వాయుపురాణమ్

గన్ధర్వేభ్యస్త్రిభిః పాదైర్హీనా వై సర్వగుహ్యకాః। ప్రభావతుల్యా యక్షాణాం విజ్ఞేయాః సర్వరాక్షసాః। ఐశ్వర్యహీనా యక్షేభ్యః పిశాచాస్త్రి గుణం పునః ॥ ౮.

గంధర్వులకు మూడవంతు తక్కువగా అన్ని గుహ్యకులు ఉంటారు. రాక్షసులు యక్షులకు సమానమైన శక్తి కలవారు. పిశాచులు యక్షులకు మూడురకాలుగా తక్కువ.

ఏవం ధనేన రూపేణ ఆయుషా చ బలేన చ। ధర్మైశ్వర్యేణ బుద్ధ్యా చ తపఃశ్రుతపరాక్రమైః ॥ ౮.

ఇలా ధనం, అందం, ఆయుర్దాయం, బలం, ధర్మం, ఐశ్వర్యం, బుద్ధి, తపస్సు, విద్య, పరాక్రమంలో తేడాలు ఉంటాయి.

దేవాసురేభ్యో హీయన్తే త్రీన్ పాదాన్ వై పరస్పరమ్। గన్ధర్వాద్యాః పిశాచాన్తాశ్చతస్రో దేవయోనయః ॥ ౮.

దేవతలు, అసురులు పరస్పరం మూడవంతు తక్కువగా ఉంటారు. గంధర్వులు మొదలుకొని పిశాచులు వరకు నలుగురు దైవ వంశాలు.

అతః శ్రృణుత భద్రం వః ప్రజాః క్రోధవశత్మకాః । క్రోధాయాం కన్యకా జజ్ఞే ద్వాదశ హ్యాత్మసమ్భవాః। తా భార్యాః పులహస్యాసన్నామతస్తా నిబోధత ॥ ౮.

కాబట్టి, కోపానికి లోనైన ప్రజలారా, మీరు శుభంగా వినండి. కోపంలో ఒక కన్యక జన్మించింది. ఆమె నుండి పన్నెండు కుమార్తెలు పుట్టారు. ఆ పన్నెండు మంది పులహుని భార్యలయ్యారు. ఇప్పుడు ఆ పేర్లను మీరు తెలుసుకోండి.

మృగీ చ మృగమన్దా చ హరిభద్రా ఇరావతీ। భూతా చ కపిశా దంష్ట్రా నిశా తిర్యా తథైవ చ। శ్వేతా చైవ స్వరా చైవ సురసా చేతి విశ్రుతాః ॥ ౮.

మృగీ, మృగమందా, హరిభద్రా, ఇరావతీ, భూతా, కపిశా, దంష్ట్రా, నిశా, తిర్యా, శ్వేతా, స్వరా, సురసా — ఇవే ప్రసిద్ధమైన ఆ పన్నెండు పేర్లు.

మృగ్యాస్తు హరిణాః పుత్రా మృగాశ్చాన్యే శశాస్తథా। న్యఙ్కవః శరభా యే చ రురవః పృషతాశ్చ యే ॥ ౮.

మృగీ నుండి జింకలు పుట్టాయి. మృగమందా నుండి మరికొన్ని జింకలు, మొసళ్లూ పుట్టాయి. న్యంకవులు, శరభములు, రురువులు, పృషతములు కూడా ఆమె వంశంలో పుట్టారు.

మృగరాజా మృగమన్దాయా గవయాశ్చాపరే తథా। మహిషోష్ట్రవరాహాశ్చ ఖడ్గగౌరముఖాస్తథా ॥ ౮.

మృగమందా నుండి మృగరాజు పుట్టాడు. అలాగే గవయములు, మేకలు, ఒంటెలు, పందులు, ఖడ్గములు, గౌరముఖులు కూడా పుట్టారు.

హరేస్తు హరయః పుత్రా గోలాఙ్గులతరక్షవః । వానరాః కిన్నరాశ్చైవ వ్యాఘ్రాః కిమ్పురుషాస్తథా। ఇత్యేవమాదయోఽన్యేఽపి ఇరావత్యా నిబోధత ॥ ౮.

హరిలోకనుండి హరులు, గోలాంగూలులు, తరక్షులు, కోతులు, కిన్నరులు, పులులు, కింపురుషులు పుట్టారు. ఇరావతీ నుండి కూడా ఇతర జాతులు పుట్టాయి — వాటిని వినండి.

సూర్యస్యాణ్డకపాలే ద్వే సమానీయ తు భౌవనః। హస్తాభ్యాం పరిగృహ్యాథ రథన్తరమగాయత ॥ ౮.

భౌవనుడు సూర్యుని గుడ్డను రెండు భాగాలుగా చేసి, తన చేతులతో పట్టుకుని, రథంతర సామవేదాన్ని పాడాడు.

సామ్నా ప్రసూయమానేన సద్య ఏవ గజోఽభవత్। స ప్రాయచ్ఛదిరావత్యై పుత్రార్థం స తు భౌవనః ॥ ౮.

