులు ఇద్దరూ ఉంటారు.
పౌరుషేయో ధవశ్చైవ యాతుధానావుదాహృతౌ। ఏతే వసన్తి వై సూర్యే మాసయోః శుచిశుక్రయోః ।। ౫౨.
పౌరుషేయ, ధవ అనే ఇద్దరు యాతుధానులు కూడా ఉంటారు. వీరు శుచిశుక్ర మాసాల్లో సూర్యునిలో నివసిస్తారు.
తతః సూర్యే పునస్త్వన్యా నివసన్తీహ దేవతాః। ఇన్ద్రశ్చైవ వివస్వాంశ్చ అఙ్గిరా భృగురేవ చ ।। ౫౨.
తర్వాత మరికొన్ని దేవతలు సూర్యునిలో నివసిస్తారు. అవి ఇంద్రుడు, వివస్వాన్, అంగిరసుడు, భృగువు.
ఏలాపర్ణస్తథా సర్పః శఙ్ఖపాలశ్చ తావుభౌ। విశ్వావసూగ్రసేనౌ చ ప్రాతశ్చైవారుణశ్చ హ ।। ౫౨.
ఏలాపర్ణుడు, శంఖపాలుడు అనే రెండు పాములు; విశ్వావసు, ఉగ్రసేనుడు, ప్రాత, అరుణుడు కూడా ఉంటారు.
ప్రమ్లోచేతి చ విఖ్యాతా నిమ్లోచేతి చ తే ఉభే। యాతుధానస్తథా సర్పో వ్యాఘ్రః శ్వేతశ్చ తావుభౌ। నభోనభస్యయోరేష గణో వసతి భాస్కరే ।। ౫౨.
ప్రమ్లోచ, నిమ్లోచ అనే ప్రసిద్ధులు; యాతుధానుడు, పాము, వ్యాఘ్రుడు, శ్వేతుడు ఇద్దరూ; ఈ గణం నభసు, నభస్య మాసాల్లో సూర్యునిలో నివసిస్తుంది.
శరదృ-తౌ పునః శుభ్రా వసన్తి ముని దేవతాః। పర్జ్జన్యశ్చాథ పూషా చ భరద్వాజః సగౌతమః ।। ౫౨.
శరదృతువులో పవిత్రమైన మునులు, దేవతలు నివసిస్తారు. అలాగే పర్జన్యుడు, పూషణుడు, భరద్వాజుడు, గౌతముడు కూడా అక్కడ ఉంటారు.
విశ్వావసుశ్చ గన్ధర్వాస్తథైవ సురభిశ్చ యః। విశ్వాచీ చ ఘృతాచీ చ ఉభే తే శుభలక్షణే ।। ౫౨.
విశ్వావసు, గంధర్వులు, అలాగే సురభి, విశ్వాచీ, ఘృతాచీ — ఈ ఇద్దరు శుభలక్షణాలు కలిగినవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
నాగ ఐరావతశ్చైవ విశ్రుతశ్చ ధనఞ్జయః। సేనజిచ్చ సుషేణశచవ సేనానీర్గ్రామణీశ్చ తౌ ।। ౫౨.
నాగుడు ఐరావతుడు, ప్రసిద్ధుడైన ధనంజయుడు, సేనజిత్, సుషేణుడు, అలాగే ఇద్దరు సేనాధిపతులు, గ్రామణీలు అక్కడ ఉన్నారు.
ఆపో వాతశ్చ తావేతౌ యాతుధానావుభౌ స్మృతౌ। వసన్త్యేతే తు వై సూర్యే మాసయోశ్చ ఇషోర్జయోః ।। ౫౨.
నీరు, గాలి — ఈ ఇద్దరు యాతుధానులుగా చెప్పబడ్డారు. వీరు అందరూ సూర్యుని వద్ద ఇష, ఉర్జ అనే రెండు నెలల్లో నివసిస్తారు.
హైమన్తికౌ తు ద్వౌ మాసౌ వసన్తి తు దివాకరే। అంశో భగశ్చ ద్వావేతౌ కశ్యపశ్చ ఋతుశ్చ హ ।। ౫౨.
హేమంత ఋతువులోని రెండు నెలల్లో అంషుడు, భాగుడు, కశ్యపుడు, ఋతువు — వీరంతా సూర్యుని వద్ద ఉంటారు.
భుజఙ్గశ్చ మహాపఝః సర్పః కర్కోటకస్తథా। చిత్రసేనశ్చ గన్ధర్వ ఊర్ణాయుశ్చైవ తావుభౌ ।। ౫౨.
భుజంగుడు మహాపజహుడు, సర్పుడు కర్కోటకుడు, గంధర్వుడు చిత్రసేనుడు, ఊర్ణాయుడు — ఈ ఇద్దరూ అక్కడ ఉన్నారు.
ఉర్వశీ విప్రచిత్తిశ్చ తథైవాప్సరసౌ శుభే। తార్క్ష్యశ్చారిష్టనేమిశ్చ సేనానీర్గ్రామణీశ్చ తౌ ।। ౫౨.
