వాయుపురాణమ్

ఏతే యోజనమాత్రాచ్చ సార్ద్ధార్ద్ధాన్నిష్కృతాదపి। వృష్టిసర్గస్తథా తేషాం ధారాసారాః ప్రకీర్త్తితాః। పుష్కరావర్త్తకా నామ యే మేఘాః పక్షసమ్భవాః ।। ౫౧.

ఒక యోజనన్నర దూరం నుంచీ, ఇంకా దూరం నుంచీ వీటి వర్షం కురుస్తుంది. వీటి జలధారలు ఎడతెరిపిలేని వరదలా ఉంటాయి. రెక్కలతో పుట్టిన మేఘాలను పుష్కరావర్తకాలు అంటారు.

శక్రేణ పక్షాశ్ఛిన్నా యే పర్వతానాం మహోజసామ్। కామగానాం ప్రవృద్ధానాం భూతానాం శివమిచ్ఛతా ।। ౫౧.

ఇంద్రుడు శక్తివంతమైన పర్వతాల రెక్కలను తెగతెచ్చాడు. అవి స్వేచ్ఛగా సంచరించేవి, పెరుగుతూ జీవులకు మేలు కోరేవి.

పుష్కరా నామ తే మేఘా బృహన్తస్తోయ మత్సరాః। పుష్కరావర్త్తకాస్తేన కారణేనేహ శబ్దితాః ।। ౫౧.

వాటి పేరే పుష్కరాలు. అవి గొప్పవిగా, నీటితో నిండినవిగా, పరస్పర పోటీలో ఉన్నవిగా ఉంటాయి. అందుకే వాటిని పుష్కరావర్తకాలు అని పిలుస్తారు.

నానారూపధరాశ్చైవ మహాఘోరతరాశ్చ తే। కల్పాన్తవృష్టేః స్రష్టారః సంవర్త్తాగ్నేర్నియామకాః ।। ౫౧.

అవి అనేక రూపాలు ధరించి, అత్యంత భయంకరంగా ఉంటాయి. యుగాంతంలో వర్షాన్ని కురిపించేవి, సంహారాగ్ని ప్రవాహాన్ని నియంత్రించేవి కూడా ఇవే.

వర్షన్త్యేతే యుగాన్తేషు తృతీయాస్తే ప్రకీర్త్తితాః। అనేకరూపసంస్థానాః పూరయన్తో మహీతలమ్ । వాయుం పరం వహన్తః స్యురాశ్రితాః కల్పసాధకాః ।। ౫౧.

ఇవి మూడవ రకంగా చెప్పబడ్డాయి. యుగాంతంలో వర్షాన్ని కురిపిస్తూ, అనేక రూపాలు, ఆకారాలు ధరించి, భూమి మీదను నింపుతూ, పరమవాయువును మోసుకుంటూ, సృష్టి చక్రాన్ని నడిపేవిగా ఉంటాయి.

యాన్యస్యాణ్డకపాలస్య ప్రాకృతస్యాభవంస్తదా। తస్మాద్బ్రహ్మా సముత్పన్నశ్చతుర్వక్త్రః స్వయమ్భువః। తాన్యేవాణ్డకపాలస్య సర్వే మేఘాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౫౧.

ప్రపంచం ఆండకవచం నుండి పుట్టినప్పుడు, దానినుండే స్వయంభూ బ్రహ్మదేవుడు నాలుగు ముఖాలతో జన్మించాడు. ఆండకవచానికి సంబంధించిన మేఘాలన్నీ ఇదే విధంగా చెప్పబడ్డాయి.

తేషామాప్యాయనం ధూమః సర్వేషామవిశేషతః । తేషాం శ్రేష్ఠస్తు పర్జ్జన్యశ్చత్వారశ్చైవ దిగ్గజాః ।। ౫౧.

వాటికి పోషణ ధూమం ద్వారా సమానంగా లభిస్తుంది. వాటిలో పర్జన్యుడు ఉత్తముడు, అలాగే నాలుగు దిక్కుల ఏనుగులు కూడా ప్రాముఖ్యమైనవారు.

గజానాం పర్వతానాఞ్చ మేఘానాం భోగిభిః సహ। కులమేకం పృథగ్భూతం యోనిరేకా జలం స్మృతమ్ ।। ౫౧.

ఏనుగులు, పర్వతాలు, మేఘాలు, పాములతో కలిసి ఒకే కుటుంబంగా, వాటికి మూలం నీరేనని భావిస్తారు.

పర్జన్యో దిగ్గజాశ్చైవ హేమన్తే శీతసమ్భవాః। తుషారవృష్టిం వర్షన్తి సర్వసస్యవివృద్ధయే ।। ౫౧.

పర్జన్యుడు, దిక్కుల ఏనుగులు శీతాకాలంలో చలితో ఉద్భవించి, మంచు వర్షాన్ని కురిపించి అన్నివిధాల పంటలకు వృద్ధిని కలిగిస్తారు.