ఆ సామవేదాన్ని పాడిన వెంటనే ఒక ఏనుగు పుట్టింది. భౌవనుడు ఆ ఏనుగును ఇరావతీకి కుమారునిగా ఇచ్చాడు.

ఇరావత్యాః సుతో యస్మాత్తస్మాదైరావతః స్మృతః । దేవరాజోపవాహ్యత్వాత్ ప్రథమః స మతఙ్గరాట్। శుభ్రాభ్రభాశ్చతుర్ద్దంష్ట్రః శ్రీమానైరావతో గజః ॥ ౮.

ఇరావతీ కుమారుడైనందున అతడిని ఐరావతుడు అంటారు. దేవేంద్రుని రథానికి అతడిని జోడించడంతో, అతడు ఏనుగులలో ప్రధానుడయ్యాడు. ఐరావతుడు తెల్ల మేఘంలా మెరిసే, నాలుగు దంతాలు కలిగిన, మహిమగల ఏనుగు.

అప్సుజస్యైకమూలస్య సువర్ణాభస్య హస్తినః । షడ్దన్తస్య హి భద్రస్య ఔపావాహ్యశ్చ వై బలః ॥ ౮.

అప్సుజుని వంశంలో పుట్టిన, బంగారు వర్ణమున్న, ఆరు దంతాలు కలిగిన, శుభ్రమైన భద్ర అనే ఏనుగు రథానికి జోడించబడింది. బలుడు అతని శక్తి.

తస్య పుత్రోఽఞ్జనశ్చైవ సుప్రతీకోఽథ వామనః। పద్మశ్చైవ చతుర్థోఽభూద్ధస్తినీ చాభ్రముస్తథా ॥ ౮.

ఆయన కుమారులు అంజనుడు, సుప్రతీకుడు, వామనుడు, పద్ముడు. నాలుగవవాడు పద్ముడు. హస్తినీ, ఆభ్రమూ అనే సంతానమూ పుట్టాయి.

thumb|400px|దిగ్గజ1 దిగ్గజాంస్తాంశ్చ చత్వారః శ్వేతాఽజనయతాశుగాన్ । భద్రం మృగఞ్చ మన్దం చ సఙ్కీర్ణం చతురః సుతాన్ ॥ ౮.

శ్వేతా నాలుగు దిక్కుల వేగవంతమైన ఏనుగులను కనింది. అవి భద్రుడు, మృగుడు, మందుడు, సంకీర్ణుడు — ఈ నలుగురు కుమారులు.

సఙ్కీర్ణోఽప్యఞ్జనో యస్తు ఉపవాహ్యో యమస్య తు। భద్రో యః సుప్రతీకస్తు హరితః స హ్యపామ్పతేః ॥ ౮.

సంకీర్ణుడు అంటే అంజనుడు, అతడు యముని రథానికి జోడించబడతాడు. భద్రుడు అంటే సుప్రతీకుడు, అతడు ఆకుపచ్చ వర్ణంలో ఉండి, సముద్రాధిపతికి చెందాడు.

పద్మో మన్దస్తు యో గౌరో ద్విపో హ్యైలవిలస్య సః। మృగః శ్యామస్తు యో హస్తీ ఉపవాహ్యః స పావకైః ॥ ౮.

పద్ముడు అంటే మందుడు, అతడు తెల్లగా ఉండి, ఐలవిలుని ఏనుగు. మృగుడు అంటే శ్యాముడు, అతడు అగ్నిదేవతలకు జోడించబడిన ఏనుగు.

పద్మోత్తరస్తు యః పద్మౌ గజో వై వరుణో గణః। ఉపలేపనమేషశ్చ తస్యాష్టౌ జజ్ఞిరే సుతాః ॥ ౮.

పద్మోత్తరుడు అంటే పద్ముడు, అతడు వరుణుని గణానికి చెందిన ఏనుగు. ఉపలేపన అనే మేషపక్షి ఎనిమిది మంది కుమారులను కనింది.

ఉదగ్రభావేనోపేతా జాయన్తే తస్య చాన్వయే। శ్వేతబాలనఖాః పిఙ్గా వర్ష్మవన్తో మతఙ్గజాః। మతఙ్గజాన్ ప్రవక్ష్యామి నాగానన్యానపి క్రమాత్ ॥ ౮.

ఆ వంశంలో పుట్టినవారు, గొప్ప శక్తితో, తెల్ల పంజాలున్న, పసుపు వర్ణంలో, పెద్ద శరీరమున్న ఏనుగులు. నేను ఇప్పుడు ఏనుగులు, ఇతర నాగులను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

కపిలః పుణ్డరీకశ్చ సుమనాభో రథాన్తరః। జాతౌ నామ్నా సుతౌ తాభ్యాం సుప్రతిష్ఠప్రమర్ద్దనౌ ॥ ౮.

కపిలుడు, పుండరీకుడు, సుమనాభుడు, రథాంతరుడు — వీరిలో ఇద్దరు కుమారులు ప్రసిద్ధిగా పుట్టారు. వారు బలవంతులు, స్థిరంగా నిలిచినవారు.