ఉర్వశి, విప్రచిత్తి, అలాగే ఇద్దరు శుభమైన అప్సరసలు, తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, ఇద్దరు గ్రామణీలు అక్కడ ఉన్నారు.
విద్యుత్స్ఫూర్జ్జశ్చ తావుగ్రౌ యాతుధానావుదాహృతౌ। సహే చైవ సహస్యే చ వసన్త్యేతే దివాకరే ।। ౫౨.
విద్యుత్, స్ఫూర్జ — ఈ ఇద్దరు ఉగ్రమైన యాతుధానులు, సహే, సహస్యుడు కూడా సూర్యుని వద్ద ఉంటారు.
తతః శైశిరయోశ్వాపి మాసయోర్నివసన్తి వై। త్వష్టా విష్ణుర్జమదగ్నిర్విశ్వామిత్రస్తథైవ చ ।। ౫౨.
తర్వాత శిశిర ఋతువు రెండు నెలల్లో త్వష్ట, విష్ణువు, జమదగ్ని, విశ్వామిత్రుడు అక్కడ నివసిస్తారు.
కాద్రవేయౌ తథా నాగౌ కమ్బలాశ్వతరావుభౌ। గన్ధర్వో ధృతరాష్ట్రశ్చ సూర్యవర్చ్చాస్తథైవ చ ।। ౫౨.
కాద్రువు సంతానమైన ఇద్దరు నాగులు — కంబలుడు, అశ్వతరుడు, గంధర్వుడు ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యవర్చసుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
తిలోత్తమాప్సరాశ్చైవ దేవీ రమ్బా మనోరమా। ఋతజిత్సత్యజిచ్చైవ గ్రామణ్యౌ లోకవిశ్రుతౌ ।। ౫౨.
అప్సరస తిలోత్తమ, దేవి రంభ, మనోరమ, ఋతజిత్, సత్యజిత్ — ఈ ఇద్దరు ప్రసిద్ధ గ్రామణీలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
బ్రహ్మోపేతస్తథా దక్షో యజ్ఞోపేతశ్చ స స్మృతః। ఏతే దేవా వసన్త్యర్కే ద్వౌ మాసౌ తు క్రమేణ తు ।। ౫౨.
బ్రహ్మోపేతుడు, దక్షుడు, యజ్ఞోపేతుడు అని గుర్తించబడిన వీరు — ఈ దేవతలు సూర్యుని వద్ద ప్రతి రెండు నెలలు క్రమంగా నివసిస్తారు.
స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః। సూర్యమాప్యాయయన్త్యేతే తేజసా తేజ ఉత్తమమ్ ।। ౫౨.
ఇవి తమ తమ స్థానాధికారులైన ఏడుగురితో కూడిన పన్నెండు గణాలు. వీరి తేజస్సుతో సూర్యుడు పరమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు.
ప్రథితైస్తైర్వచోబిస్తు స్తువన్తి మునయో రవిమ్। గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ గీతనృత్యైరుపాసతే ।। ౫౨.
ప్రముఖమైన పదాలతో మునులు సూర్యుని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు పాట, నృత్యాలతో ఆయనను ఆరాధిస్తారు.
గ్రామణీయక్షభూతాస్తు కుర్వతే భీమసంగ్రహమ్। సర్పా వహన్తి సూర్యఞ్చ యాతుధానానుయాన్తి చ। వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరిచార్యోదయాద్రవిమ్ ।। ౫౨.
గ్రామణీలు, యక్షులు, భూతాలు గొప్ప సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తారు. సర్పాలు సూర్యుని మోస్తారు, యాతుధానులు ఆయన వెంట నడుస్తారు, వాలఖిల్యులు ఆయన ఉదయానికి సేవ చేస్తూ అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు.
ఏతేషామేవ దేవానాం యతావీర్యం యథాతపః। యథాయోగం యథాసత్యం యథాధర్మం యతాబలమ్ ।। ౫౨.
ఈzelfde దేవతలలో ఎవరి శక్తి, వేడి, యోగ్యత, సత్యం, ధర్మం, బలము ఎంతైతే —
యథా తపత్యసౌ సూర్యస్తేషాం సిద్ధస్తు తేజసా। ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే ।। ౫౨.
అలాగే సూర్యుడు వారి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు, వారి ప్రభావంతో పరిపూర్ణుడవుతాడు. వీరు సూర్యుని వద్ద రెండు నెలలు చొప్పున నివసిస్తారు.
ఋషయో దేవగన్ధర్వాః పన్నగాప్సరసాఙ్గణాః । గ్రామణ్యశ్చ తథా యక్షా యాతుధానాశ్చ భూరిశః ।। ౫౨.
ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, పన్నగులు, అప్సరసలు, గ్రామణీలు, యక్షులు, అనేకమంది యాతుధానులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.