శ్రేష్ఠః పరివహో నామ తేషాం వాయురపాశ్రయః। యోఽసౌ బిభర్త్తి భగవాన్ గఙ్గామాకాశగోచరామ్। దివ్యామతిజలాం పుణ్యాం విద్యాం స్వర్గపథిస్థితామ్ ।। ౫౧.

వాటిలో ఉత్తమమైన గాలి పేరు పరివహ. అది నీటికి ఆధారం. ఆ భగవంతుడు ఆకాశంలో ప్రవహించే పవిత్రమైన, స్వర్గమార్గంలో ఉన్న గంగానదిని మోస్తాడు.

తస్యావిష్పన్దజన్తోయం దిగ్గజాః పృథుభిః కరైః। శీకరం సమ్ప్రముఞ్చన్తి నీహార ఇతి స స్మృతః ।। ౫౧.

ఆ గంగానదిలోని నిశ్చలమైన నీటిని, దిక్కుల ఏనుగులు తమ విస్తృతమైన సొంకులతో చిమ్మి, ఆ నీటి తుంపర్లను నీహారంగా అంటారు.

దక్షిణేన గిరిర్యోఽసౌ హేమకూట ఇతి స్మృతః। ఉదగ్ హిమవతః శైలాదుత్తరస్య చ దక్షిణే। పుణ్డ్రం నామ సమాఖ్యాతం నగరం తత్ర వై స్మృతమ్ ।। ౫౧.

దక్షిణదిశలో హేమకూట అనే పర్వతం ఉంది. హిమవంతు పర్వతానికి ఉత్తరంగా, ఉత్తరభాగానికి దక్షిణంగా పుండ్రం అనే నగరం ఉంది.

తస్మిన్నిపతితం వర్షం యత్తుషారసముద్భవమ్ । తతస్తదావహో వాయుర్హిమశైలాత్ సముద్వహన్। ఆనయత్యాత్మయోగేన సిఞ్చమానో మహాగిరిమ్ ।। ౫౧.

అక్కడ పడిన మంచు వర్షాన్ని, ఆ హిమపర్వతం నుండి వాయువు తన శక్తితో మోసుకొని, ఆ మహాపర్వతాన్ని చల్లజలంతో సేద్యం చేస్తుంది.

హిమవన్తమతిక్రమ్య వృష్టిశేషం తతః పరమ్। ఇహాభ్యేతి తతః పశ్చాదపరాన్తవివృద్ధయే ।। ౫౧.

హిమవంతును దాటి మిగిలిన వర్షం ఇక్కడకు వచ్చి, తరువాత పశ్చిమప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేస్తుంది.

మేఘావాప్యాయతశ్చైవ సర్వమేతత్ ప్రకీర్త్తితమ్ । సూర్య ఏవ తు వృష్టినాం స్రష్టా సముపదిశ్యతే ।। ౫౧.

మేఘాల వ్యాప్తి ఇలా వివరించబడింది. వర్షాలకు కారణమైనవాడు సూర్యుడే అని చెప్పబడింది.

ధ్రువేణా వేష్టితః సూర్యస్తాభ్యాం వృష్టిః ప్రవర్త్తతే। ధ్రువేణావేష్టితో వాయుర్వృష్టిం సంహరతే పునః ।। ౫౧.

ధ్రువ నక్షత్రం చుట్టూ ఉన్న సూర్యుడు ఆ రెండు ద్వారా వర్షాన్ని కలిగిస్తాడు. అలాగే, ధ్రువ నక్షత్రం చుట్టూ ఉన్న వాయువు మళ్లీ ఆ వర్షాన్ని ఆపేస్తాడు.

గ్రహాన్నిఃసృత్య సూర్యాత్తు కృత్స్నే నక్షత్రమణ్డలే । వారస్యాన్తే విశత్యర్కం ధ్రువేణ పరివేష్టితమ్ ।। ౫౧.

గ్రహాల నుండి, సూర్యుని నుండి, రాత్రి చివరలో, నక్షత్ర మండలమంతటిలో, ఆ ధ్రువ నక్షత్రం చుట్టూ ఉన్న సూర్యుని లోపలికి ప్రవేశిస్తుంది.

అతః సూర్యరథస్యాథ సన్నివేశం నిబోధత। సంస్థితైనైకచక్రేణ పఞ్చారేణ త్రినాభినా ।। ౫౧.

ఇప్పుడు సూర్యుని రథ నిర్మాణాన్ని వినండి. అది ఒకే ఒక చక్రంతో, ఐదు ఆరాలతో, మూడు నాభులతో స్థిరంగా ఉంది.

హిరణ్మయేన భగవాన్ పర్వణా తు మహౌజసా। నష్టవర్త్మాన్ధకారేణ షట్‌ప్రకారైకనేమినా। చక్రేణ భాస్వతా సూర్యః స్యన్దనేన ప్రసర్ప్పతి ।। ౫౧.

బలమైన కాంతితో ప్రకాశించే సూర్యుడు బంగారు అక్షంతో, చీకటిలో కనపడని మార్గంతో, ఆరు విధాలుగా ఉన్న ఒకే ఒక నేమితో, వెలుగు చక్రంతో తన రథంపై ప్రయాణిస్తాడు.