శూలాః స్థూలాః శిరోదాన్తాః శుద్ధబాలనఖాస్తథా। బలినః శక్తినశ్చైవ స్మృతాస్త్వాకులికా గజాః ॥ ౮.

శూలుడు, స్థూలుడు, శిరోదంతుడు, తెల్ల పంజాలున్నవారు, బలవంతులు, శక్తివంతులు — వీరిని ఆకులిక ఏనుగులు అంటారు.

పుష్పదన్తో బృహత్సామా షడ్దన్తో దన్త పుష్పవాన్। తామ్రవర్ణశ్చ తత్పుత్రః సహచారివిషాణితః ॥ ౮.

పుష్పదంతుడు, బృహత్సాముడు, షడ్దంతుడు, దంతపుష్పవంతుడు, తామ్రవర్ణుడు — ఇతని కుమారుడు, సహచారులతో, దంతాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.

అన్వయే చాస్య జాయన్తే లమ్బోష్ఠాశ్చారుదర్శినః। శ్యామాః సుదర్శనాశ్చణ్డా నానాపీడాయతాననాః ॥ ౮.

ఈ వంశంలో పుట్టేవారు మందమైన పెదవులు, అందమైన ముఖాలు కలవారు. వారు నల్లగా, ఆకర్షణీయంగా, ఉగ్రంగా ఉంటారు. వారి ముఖాల్లో色色మైన బాధల గుర్తులు కనిపిస్తాయి.

వామదేవోఽఞ్జనశ్యామః సామ్నో జజ్ఞేఽథ వామనః। భార్యా చైవాఙ్గదా తస్య నీలవల్లక్షణౌ సుతౌ ॥ ౮.

వామదేవుడు, అంజనంలా నల్లగా, సామ్న నుండి జన్మించాడు. తరువాత వామనుడు పుట్టాడు. అతని భార్య ఆంగదా. వారికి నీలవల్లిలా గుర్తులు ఉన్న ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.

చణ్డశ్చాత్రశిరో గ్రీవా వ్యూఢోరస్కాస్తరస్వినః। నరైర్బద్ధాః కులే తేషాం జాయన్తే వికృతా గజాః ॥ ౮.

వారిలో చండుడు, స్తంభంలా తల, మెడ కలవాడు, విస్తృతమైన ఛాతీతో, వేగవంతుడిగా ఉండేవాడు. వారి వంశంలో మనుషులు కట్టిన, వికృతమైన ఏనుగులు పుట్టేవి.

సుప్రతీకస్తు రూపేణ నాస్త్యస్య సదృశో గజః । తస్య ప్రహారీ సమ్పాతీ పృథుశ్చిత్తిసుతాస్త్రయః ॥ ౮.

సుప్రతీకుడు రూపంలో ఏనుగుల్లో అతనికి సమానం లేడు. అతనికి ప్రహారీ, సంపాతి, పృథుచిత్తి అనే ముగ్గురు కుమారులు.

పశవో దీర్ఘతాల్వౌష్ఠాః సువిభక్తశిరోదరాః। జాయన్తే మృదుసమ్భూతా వంశే తస్య మతఙ్గజాః ॥ ౮.

ఆ వంశంలో పుట్టే ఏనుగులు పొడవాటి పెదవులు, తాళువులు, బాగా ఆకారంలో ఉన్న తలలు, పొట్టలు కలిగి, మృదువుగా ఉండేవి.

అఞ్జనాదఞ్జనా సామ్నో విజజ్ఞే చాఞ్జనావతీ। ఏవం మాతా తయోశ్చాపి ప్రథితాయురజఃసుతౌ ॥ ౮.

అంజన నుండి అంజనా పుట్టింది. సామ్న నుండి అంజనావతి జన్మించింది. అలా వారి తల్లి ప్రసిద్ధురాలైంది. ఆయురజునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.

మహావిభక్తశిరసః స్నిగ్ధజీమూతసన్నిభాః। సుదర్శనాః సువర్ష్మాణః పద్మాభాః పరిమణ్డలాః। శూనాః పీతాయతముఖా గజాస్తస్యాన్వయేఽభవన్ ॥ ౮.

ఆమె వంశంలో విభజిత తలలు, మేఘంలా మెరిసే శరీరాలు, అందమైన, బలమైన, కమలవర్ణంలో, గుండ్రంగా, దంతాలు లేని, పసుపు రంగు పొడవాటి నోట్లు ఉన్న ఏనుగులు పుట్టాయి.

జజ్ఞే చన్ద్రమసః సామ్నః పిఙ్గలా కుముదద్యుతిః। పిఙ్గలాయాః సుతౌ తస్యా మహాపద్మోర్మిమాలినౌ ॥ ౮.

చంద్రమసుడు, సామ్న నుండి పింగళ అనే కమలవర్ణపు కూతురు పుట్టింది. ఆ పింగళకు మహాపద్ముడు, ఉర్మిమాలీ అనే ఇద్దరు కుమారులు.