దశ యోజనసాహస్రో విస్తారాయామతః స్మృతః। ద్విగుణోఽస్య రథోపస్థాదీషాదణ్డప్రమాణతః ।। ౫౧.

ఆ రథానికి పొడవు, వెడల్పు రెండూ పది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది. దాని పీఠం, అక్ష ప్రమాణంతో, రెండింతలు ఉంటుంది.

స తస్య బ్రహ్మణా సృష్టో రథో హ్యర్థవశేన తు। అసఙ్గః కాఞ్చనో దివ్యో యుక్తః పరమగైర్హయైః ।। ౫౧.

బ్రహ్మదేవుడు ఒక ముఖ్యమైన అవసరానికి ఆ రథాన్ని సృష్టించాడు. అది ఎటువంటి బంధనాలు లేకుండా, బంగారుతో, దివ్యంగా, అత్యంత వేగంగా పరుగెత్తే అశ్వాలతో కట్టబడి ఉంటుంది.

ఛన్దోభిర్వాజిరూపైస్తు యతః శుక్రస్తతః స్థితః। వరుణస్యన్దనస్తేహ లక్షణైః సదృశస్తు సః। తే నాఽసౌ సర్పతివ్యోమ్ని భాస్వతా తు దివాకరః ।। ౫౧.

ఛందస్సులు అశ్వాల రూపంలో అక్కడ ఉన్నాయి. శుక్రుడు ముందుగా ఉన్నాడు. వరుణుని రథం కూడా ఇదే విధంగా ఉంటుంది. అలా ప్రకాశించే సూర్యుడు ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తాడు.

అథేమాని తు సూర్యస్య ప్రత్యఙ్గాని రథస్య తు। సంవత్సరస్యావయవైః కల్పితాని యథా క్రమమ్ ।। ౫౧.

ఇప్పుడు సూర్యుని రథానికి భాగాలు ఏవో, అవి సంవత్సర భాగాల క్రమంలో ఎలా ఏర్పడినవో చెప్పబడతాయి.

అహస్తు నాభిః సూర్యస్య ఏకచక్రః స వై స్మృతః। ఆరాః పఞ్చర్త్తవస్తస్య నేమిః షఢృతవః స్మృతాః ।। ౫౧.

సూర్యునికి నాభి అనగా రోజు. అది ఒకే ఒక చక్రంగా పరిగణించబడుతుంది. ఐదు ఋతువులు దాని ఆరాలు, ఆరు ఋతువులు దాని నేమిగా చెప్పబడతాయి.

రథనీడః స్మృతో హ్యబ్దస్త్వయనే కూబరావుభౌ । ముహూర్తా బన్ధురాస్తస్య శమ్యా తస్య కలాః స్మృతాః ।। ౫౧.

సంవత్సరం రథ దేహంగా, ఉత్తరాయణ-దక్షిణాయనాలు రెండు అక్షాలుగా, ముహూర్తాలు దాని బంధాలుగా, కలాలు దాని భాగాలుగా చెప్పబడతాయి.

తస్య కాష్ఠాః స్మృతా ఘోణా ఈషాదణ్డః క్షణాంస్తు వై। నిమేషాశ్చానుకర్షోఽస్య ఈషా చాస్య లవాః స్మృతాః ।। ౫౧.

కష్టాలు దాని గోణాలు, క్షణాలు దాని ఇషాదండం, నిమిషాలు దాని కొలతలు, లవాలు దాని యోగంగా చెప్పబడతాయి.

రాత్రిర్వరూథో ఘర్మోఽస్య ధ్వజ ఊర్ద్ధ్వసముచ్ఛ్రితః। యుగాక్షకోటీ తే తస్య అర్థకామావుభౌ స్మృతౌ ।। ౫౧.

రాత్రి దాని కవచం, వేడి దాని పతాకం, అది పైకి ఎత్తి ఉంటుంది. యుగం అక్షం చివరలు దాని ప్రయోజనం, కోరికలుగా గుర్తించబడతాయి.

సప్తాశ్వరూపాశ్ఛన్దాంసి వహన్తే వామతో ధురామ్। గాయత్రీ చైవ త్రిష్టుప్ చ అనుష్టుబ్ జగతీ తథా ।। ౫౧.

ఏడు అశ్వాల రూపంలో ఉన్న ఛందస్సులు ఎడమవైపు యోగాన్ని మోస్తున్నాయి. గాయత్రీ, త్రిష్టుప్, అనుష్టుప్, జగతీ కూడా ఉన్నాయి.

పఙ్క్తిశ్చ బృహతీ చైవ ఉష్ణిక్ చైవ తు సప్తమమ్। అక్షే చక్రం నిబద్ధన్తు ధ్రువే త్వక్షః సమర్పితః ।। ౫౧.

పంక్తి, బృహతి, ఉష్ణిక్ ఇవి ఏడవదిగా ఉన్నాయి. చక్రం అక్షంపై బిగించబడి, అక్షం ధ్రువ నక్షత్రానికి కలిపి ఉంటుంది.